(vasep.com.vn) Xung đột tại Iran đang khiến eo biển Hormuz – một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới – trở thành điểm nghẽn logistics mới, ảnh hưởng đáng kể đến vận tải container toàn cầu. Dù chỉ khoảng 1,4% công suất đội tàu container thế giới bị “đóng băng”, nhưng nếu tính cả các tuyến dịch vụ và vòng quay tàu liên quan đến khu vực Vịnh Ba Tư, tác động thực tế có thể lan tới hơn 10% hệ thống vận tải container toàn cầu.
Theo dữ liệu của Alphaliner, đến đầu tháng 3 có khoảng 138 tàu container bị mắc kẹt hoặc phải dừng hoạt động tại khu vực Vịnh, với tổng sức chở gần 470.000 TEU. Trong bối cảnh công suất đội tàu container toàn cầu khoảng 33,9 triệu TEU, tỷ lệ này tương đương gần 1,4%. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng tác động lớn hơn nhiều do sự gián đoạn chuỗi ghé cảng và việc thay đổi tuyến vận tải.
Khi các tàu không thể cập các cảng lớn như Jebel Ali, Doha hay Dammam, toàn bộ chuỗi logistics bị ảnh hưởng. Việc thay đổi hành trình làm chậm vòng quay tàu, gây thiếu hụt container tại các cảng xuất khẩu và tạo áp lực lên hệ thống vận tải hậu phương.
Trước tình hình này, nhiều hãng tàu đã triển khai biện pháp khẩn cấp. MSC thông báo không hoàn tất hành trình đến các cảng vùng Vịnh, thay vào đó dỡ hàng tại cảng an toàn gần nhất theo cơ chế “End of Voyage”. Theo đó, chủ hàng phải tự tổ chức vận chuyển tiếp nếu muốn hàng hóa đến điểm cuối. Hãng cũng áp phụ phí 800 USD/container để bù chi phí chuyển hướng.
Trong khi đó, CMA CGM áp dụng phụ phí xung đột khẩn cấp (Emergency Conflict Surcharge) từ ngày 2/3 cho các tuyến đi và đến khu vực Vịnh – Biển Đỏ. Mức phụ phí lên tới 2.000 USD/container 20 feet, 3.000 USD/container 40 feet và 4.000 USD/container lạnh.
Đối với ngành thủy sản, tác động đặc biệt rõ rệt do phụ thuộc vào container lạnh và thời gian vận chuyển ổn định. Việc tăng phụ phí đối với container lạnh, nguy cơ chuyển tải ngoài kế hoạch và thiếu hụt thiết bị lạnh tại các cảng xuất khẩu đang khiến chi phí logistics tăng mạnh.
Giới chuyên gia cho rằng nếu tình hình căng thẳng kéo dài, chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hải sẽ tiếp tục tăng, tạo áp lực lên các doanh nghiệp xuất khẩu, đặc biệt là các ngành phụ thuộc chuỗi lạnh như thủy sản và thực phẩm đông lạnh.