(vasep.com.vn) Thị trường Mỹ đang phát đi những tín hiệu trái chiều đối với thủy sản Việt Nam. Điểm sáng rõ nhất là ghẹ, khi phía Mỹ vừa công nhận tương đương đối với các nghề khai thác ghẹ của Việt Nam, giúp mặt hàng này tiếp tục vào được thị trường Mỹ và có thêm dư địa cạnh tranh. Nhưng ở chiều ngược lại, tôm vẫn là nhóm hàng chịu sức ép lớn nhất do thuế chống bán phá giá sơ bộ còn cao, trong khi nhập khẩu tôm của Mỹ trong quý I/2026 tiếp tục giảm. Với doanh nghiệp Việt Nam, cơ hội vẫn có, nhưng sẽ nghiêng về những đơn vị kiểm soát tốt hồ sơ, biết chọn đúng phân khúc và không cạnh tranh bằng giá đơn thuần.
Ghẹ đang là điểm sáng rõ nhất tại thị trường Mỹ
Diễn biến tích cực nhất gần đây là việc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ công nhận tương đương đối với nghề khai thác ghẹ của Việt Nam. Theo quyết định cập nhật trong tháng 5/2026, ghẹ và các sản phẩm từ nghề khai thác ghẹ của Việt Nam tiếp tục được phép nhập khẩu vào thị trường Mỹ.
Đáng chú ý, trong khi Việt Nam được công nhận tương đương, Philippines lại không được công nhận đối với các nghề ghẹ liên quan và sẽ bị chặn từ ngày 11/6/2026. Điều này tạo ra cơ hội ngắn hạn khá rõ cho ghẹ Việt Nam, nhất là trong bối cảnh người mua Mỹ phải chuyển hướng sang các nguồn cung được chấp nhận như Việt Nam, Indonesia và Sri Lanka.
Với doanh nghiệp Việt Nam, đây là thời điểm thuận lợi để chốt đơn hàng cho quý III, đồng thời tăng truyền thông với khách hàng Mỹ về tính hợp lệ của nguồn nguyên liệu và hồ sơ khai thác.
Tôm vẫn là nhóm hàng chịu sức ép lớn nhất
Trái ngược với ghẹ, tôm tiếp tục là mặt hàng chịu áp lực nặng nhất tại thị trường Mỹ. Kết quả sơ bộ kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 do Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố ngày 13/5/2026 cho thấy mức thuế chống bán phá giá sơ bộ cho 2 DN bị đơn là 10,76% và 6,30%, còn lại là 7,56% đối với nhóm doanh nghiệp được hưởng mức thuế riêng. Đây là kết quả chưa có hiệu lực cuối cùng, nhưng đủ để tạo thêm sức ép lên đàm phán giá và tâm lý mua hàng của nhà nhập khẩu Mỹ trong giai đoạn hiện nay.
Không chỉ chịu áp lực thuế, thị trường tôm Mỹ cũng đang khá chậm. Nhập khẩu tôm của Mỹ trong tháng 3/2026 chỉ đạt 56.523 tấn, giảm 19% so với cùng kỳ; lũy kế quý I đạt 181.656 tấn, giảm 11%. Diễn biến này cho thấy nhu cầu chưa hồi phục đủ mạnh để hấp thụ toàn bộ áp lực giá và chi phí, khiến nhà nhập khẩu Mỹ tiếp tục thận trọng hơn với các đơn hàng tôm.
Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam khó có lợi thế nếu chỉ cạnh tranh bằng giá. Hướng đi phù hợp hơn là tập trung vào hàng chế biến, hàng giá trị gia tăng và các phân khúc mà Việt Nam có thế mạnh về chất lượng, chế biến và độ ổn định.
Nhập khẩu cá ngừ và hải sản khác vẫn bị siết chặt vì MMPA
Nhập khẩu cá ngừ đông lạnh của Mỹ giảm trong những tháng đầu năm 2026, trong đó có nguồn cung từ Việt Nam, phản ánh rõ hơn sức ép từ các quy định kiểm soát ngày càng chặt, đặc biệt là các yêu cầu liên quan đến Đạo luật Bảo vệ Động vật có vú biển và bộ hồ sơ chứng từ đi kèm, hơn là một tín hiệu thuận lợi về cung – cầu.
Riêng với cá ngừ, ngoài yêu cầu riêng về “an toàn với cá heo”, NOAA quy định mọi lô cá ngừ đông lạnh và/hoặc chế biến nhập vào Mỹ phải có Mẫu 370, khai tình trạng “an toàn với cá heo” và kèm chứng từ hỗ trợ, nộp trước hoặc tại thời điểm nhập khẩu. NOAA còn cho biết chương trình này theo dõi toàn bộ nhập khẩu cá ngừ đông lạnh và/hoặc chế biến vào Mỹ.
Vì vậy, với cá ngừ, vấn đề lớn nhất tại thị trường Mỹ hiện nay không nằm ở chỗ thị trường đang mở ra thêm cơ hội, mà nằm ở chỗ hàng Việt Nam phải vượt qua được hàng rào tuân thủ ngày càng khắt khe. Doanh nghiệp nào kiểm soát tốt toàn bộ chuỗi hồ sơ, truy xuất và chứng từ mới có khả năng giữ được đơn hàng, duy trì thị phần và hạn chế rủi ro trong thời gian tới.
Cơ hội vẫn có, nhưng không nằm ở cạnh tranh giá đơn thuần
Nhìn từ hai diễn biến lớn nhất hiện nay, thị trường Mỹ không đóng cửa với thủy sản Việt Nam, nhưng cơ hội đang phân hóa rất mạnh theo từng mặt hàng. Với ghẹ, lợi thế đang nghiêng về phía Việt Nam nhờ yếu tố chính sách và cạnh tranh nguồn cung. Với tôm, thách thức vẫn nằm ở cả hai đầu: vừa là thuế phòng vệ thương mại, vừa là sức mua chậm của thị trường. Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp Việt Nam càng khó đi bằng con đường giảm giá để giữ đơn hàng.
Điều phù hợp hơn là tập trung vào các dòng hàng có khả năng tạo giá trị gia tăng, quy cách ổn định và ít phụ thuộc vào cạnh tranh giá trực diện. Với nhóm tôm, xu hướng này càng rõ hơn khi số liệu nhập khẩu cho thấy chỉ một số dòng chế biến sâu giữ nhịp tốt hơn mặt bằng chung. Với nhóm ghẹ, cơ hội ngắn hạn cần được chuyển nhanh thành hợp đồng và thị phần thực tế trước khi các đối thủ khác điều chỉnh lại nguồn cung.
Khuyến nghị cho doanh nghiệp Việt Nam
Trong ngắn hạn, doanh nghiệp xuất khẩu ghẹ nên tranh thủ ngay giai đoạn thuận lợi để chốt đơn hàng, mở rộng khách hàng và truyền thông rõ với đối tác Mỹ về tính hợp lệ của nghề khai thác, mã nghề và hồ sơ nguồn gốc. Với tôm, trọng tâm nên là quản trị rủi ro: theo sát diễn biến của kỳ rà soát thuế, rà lại hồ sơ pháp lý, kiểm soát chặt điều khoản giá và ưu tiên các sản phẩm chế biến, tiện lợi, có biên lợi nhuận tốt hơn.
Về dài hơn, thị trường Mỹ vẫn là thị trường lớn và quan trọng, nhưng không còn là nơi doanh nghiệp có thể giữ tăng trưởng chỉ bằng lợi thế giá rẻ. Doanh nghiệp giữ được thị phần tốt hơn sẽ là doanh nghiệp làm được đồng thời ba việc: theo sát thay đổi chính sách của Mỹ, chọn đúng nhóm hàng có dư địa, và giữ hồ sơ tuân thủ đủ sạch để không bị vướng ở khâu nhập khẩu.
Để nắm rõ hơn thông tin và số liệu cập nhật XK thủy sản Việt Nam sang Mỹ, HÃY TRUY CẬP tại đây