(vasep.com.vn) Chính quyền Mỹ đang triển khai một loạt ưu tiên nhằm giảm gánh nặng quy định đối với nghề cá thương mại trong nước, với mục tiêu tăng sản lượng thủy sản nội địa, cải thiện khả năng tiếp cận ngư trường và hỗ trợ lợi nhuận cho ngư dân Mỹ. Tuy nhiên, động thái này cũng làm dấy lên lo ngại về cân bằng giữa phát triển khai thác và bảo vệ nguồn lợi dài hạn.
Theo Reuters, Cố vấn Nhà Trắng về thương mại và sản xuất Peter Navarro cho biết Mỹ đang giảm bớt các rào cản quản lý đối với nghề cá thương mại, bao gồm kế hoạch mở lại một phần khu vực Georges Bank ở New England cho khai thác sò điệp. Đây là khu vực đã bị đóng cửa từ năm 1994 do lo ngại khai thác quá mức và suy giảm nguồn lợi.
Động thái này là một phần trong quá trình thực hiện sắc lệnh hành pháp về “Khôi phục năng lực cạnh tranh của thủy sản Mỹ” được Tổng thống Donald Trump ký ngày 17/4/2025. Sắc lệnh yêu cầu Bộ Thương mại, Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA) và các hội đồng quản lý nghề cá khu vực xác định các hành động ưu tiên nhằm ổn định thị trường, cải thiện khả năng tiếp cận ngư trường, nâng hiệu quả kinh tế và hạn chế việc đóng cửa khai thác.
Theo SeafoodSource, hơn một năm sau sắc lệnh trên, chính quyền Trump đã gửi danh sách các ưu tiên nới lỏng quy định tới 8 hội đồng quản lý nghề cá khu vực của Mỹ. Các hội đồng này có vai trò xây dựng kế hoạch quản lý nghề cá theo Đạo luật Magnuson-Stevens, trong đó bao gồm yêu cầu chấm dứt khai thác quá mức, phục hồi nguồn lợi suy giảm và duy trì cộng đồng ven biển.
NOAA cho biết các ưu tiên mới nhằm “hồi sinh” ngành thủy sản Mỹ thông qua giảm gánh nặng quy định, tăng sản xuất, cải thiện khả năng tiếp cận và nâng lợi nhuận kinh tế. Theo Eco Magazine, NOAA xác định đây là nỗ lực phối hợp giữa Bộ Thương mại và NOAA Fisheries để tăng khai thác bền vững nguồn lợi thủy sản và hỗ trợ ngư dân Mỹ.
Một trong những nội dung được chú ý nhất là việc mở lại vùng rìa phía Bắc của Georges Bank cho đội tàu khai thác sò điệp. National Fisherman cho biết các ưu tiên tại vùng Đông Bắc và Trung Đại Tây Dương còn bao gồm thúc đẩy cơ chế “gộp giấy phép khai thác” đối với tàu sò điệp, tức cho phép kết hợp hoặc sử dụng linh hoạt giấy phép để cải thiện hiệu quả khai thác. Đây là những cải cách mà một số nhóm trong ngành sò điệp Mỹ đã đề xuất trong nhiều năm.
Tuy nhiên, đề xuất mở lại một phần Georges Bank cũng gây tranh luận. Reuters cho biết Hội đồng Quản lý Nghề cá New England trước đó từng bỏ phiếu không mở lại khu vực này, nhằm bảo vệ các loài nguồn lợi nhạy cảm như cá tuyết Đại Tây Dương. Điều này cho thấy quá trình thực thi có thể đối mặt với khác biệt quan điểm giữa mục tiêu tăng sản lượng khai thác và yêu cầu bảo tồn nguồn lợi.
Các thay đổi chính sách mới nối tiếp một giai đoạn mà ngành thủy sản Mỹ chịu nhiều sức ép từ chi phí, cạnh tranh nhập khẩu và bất ổn thương mại. Chính quyền Mỹ cho rằng việc giảm bớt quy định sẽ giúp tăng sản lượng trong nước, giảm phụ thuộc vào thủy sản nhập khẩu và cải thiện vị thế của ngư dân Mỹ. Trong khi đó, các tổ chức bảo tồn lo ngại nếu nới lỏng quá nhanh, một số nguồn lợi có thể chịu áp lực khai thác lớn hơn.
Đối với thương mại thủy sản quốc tế, chính sách này cần được theo dõi vì Mỹ là một trong những thị trường nhập khẩu thủy sản lớn nhất thế giới. Nếu các biện pháp nới quy định giúp tăng sản lượng nội địa ở một số nhóm hàng như sò điệp, cá đáy hoặc thủy sản khai thác vùng Đông Bắc, cạnh tranh trong một số phân khúc tại thị trường Mỹ có thể thay đổi. Tuy nhiên, tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào quy mô mở cửa ngư trường, hạn ngạch được điều chỉnh, mùa vụ, năng lực đội tàu và phản ứng của thị trường.
Với doanh nghiệp thủy sản xuất khẩu vào Mỹ, trong đó có Việt Nam, diễn biến này không tạo tác động trực tiếp ngay lập tức như một biện pháp thuế quan, nhưng phản ánh xu hướng chính sách đáng chú ý: Mỹ đang đồng thời thúc đẩy sản xuất thủy sản nội địa, tăng công cụ phòng vệ thương mại và siết các yêu cầu tuân thủ đối với hàng nhập khẩu. Doanh nghiệp cần tiếp tục theo dõi các thay đổi về cung cầu tại Mỹ, đặc biệt ở những nhóm sản phẩm có khả năng cạnh tranh với nguồn cung nội địa hoặc chịu tác động từ chính sách “khôi phục năng lực cạnh tranh thủy sản Mỹ”.
Hiện các ưu tiên nới quy định vẫn cần được triển khai thông qua NOAA và các hội đồng quản lý nghề cá khu vực. Vì vậy, tác động cuối cùng đối với sản lượng, giá và cơ cấu nguồn cung thủy sản tại Mỹ sẽ phụ thuộc vào từng quyết định quản lý cụ thể trong thời gian tới.