(vasep.com.vn) Những ngường ủng hộ đội tàu khai thác sò điệp của Mỹ đã hoan nghênh việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố ngày 2/7 là “Ngày Sò điệp Quốc gia”. Đây là động thái mở đầu cho một loạt hành động của NOAA Fisheries mà chính quyền Mỹ cho biết nhằm “ổn định thị trường, cải thiện khả năng tiếp cận nguồn lợi, nâng cao hiệu quả kinh tế và ngăn ngừa việc phải đóng cửa nghề cá”.

Các biện pháp dành cho nghề khai thác sò điệp có giá trị cao tại khu vực Đông Bắc và Trung Đại Tây Dương nằm trong nhóm ưu tiên được ông Eugenio Piñeiro Soler, Trợ lý Quản trị NOAA, công bố. Những thay đổi này sẽ mở cửa khu vực Northern Edge của Georges Bank cho đội tàu sò điệp, đồng thời thúc đẩy cơ chế “gộp giấy phép” trên tàu khai thác sò điệp — hai cải cách mà Quỹ Sò điệp Bền vững đã theo đuổi trong nhiều năm.
Theo tổ chức này, “gộp giấy phép” sẽ cho phép chủ giấy phép khai thác sò điệp hợp nhất hoạt động, cắt giảm chi phí và khai thác an toàn, hiệu quả hơn. Việc mở cửa Northern Edge cũng đưa đội tàu trở lại một ngư trường có năng suất cao, được quản lý tốt nhưng đã bị đóng cửa trong nhiều năm.
Northern Edge là vấn đề gây tranh luận trong quản lý nghề cá New England suốt hơn 30 năm qua. Hội đồng Quản lý Nghề cá New England từng xem xét một khung hành động nhằm điều chỉnh các hạn chế về quản lý sinh cảnh và thiết lập các khu vực khai thác sò điệp luân phiên trong vùng này.
Các hạn chế về sinh cảnh tại đây được Hội đồng đặt ra nhằm giảm thiểu tác động của hoạt động khai thác đối với các sinh cảnh thiết yếu của nhiều loài, gồm sò điệp, cá đáy, cá trích, cá chày và cá đuối. Cuộc tranh luận kéo dài cũng xoay quanh câu hỏi liệu việc mở cửa Northern Edge có ảnh hưởng đến sản lượng sò điệp dài hạn hay không, bởi khu vực này được cho là có mật độ sò điệp cao và có thể đóng vai trò là nguồn ấu trùng giúp duy trì các ngư trường sò điệp khác ở New England.
Thông báo ngày 2/7 của NOAA không nêu lịch trình triển khai chi tiết, dự báo sản lượng khai thác hay các biện pháp quản lý cuối cùng đối với Northern Edge và cơ chế gộp giấy phép. Ông Piñeiro Soler cho biết một số ưu tiên có thể liên quan đến các yêu cầu pháp lý khác, và NOAA Fisheries sẽ phối hợp với các hội đồng quản lý nghề cá để xác định cách thức thúc đẩy các nội dung này.
Các biện pháp đối với nghề sò điệp đứng đầu trong danh sách dài các thay đổi bắt nguồn từ tháng 8/2025, khi NOAA đề nghị các bên liên quan và tám hội đồng quản lý nghề cá khu vực của Mỹ đề xuất cách “cải thiện quản lý và khoa học nghề cá nhằm ổn định thị trường, cải thiện quyền tiếp cận, nâng cao hiệu quả kinh tế và ngăn ngừa việc đóng cửa nghề cá”.
Danh sách ưu tiên sau đó gồm:
- Tại khu vực New England, NOAA ưu tiên giảm gánh nặng giám sát do ngành tự chi trả, hiện đại hóa năng lực đội tàu và đánh giá lại các khu vực đóng cửa cố định nhằm khôi phục sản lượng và hiệu quả kinh tế.
- Tại khu vực Trung Đại Tây Dương, NOAA ưu tiên hiện đại hóa năng lực đội tàu và cải thiện phân bổ hạn ngạch.
- Tại khu vực Nam Đại Tây Dương, NOAA ưu tiên cải thiện quyền tiếp cận, tăng tính linh hoạt và thúc đẩy các quan hệ đối tác dữ liệu do các bang dẫn dắt.
- Tại khu vực Caribe, NOAA ưu tiên rà soát hiệu quả của các khu bảo tồn biển, đánh giá vai trò của các vùng lãnh thổ trong quản lý tôm hùm gai và ốc tù và, đồng thời tăng đáng kể lợi ích kinh tế cho các đảo.
- Tại khu vực Vịnh Mỹ, NOAA ưu tiên bảo vệ đội tàu tôm nội địa trước những mất cân đối thương mại và tối ưu hóa khả năng tiếp cận hạn ngạch khai thác cá nhân.
- Tại khu vực Thái Bình Dương, NOAA ưu tiên rà soát sự chồng chéo trong hoạt động quan sát viên trên tàu lưới kéo, đồng thời xem xét lại khoa học và quản lý đối với cá mòi Thái Bình Dương.
- Tại khu vực Bắc Thái Bình Dương, NOAA ưu tiên rà soát ranh giới các khu vực đóng cửa liên quan đến sư tử biển Steller, ưu tiên loại bỏ các yêu cầu không cần thiết và tăng tính linh hoạt.
- Tại khu vực Tây Thái Bình Dương, NOAA ưu tiên tạo điều kiện cho khai thác thương mại tại những khu vực trước đây bị cấm do các lệnh đóng cửa liên quan đến các khu bảo tồn biển, đồng thời tiếp tục xem xét các thay đổi quản lý khác nhằm cải thiện quyền tiếp cận và tính linh hoạt, phù hợp với Đạo luật Các loài nguy cấp.
- Đối với các loài di cư xa, NOAA ưu tiên triển khai tăng hạn ngạch quốc tế và tối đa hóa khả năng giữ lại sản lượng khai thác mục tiêu.