(vasep.com.vn) Trong 11 tháng đầu năm 2025, ngành tôm Indonesia trải qua một trong những giai đoạn biến động mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây. Dù tổng sản lượng xuất khẩu giảm nhẹ, giá trị vẫn tăng trưởng, phản ánh nỗ lực duy trì giá bán và cơ cấu sản phẩm của quốc gia xuất khẩu tôm lớn thứ tư thế giới. Đặc biệt, sự cố liên quan đến Cesium-137 trong quý III/2025 đã tạo ra cú sốc ngắn hạn, nhưng cũng bộc lộ rõ khả năng thích ứng và tái cơ cấu thị trường của Indonesia.
Theo số liệu của Shrimp Insights, lũy kế từ tháng 1 đến tháng 11/2025, Indonesia xuất khẩu 177.401 tấn tôm, giảm 4% so với cùng kỳ, trong khi giá trị đạt 1,55 tỷ USD, tăng 6%. Diễn biến này cho thấy xu hướng quen thuộc của ngành tôm toàn cầu năm 2025: sản lượng chịu áp lực, nhưng giá bán bình quân được cải thiện nhờ nguồn cung thắt chặt và tỷ trọng sản phẩm chế biến cao hơn.
Tháng 10 lao dốc, tháng 11 phục hồi
Diễn biến theo tháng cho thấy bức tranh phân hóa rõ rệt. Sau chuỗi tháng tương đối ổn định trong nửa đầu năm, xuất khẩu tôm Indonesia giảm sâu trong tháng 10/2025, khi sản lượng chỉ đạt 8.233 tấn, giảm 59% so với cùng kỳ, giá trị giảm tới 55%, xuống còn 76 triệu USD. Đây là hệ quả trực tiếp của việc Mỹ siết kiểm soát nhập khẩu liên quan đến nghi ngại phóng xạ Cs-137.
Tuy nhiên, sang tháng 11, xuất khẩu đã phục hồi lên 14.967 tấn, gần gấp đôi tháng 10, dù vẫn thấp hơn 19% so với cùng kỳ năm trước. Giá trị đạt 141 triệu USD, giảm nhẹ 7% so với cùng kỳ năm trước đó, cho thấy dòng hàng đã được khơi thông trở lại, đặc biệt sang các thị trường ngoài Mỹ.
Cơ cấu sản phẩm: chế biến vẫn là điểm sáng
Xét theo nhóm sản phẩm, sự khác biệt về xu hướng càng thể hiện rõ. Tôm thẻ chân trắng nguyên liệu vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất, với 85.224 tấn trong 11 tháng, gần như đi ngang so với cùng kỳ (-1%). Điều này cho thấy Indonesia vẫn giữ vai trò nguồn cung nguyên liệu quan trọng cho các thị trường lớn.
Ngược lại, tôm chế biến chín và tẩm ướp là phân khúc nổi bật nhất. Lũy kế 11 tháng, xuất khẩu đạt 49.860 tấn, tăng 7%, bất chấp sự sụt giảm mạnh trong tháng 10. Đây là tín hiệu cho thấy chiến lược nâng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng của Indonesia đang phát huy hiệu quả, nhất là tại Nhật Bản và EU.
Trong khi đó, tôm tẩm bột tiếp tục xu hướng suy yếu mang tính cấu trúc. Khối lượng xuất khẩu 11 tháng chỉ đạt 7.610 tấn, giảm 19%, phản ánh sự thay đổi thị hiếu tiêu dùng và cạnh tranh gay gắt ở phân khúc này. Tôm sú nguyên liệu cũng giảm mạnh 16%, cho thấy vị thế ngày càng thu hẹp trong tổng cơ cấu xuất khẩu của Indonesia.
Thị trường: phụ thuộc Mỹ vẫn là rủi ro lớn
Về thị trường, Mỹ tiếp tục là điểm đến lớn nhất của tôm Indonesia, nhưng cũng là thị trường gây nhiều rủi ro nhất. Trong 11 tháng, xuất khẩu sang Mỹ đạt 108.635 tấn, giảm 12%, với mức sụt giảm đặc biệt nghiêm trọng trong tháng 10 và 11. Điều này cho thấy mức độ phụ thuộc cao vào Mỹ khiến ngành tôm Indonesia dễ bị tổn thương trước các rào cản kỹ thuật và sự cố ngoài dự kiến.
Ngược lại, Nhật Bản duy trì vai trò thị trường ổn định, với 30.620 tấn, tăng 6%, trong khi EU nổi lên là điểm sáng lớn nhất, đạt 9.641 tấn, tăng tới 47%. Trung Quốc cũng ghi nhận tăng trưởng hai chữ số (+16%), dù khối lượng tuyệt đối vẫn còn khiêm tốn. Những con số này cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường của Indonesia đang mang lại kết quả.
Tín hiệu cạnh tranh từ thị trường tôm Indonesia
Diễn biến xuất khẩu tôm Indonesia trong 11 tháng năm 2025 cho thấy: chỉ một sự cố kỹ thuật liên quan đến an toàn thực phẩm cũng có thể khiến dòng chảy thương mại tại các thị trường chủ lực bị gián đoạn mạnh trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, quá trình phục hồi tương đối nhanh của Indonesia trong tháng 11 cũng cho thấy vai trò quan trọng của hệ thống kiểm soát, chứng nhận và đối thoại kịp thời với thị trường nhập khẩu trong việc hạn chế thiệt hại và khôi phục niềm tin người mua.
Ở góc độ cơ cấu sản phẩm, việc xuất khẩu tôm chế biến chín và tẩm ướp của Indonesia vẫn duy trì tăng trưởng dương trong cả giai đoạn 11 tháng cho thấy đây tiếp tục là phân khúc đóng vai trò “vùng đệm” về giá trị, giúp ngành tôm giảm bớt tác động tiêu cực khi xuất khẩu tôm nguyên liệu gặp khó khăn.
Về thị trường, sự sụt giảm mạnh xuất khẩu sang Mỹ trong khi EU, Nhật Bản và Trung Quốc vẫn duy trì tăng trưởng cho thấy nỗ lực đa dạng hóa thị trường của Indonesia đang phát huy tác dụng nhất định.
Từ góc độ cạnh tranh, sự phục hồi xuất khẩu của Indonesia trong tháng 11 là tín hiệu cho thấy nguồn cung từ quốc gia này nhiều khả năng sẽ phục hồi trong năm 2026, đặc biệt ở phân khúc tôm chế biến. Doanh nghiệp tôm Việt cần theo dõi diễn biến để chủ động điều chỉnh chiến lược thị trường, cơ cấu sản phẩm và chính sách giá, nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh trong giai đoạn tới.