(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản toàn cầu ngày 3/8/2026 ghi nhận nhiều biến động lớn: Mỹ chứng kiến sự thành lập của Liên minh Tôm nhằm phản đối bảo hộ thương mại và áp lực giá cá hồi tăng do thuế mới, trong khi sức mua dần dịch chuyển từ thịt bò sang các loại protein hợp túi tiền hơn. Tại châu Á, Trung Quốc lập kỷ lục nhập khẩu mực đông lạnh và tăng mạnh bù đắp nguồn cung thủy sản từ Nga, tạo ra bức tranh cạnh tranh gay gắt nhưng cũng mở ra nhiều dư địa cho các mặt hàng chế biến sâu của Việt Nam.
1. Các doanh nghiệp nhập khẩu và bán lẻ Mỹ thành lập Liên minh Tôm Hoa Kỳ
Một nhóm doanh nghiệp nhập khẩu, phân phối, bán lẻ, nhà hàng và các đối tác trong chuỗi cung ứng đã thành lập Liên minh Tôm Hoa Kỳ, với mục tiêu bảo vệ khả năng tiếp cận nguồn tôm nhập khẩu có giá phù hợp. Liên minh cho rằng các biện pháp hạn chế nhập khẩu quá mức có thể làm tăng giá cho người tiêu dùng, gây gián đoạn nguồn cung và ảnh hưởng đến việc làm trong ngành phân phối, chế biến và dịch vụ ăn uống.
Đây là diễn biến đáng chú ý vì tạo ra một đối trọng rõ hơn với các tổ chức đại diện ngư dân khai thác tôm Mỹ vốn đang thúc đẩy thuế, kiểm tra nghiêm ngặt và các biện pháp bảo hộ. Đối với Việt Nam, liên minh mới có thể trở thành một kênh vận động chính sách quan trọng của các nhà nhập khẩu, nhất là trong bối cảnh tôm Việt Nam đang chịu thuế Điều 301 ở mức 12,5% cùng các nghĩa vụ AD/CVD theo từng doanh nghiệp.
2. Giá tôm Ecuador bán sang châu Âu ổn định trước tháng 8 nhiều biến động
Giá tôm Ecuador bán sang châu Âu nhìn chung ổn định vào cuối tuần 31, nhưng thị trường đang chuẩn bị cho khả năng biến động mạnh hơn trong tháng 8. Người mua châu Âu vẫn thận trọng về tồn kho, nhu cầu sau mùa hè và mức độ chấp nhận giá đối với từng quy cách.
Tín hiệu hiện tại cho thấy thị trường châu Âu ổn định hơn Trung Quốc, nhưng chưa đủ mạnh để tạo một chu kỳ tăng giá rõ rệt cho tôm Ecuador.
Tôm Việt Nam có thể tiếp tục khó cạnh tranh ở phân khúc nguyên liệu phổ thông. Dư địa nằm ở hàng chế biến sâu, nhãn hàng riêng, sản phẩm tiện lợi và các đơn hàng yêu cầu cao về kiểm soát sulfite, dư lượng và truy xuất.
3. Giá cá hồi nuôi tại Mỹ tăng do thuế mới và nguồn cung thắt chặt
Thị trường bán buôn Mỹ ghi nhận giá cá hồi nuôi tăng khi các mức thuế mới bắt đầu được phản ánh vào chi phí nhập khẩu, trong khi nguồn hàng giao ngay trở nên hạn chế hơn. Tác động không đồng đều giữa các xuất xứ và quy cách, nhưng xu hướng chung là người mua phải trả giá cao hơn đối với một số dòng cá hồi nhập khẩu.
Đây là một trong những ví dụ đầu tiên cho thấy thuế thương mại mới có thể nhanh chóng truyền vào giá thủy sản tại Mỹ. Người tiêu dùng, nhà bán lẻ và nhà hàng có thể phải chia sẻ phần lớn chi phí tăng thêm nếu nguồn cung nội địa không đủ thay thế.
4. Trung Quốc lập kỷ lục mới về nhập khẩu mực đông lạnh
Nhập khẩu mực đông lạnh của Trung Quốc trong tháng 6 đạt mức cao nhất trong chuỗi số liệu từ tháng 1/2017. Giá trị nhập khẩu đạt khoảng 272,57 triệu USD, trong khi khối lượng cũng lập kỷ lục mới. Argentina và Indonesia là hai nguồn cung tăng mạnh trong kỳ.
Diễn biến cho thấy nhu cầu của các nhà máy chế biến và thị trường dịch vụ ăn uống Trung Quốc vẫn đủ lớn để hấp thụ lượng nguyên liệu rất cao. Tuy nhiên, nguồn cung tăng nhanh cũng có thể đẩy thị trường vào trạng thái tồn kho lớn và gây sức ép lên giá trong những tháng tới.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiềm năng đối với mực, bạch tuộc Việt Nam, nhưng cạnh tranh nguyên liệu từ Argentina, Peru, Indonesia và các đội tàu Trung Quốc sẽ mạnh hơn. Doanh nghiệp Việt Nam cần tập trung vào sản phẩm chế biến, quy cách nhỏ, chất lượng ổn định và giao hàng nhanh.
5. Mexico ủng hộ phương án thỏa hiệp về hạn ngạch cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương
Sau các cuộc trao đổi với Nhật Bản, Mexico đã ủng hộ một phương án thỏa hiệp nhằm khôi phục đàm phán tăng hạn ngạch khai thác cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương. Trước đó, bất đồng giữa các bên đã khiến quá trình điều chỉnh hạn ngạch bị đình trệ.
Nếu thỏa hiệp được thông qua, nguồn cung cá ngừ vây xanh cho Nhật Bản và các thị trường sashimi có thể tăng. Tuy nhiên, tác động chủ yếu nằm ở phân khúc cao cấp và không ảnh hưởng trực tiếp ngay tới cá ngừ vằn hoặc cá ngừ đóng hộp của Việt Nam.
6. Nga điều chỉnh hạn ngạch cua hoàng đế đỏ tại biển Barents
Sau một đợt điều chỉnh giữa mùa, tổng sản lượng khai thác cho phép đối với cua hoàng đế đỏ tại biển Barents của Nga đã vượt khu vực Viễn Đông. Đây là sự thay đổi đáng chú ý trong cơ cấu nguồn cung cua Nga.
Nguồn cua biển Barents tăng có thể hỗ trợ xuất khẩu sang Trung Quốc, Hàn Quốc và các thị trường cao cấp khác. Nga tiếp tục củng cố vị thế trong phân khúc cua sống và cua đông lạnh, tạo thêm cạnh tranh đối với cua, ghẹ và giáp xác của Việt Nam tại Đông Bắc Á.
7. Xuất khẩu thủy sản Nga sang Trung Quốc tăng mạnh trong nửa đầu năm
Nga xuất khẩu khoảng 723.000 tấn thủy sản sang Trung Quốc trong sáu tháng đầu năm 2026, tăng 14% về khối lượng so với cùng kỳ. Giá trị đạt gần 2,33 tỷ USD, tăng 52%, cho thấy giá trị xuất khẩu tăng nhanh hơn nhiều so với sản lượng.
Các mặt hàng chủ lực gồm cá minh thái, cua và những sản phẩm cá thịt trắng. Đây là áp lực cạnh tranh đáng kể đối với cá tra, surimi và giáp xác Việt Nam tại Trung Quốc. Mức tăng giá trị cao cũng phản ánh sự cải thiện về giá, cơ cấu sản phẩm hoặc tỷ trọng hàng giá trị cao của Nga.
8. Mexico và Nhật Bản tiến gần đồng thuận về hạn ngạch cá ngừ vây xanh Thái Bình Dương
Mexico đã đồng ý ủng hộ phương án thỏa hiệp về phân bổ hạn ngạch cá ngừ vây xanh sau các cuộc trao đổi với Nhật Bản.
Mặc dù không tác động trực tiếp tới cá ngừ xuất khẩu chủ lực của Việt Nam (skipjack, yellowfin), nhưng đây là tín hiệu cho thấy các cuộc đàm phán quản lý nghề cá quốc tế đang chuyển theo hướng linh hoạt hơn.
9. Mỹ: Sức mua thủy sản có thể được hỗ trợ khi người tiêu dùng giảm mua thịt bò
Khảo sát người tiêu dùng Mỹ cho thấy hơn một nửa số người được hỏi đã giảm hoặc ngừng mua thịt bò do giá cao. Trong số các nguồn protein thay thế, 44% cho biết họ mua nhiều hơn thịt gà, thịt lợn hoặc thủy sản, trong khi 28% tăng mua thực phẩm đóng hộp và protein bảo quản ở nhiệt độ thường.
Dữ liệu bán lẻ tháng 5 cũng cho thấy lượng thịt bò bán ra giảm 1,4%, trong khi giá trị bán tăng 5,8% do giá bình quân tăng 7,4%. Tuy nhiên, 85% người tiêu dùng vẫn lo ngại về lạm phát thực phẩm, đồng nghĩa cơ hội tăng tiêu thụ thủy sản sẽ tập trung vào sản phẩm có giá hợp lý, khẩu phần tiện lợi và thời hạn bảo quản dài.