(vasep.com.vn) Nguồn lợi mực khổng lồ Peru hay còn gọi là mực bay Peru tại vùng biển quốc tế Nam Thái Bình Dương đang trở thành tâm điểm trong tiến trình xây dựng khung quản lý mới. Ngày 10/2, các tổ chức ngành và một số tổ chức môi trường quốc tế đã gửi tuyên bố chung lên Tổ chức Quản lý Ngư nghiệp Khu vực Nam Thái Bình Dương (SPRFMO), kêu gọi sớm thiết lập cơ chế quản lý ràng buộc đối với nghề khai thác mực khổng lồ ngoài khơi Chile và Peru.
Đề xuất bao gồm hạn ngạch phòng ngừa, tăng cường giám sát – thực thi và bổ sung yêu cầu bảo vệ lao động. Lập luận chính cho rằng vùng biển quốc tế lâu nay thiếu hạn ngạch tổng thể, tạo “khoảng trống quản trị”. Tuyên bố dẫn số liệu cho biết giai đoạn 2019–2023, sản lượng khai thác vượt 1 triệu tấn/năm, trong đó Peru chiếm 51%, Trung Quốc 41% và Chile 7%. Riêng đội tàu xa bờ của Trung Quốc được cho là đã mở rộng nhanh, lên tới 671 tàu, trở thành tâm điểm chú ý trong tranh luận.
Bối cảnh thúc đẩy sáng kiến này còn đến từ khó khăn nội tại của các nước ven biển Nam Mỹ. Năm 2024, sản lượng Peru sụt giảm, trong khi trong vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) 200 hải lý, Peru và Chile đã áp dụng hạn ngạch và lệnh cấm theo mùa với hơn 6.000 tàu hoạt động. Tuy nhiên, các biện pháp này không có hiệu lực trên biển khơi, làm dấy lên lo ngại về chi phí quản lý và ổn định chuỗi cung ứng.
Các tổ chức phi chính phủ cũng gắn vấn đề quản lý nguồn lợi với chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), đồng thời đề xuất bộ công cụ quen thuộc gồm hạn ngạch, giám sát điện tử, quan sát viên, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn lao động.
Tháng 3/2026, SPRFMO dự kiến họp tại Panama để thảo luận 9 đề xuất quản lý. Nếu các biện pháp mang tính ràng buộc được thông qua, chi phí tuân thủ, minh bạch đội tàu và yêu cầu truy xuất nguồn gốc có thể gia tăng, tác động trực tiếp đến hoạt động khai thác, chế biến và thương mại mực khổng lồ trong khu vực.