(vasep.com.vn) Sau Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026, các địa phương gồm Vĩnh Long, An Giang, Quảng Ngãi, Đồng Tháp và Thanh Hóa đã có văn bản phản hồi một số kiến nghị của VASEP liên quan đến phát triển vùng nguyên liệu nuôi trồng thủy sản và thủ tục xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác đối với nhóm tàu cá quy mô nhỏ dưới 6m.
Tại “Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản, bảo đảm mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu năm 2026” diễn ra ngày 8/5/2026 tại TP. Hồ Chí Minh, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đã nêu nhiều kiến nghị nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp thủy sản, khơi thông nguồn lực sản xuất, chế biến và xuất khẩu.
Trong đó, VASEP đề nghị các địa phương duy trì, mở rộng quy hoạch diện tích nuôi trồng thủy sản trên bờ, trên sông, trên biển; đồng thời rà soát các diện tích đã giao nhưng chậm triển khai, đầu tư cầm chừng, gây lãng phí tài nguyên. VASEP cũng kiến nghị các địa phương có quản lý thủy sản hỗ trợ doanh nghiệp khơi thông nguồn nguyên liệu từ các nghề cá quy mô nhỏ, tàu nhỏ như ruốc biển, ghẹ…, trong đó có việc thực hiện cơ chế giấy C/C đơn giản đối với tàu cá dưới 6m theo Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT, bảo đảm phù hợp thực tế nghề cá quy mô nhỏ nhưng vẫn đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc và chống IUU.
Trên cơ sở các kiến nghị này, các địa phương gồm Vĩnh Long, An Giang, Quảng Ngãi, Đồng Tháp và Thanh Hóa đã có văn bản phản hồi thông qua UBND tỉnh hoặc Sở Nông nghiệp và Môi trường, nêu tình hình triển khai tại địa phương cũng như một số vướng mắc cần tiếp tục được hướng dẫn, tháo gỡ.
Địa phương ghi nhận kiến nghị về phát triển không gian nuôi trồng thủy sản
Đối với kiến nghị duy trì và gia tăng quy hoạch diện tích nuôi trồng thủy sản, các địa phương đều cho biết đang tiếp tục rà soát, quản lý và định hướng phát triển vùng nuôi phù hợp với quy hoạch, điều kiện tự nhiên và định hướng phát triển kinh tế - xã hội.
Tỉnh Vĩnh Long cho biết, trong quy hoạch tỉnh giai đoạn 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, địa phương vẫn duy trì các diện tích nuôi trồng thủy sản hiện có; đồng thời rà soát các diện tích tiềm năng để chuyển đổi sang nuôi trồng các đối tượng có giá trị gia tăng cao, tạo việc làm và tăng thu nhập. Tỉnh cũng đang rà soát các dự án đã đăng ký nhưng không hoạt động để thu hồi, tiếp tục kêu gọi doanh nghiệp đầu tư.
Tại An Giang, địa phương cho biết sẽ tiếp tục duy trì và nghiên cứu mở rộng quy hoạch các khu vực mặt biển có tiềm năng phát triển nuôi trồng thủy sản, trên cơ sở bảo đảm hài hòa với các quy hoạch ngành và quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội. UBND tỉnh cũng đang chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường tham mưu thực hiện Đề án sắp xếp thủy sản nuôi lồng, bè trên sông và trên biển đến năm 2030, nhằm hỗ trợ các địa phương tổ chức, sắp xếp lại nghề nuôi truyền thống.
Tỉnh Quảng Ngãi cho biết đã ban hành Quyết định số 788/QĐ-UBND ngày 27/02/2026 phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Ngày 12/5/2026, UBND tỉnh ban hành Quyết định số 312/QĐ-UBND về việc ủy quyền cho UBND cấp xã phê duyệt nhiệm vụ quy hoạch chung xã trên địa bàn tỉnh. Đây là một trong những cơ sở để bố trí không gian phát triển kinh tế, trong đó có các khu vực phục vụ nuôi trồng thủy sản trên bờ, hồ chứa và trên biển. Địa phương cũng cho biết sẽ tiếp tục rà soát quy hoạch, quản lý sử dụng đất, mặt nước để kịp thời đề xuất xử lý các diện tích chậm triển khai hoặc sử dụng chưa hiệu quả.
Đồng Tháp cho biết, trên cơ sở điều chỉnh Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050, UBND tỉnh đang xem xét ban hành một số đề án, phương án, kế hoạch liên quan đến phát triển thủy sản, như Đề án phát triển thủy hải sản bền vững giai đoạn 2026-2030, định hướng đến năm 2045; phương án quản lý vùng nuôi cá bè gắn với phòng, chống sạt lở bờ sông; kế hoạch phát triển nuôi trồng thủy sản trên địa bàn tỉnh và trên tuyến biên giới.
Thanh Hóa cho biết địa phương hiện duy trì ổn định diện tích nuôi trồng thủy sản khoảng 19.200 ha và khoảng 5.740 ô lồng nuôi. Trong đó, diện tích nuôi nước ngọt khoảng 14.000 ha, diện tích nuôi nước mặn, lợ khoảng 5.200 ha. Các vùng nuôi tôm, ngao và nuôi cá biển tiếp tục được quan tâm đầu tư, nâng cấp hạ tầng, phát triển theo hướng tập trung, ứng dụng công nghệ cao, phù hợp với định hướng phát triển bền vững.
Thủ tục C/C cho tàu dưới 6m còn cần hướng dẫn thống nhất
Đối với kiến nghị hỗ trợ khơi thông nguồn nguyên liệu từ nghề cá quy mô nhỏ, phản hồi của các địa phương cho thấy việc triển khai thủ tục xác nhận, chứng nhận nguồn gốc đối với nhóm tàu dưới 6m vẫn còn một số vướng mắc về hồ sơ, biểu mẫu, thông tin đăng ký tàu và cơ sở đối chiếu.
Vĩnh Long cho biết, căn cứ khoản 2 Điều 12 Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT, hồ sơ đề nghị cấp Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác đối với tàu cá có chiều dài lớn nhất dưới 6m gồm Giấy biên nhận sản phẩm thủy sản khai thác bốc dỡ theo Mẫu số 02 Phụ lục II, do UBND cấp xã nơi tàu đăng ký cấp; và Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác theo Mẫu số 02 Phụ lục III. Trường hợp doanh nghiệp xuất khẩu có đầy đủ hồ sơ theo quy định, địa phương sẽ thực hiện chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác cho doanh nghiệp.
An Giang cho biết, để thực hiện cấp giấy biên nhận sản phẩm thủy sản khai thác bốc dỡ làm cơ sở cấp giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác xuất khẩu, doanh nghiệp cần phối hợp với chủ tàu liên hệ UBND cấp xã nơi tàu đăng ký. Tuy nhiên, qua nghiên cứu Mẫu 02 Phụ lục II của Thông tư 81, địa phương nhận thấy một số thông tin như số đăng ký tàu, mẫu ghi nhật ký khai thác hoặc báo cáo khai thác, cảng cá chưa được hướng dẫn cụ thể đối với tàu dưới 6m. UBND tỉnh cho biết sẽ chỉ đạo cơ quan chuyên môn phối hợp khảo sát, tổng hợp để kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn.
Tại Quảng Ngãi, địa phương cho biết hiện còn nhiều vướng mắc nên đến nay chưa cấp được Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác cho tàu cá có chiều dài lớn nhất dưới 6m. Vướng mắc chủ yếu là mẫu giấy biên nhận theo Thông tư 81 có nội dung hướng dẫn “Biên bản kiểm tra tàu cá cập cảng”, chưa phù hợp với thực tế nhóm tàu nhỏ. Ngoài ra, việc đối chiếu thông tin kê khai với thông tin tàu cá, giấy phép khai thác cũng gặp khó do tàu dưới 6m hiện chưa có hướng dẫn cấp phép.
Đồng Tháp cho biết, để bảo đảm hoạt động xuất khẩu thủy sản, tránh gián đoạn sản xuất của người dân và doanh nghiệp trong thời gian chờ sửa đổi, bổ sung Thông tư 81, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản hướng dẫn việc thực hiện cấp giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác. Trên cơ sở đó, địa phương đã hướng dẫn doanh nghiệp khai báo thông tin, triển khai cấp giấy C/C theo quy định. Đồng thời, Cục Thủy sản và Kiểm ngư cũng đã lấy ý kiến đối với dự thảo thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 74/2025/TT-BNNMT và Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT nhằm tháo gỡ các bất cập phát sinh trong thực tế.
Thanh Hóa cho biết, theo quy định hiện hành, tàu cá từ 6m trở lên mới thuộc đối tượng đăng ký tàu cá và cập nhật trên Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia để thực hiện thủ tục xác nhận, chứng nhận nguồn gốc. Đối với tàu cá dưới 6m, do không thuộc đối tượng đăng ký tàu cá, không được cập nhật trên hệ thống quốc gia nên chưa có cơ sở thực hiện thủ tục SC, C/C. Điều này khiến sản phẩm khai thác từ nhóm tàu này gặp khó khăn khi tham gia chuỗi xuất khẩu thủy sản.
Từ phản hồi của các địa phương có thể thấy, kiến nghị của VASEP về duy trì, mở rộng không gian nuôi trồng thủy sản đã được ghi nhận trong quá trình rà soát quy hoạch, xây dựng đề án, phương án và kế hoạch phát triển thủy sản tại địa phương. Tuy nhiên, đối với nhóm tàu cá quy mô nhỏ dưới 6m, nhiều địa phương vẫn cần hướng dẫn thống nhất để triển khai thủ tục xác nhận, chứng nhận nguồn gốc. Đây là vấn đề cần tiếp tục được các bộ, ngành và địa phương phối hợp tháo gỡ, nhằm vừa đáp ứng yêu cầu truy xuất nguồn gốc, chống khai thác IUU, vừa không làm gián đoạn nguồn nguyên liệu hợp pháp phục vụ chế biến, xuất khẩu thủy sản.