(vasep.com.vn) Các kế hoạch cắt giảm ngân sách của Mỹ đang đặt chương trình quan trắc đại dương Argo vào tình thế rủi ro, đe dọa một trong những hệ thống nghiên cứu khí hậu và đại dương quan trọng nhất thế giới. Argo là mạng lưới gồm khoảng 4.000 phao tự hành hoạt động âm thầm trên khắp các đại dương, liên tục đo nhiệt độ, độ mặn, áp suất, oxy và các chỉ số sinh học dưới mặt nước.
Theo số liệu tháng 12/2025, Mỹ sở hữu 2.283 trong tổng số 4.162 phao Argo đang hoạt động, là quốc gia đóng góp lớn nhất cho chương trình. Tuy nhiên, sau khi ông Donald Trump phát tín hiệu sẽ cắt giảm mạnh ngân sách nghiên cứu khí hậu và đại dương trong năm 2026, tương lai của Argo trở nên bất định. Nếu các biện pháp này được thực thi, một trong những mô hình hợp tác khoa học quốc tế thành công nhất có thể bị suy yếu nghiêm trọng.
Trong 25 năm qua, Argo đã làm thay đổi căn bản hiểu biết của con người về đại dương và biến đổi khí hậu. Dữ liệu từ Argo cho thấy đại dương hấp thụ khoảng 90% lượng nhiệt dư thừa do con người gây ra, góp phần vào mực nước biển dâng do giãn nở nhiệt, đồng thời giúp kiểm chứng độ chính xác của các mô hình khí hậu. Hơn 6.000 công trình khoa học đã được công bố dựa trên dữ liệu Argo.
Hệ thống này không chỉ phục vụ nghiên cứu mà còn đóng vai trò thiết yếu trong dự báo thời tiết và cảnh báo thiên tai. Trung tâm Dự báo Thời tiết Tầm trung châu Âu (ECMWF) và nhiều cơ quan khí tượng, trong đó có Na Uy và Mỹ, phụ thuộc lớn vào dữ liệu Argo cho dự báo mùa vụ và cảnh báo bão.
Chương trình Argo toàn cầu hiện tiêu tốn khoảng 400 triệu NOK mỗi năm. Mỗi phao có tuổi thọ khoảng 5 năm, chi phí từ 300.000 đến 1,5 triệu NOK. Các chuyên gia cảnh báo, nếu Mỹ rút lui, các quốc gia đại dương khác sẽ phải gánh thêm trách nhiệm tài chính để duy trì hạ tầng khoa học thiết yếu này, trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang ngày càng gia tăng.