(vasep.com.vn) Bản tin thủy sản thế giới ngày 14/8/2026 tổng hợp những biến động quan trọng ảnh hưởng đến ngành, nổi bật là căng thẳng thương mại tôm Ecuador-Trung Quốc tiếp diễn, lo ngại dư thừa công suất cá rô phi Trung Quốc và nguồn cung cá ngừ khan hiếm đẩy giá tăng. Tại khu vực Bắc Âu, giá cá hồi Na Uy ghi nhận đà tăng, trong khi Mỹ siết chặt các quy định chống khai thác IUU và lao động cưỡng bức. Bên cạnh đó, xu hướng số hóa trong nuôi trồng thủy sản tại Nga và nỗ lực thống nhất quy định cân cá của EU cũng là những điểm nhấn đáng chú ý. Các doanh nghiệp Việt Nam cần theo dõi sát sao để có đối sách phù hợp trước những thách thức và cơ hội mới.
1. Tôm Ecuador tiếp tục chịu thiệt hại vì tranh chấp metabisulfite với Trung Quốc
Ngày 13/8 đưa vấn đề này thành một trong những tin chính: ngành tôm Ecuador đang chịu thiệt hại ngày càng lớn khi tranh chấp liên quan metabisulfite với Trung Quốc kéo dài.
Giá CFR tôm Ecuador sang Trung Quốc đã giảm xuống vùng thấp mới, trong khi giá tại trại không giảm tương ứng. Điều đó có nghĩa biên lợi nhuận của nhà xuất khẩu/chế biến Ecuador đang bị ép từ cả hai phía.
2. Ngành cá rô phi Trung Quốc lo ngại dư thừa công suất chế biến
Một diễn biến cạnh tranh trực tiếp với cá tra Việt Nam: các doanh nghiệp Trung Quốc cảnh báo công suất chế biến cá rô phi đang mở rộng trong lúc ngành đã phải đối mặt với giá thấp, cước vận tải cao, biến động thuế và các quy định ngày càng chặt chẽ.
Điều này bổ sung một góc nhìn quan trọng cho tín hiệu giá tilapia tăng gần đây. Giá nguyên liệu có thể tăng, nhưng năng lực chế biến lại tiếp tục mở rộng, nghĩa là nếu sản lượng nuôi phục hồi mạnh, Trung Quốc có khả năng nhanh chóng tăng lượng fillet xuất khẩu.
3. Cá ngừ: nguồn cá ngừ vằn khan hơn đang đẩy giá cá ngừ vây vàng tại Ecuador lên
Giá cá ngừ vây vàng tại Ecuador giữ vững/tăng trong bối cảnh nguồn cá ngừ vằn thắt chặt, gây áp lực lên thị trường nguyên liệu cá ngừ.
Đây là tín hiệu đáng chú ý đối với các doanh nghiệp cá ngừ Việt Nam. Nếu cá ngừ vây vàng tiếp tục thiếu, giá nguyên liệu cho cá ngừ đóng hộp và loin có thể tăng trong khi thị trường Mỹ lại đang chịu thêm áp lực thuế.
Một diễn biến khác có lợi cho đối thủ Ecuador: ngành cá ngừ nước này đang chuẩn bị tận dụng FTA Ecuador–Canada, mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường Canada cho cá ngừ chế biến.
Như vậy Ecuador đang đồng thời cạnh tranh với Việt Nam ở tôm và cá ngừ, và tiếp tục mở thêm thị trường thông qua FTA.
4. Hàn Quốc: Dongwon tăng lợi nhuận nhờ cá ngừ và cá thu
Dongwon Industries của Hàn Quốc báo cáo lợi nhuận nửa đầu năm tăng, trong đó hoạt động phân phối cá ngừ và cá thu đóng góp tích cực vào kết quả kinh doanh.
Đây là tín hiệu cho thấy nhu cầu thương mại cá ngừ tại Đông Bắc Á vẫn tương đối tốt dù giá nguyên liệu tăng. Với Việt Nam, Hàn Quốc đáng được theo dõi không chỉ là thị trường mực–bạch tuộc mà cả thị trường nguyên liệu và sản phẩm cá ngừ.
5. Giá cá hồi Na Uy tăng, nguồn cá cỡ lớn tiếp tục thiếu
Các chỉ báo giá tuần 32 cho thấy giá cá hồi Đại Tây Dương Na Uy và khối lượng xuất khẩu cùng tăng. SeafoodSource ghi nhận cả Pricing Portal và Sitagri Salmon Index đều cho thấy giá tăng trong tuần 3–9/8.
Tại Ba Lan, người mua cho biết giá chào cá hồi Na Uy biến động nhanh và nguồn cá kích cỡ lớn khá khan hiếm, dù lượng xuất khẩu Na Uy sang Ba Lan tăng mạnh.
Trong khi đó, Camanchaca của Chile đã sử dụng lượng hàng tồn kho để thúc đẩy doanh thu quý tăng 35%, bất chấp sản lượng thu hoạch và giá cá hồi thấp hơn.
6. Nga: Inarctica tăng 57% lượng cá hồi bán ra
Inarctica, nhà nuôi cá hồi lớn nhất Nga, báo cáo khối lượng bán trong nửa đầu năm tăng 57% khi sinh khối cá hồi phục hồi.
Đây là tín hiệu đáng chú ý đối với thị trường cá hồi Nga. Nếu sản lượng nội địa tiếp tục phục hồi, nhu cầu nhập cá hồi có thể giảm, nhưng đồng thời việc phát triển thị trường cá hồi trong nước có thể kích thích tiêu dùng sản phẩm cao cấp nói chung.
7. Mỹ tăng mạnh hoạt động chống IUU và lao động cưỡng bức trong ngành thủy sản
Bộ Ngoại giao Mỹ đang tìm kiếm một tổ chức phi chính phủ làm đối tác để thu thập và xác định bằng chứng về lao động cưỡng bức và khai thác IUU trong chuỗi thủy sản quốc tế.
Đây là tin tôi đánh giá rất đáng lưu ý cho VASEP, nhất là khi đặt cùng các động thái gần đây của NOAA về SIMP và MMPA.
Xu hướng quản lý của Mỹ đang dần hội tụ ba lớp: IUU/truy xuất nguồn gốc + lao động cưỡng bức + thương mại/thuế.
Doanh nghiệp Việt Nam vì vậy không nên xem hồ sơ truy xuất chỉ là vấn đề xác nhận nguồn nguyên liệu. Các thông tin về tàu, lao động trên tàu, chủ tàu, hành trình khai thác và chuỗi cung ứng có khả năng ngày càng được đối chiếu với nhiều nguồn dữ liệu khác nhau.
8. Mỹ muốn mở rộng mạnh các khu vực ưu tiên phát triển nuôi biển
NOAA Fisheries đang lấy ý kiến về việc xác định Aquaculture Opportunity Areas – các khu vực ưu tiên phát triển nuôi trồng thủy sản – trên phạm vi toàn nước Mỹ, thay vì chỉ tập trung vào Vịnh Mexico, California và Alaska như trước.
Đây là một phần trong chiến lược dài hạn nhằm tăng sản lượng thủy sản nuôi nội địa và giảm phụ thuộc nhập khẩu.
Tác động tới Việt Nam chưa phải ngay lập tức, nhưng VASEP nên theo dõi vì Mỹ đang đồng thời sử dụng thuế, chống bán phá giá, chống trợ cấp, kiểm soát IUU và chính sách thúc đẩy nuôi nội địa.
9. Nga tăng 50% số mẫu kiểm nghiệm đối với sản lượng khai thác
Một thông tin SPS/kiểm soát đáng chú ý từ Nga: các phòng thí nghiệm thuộc Rosselkhoznadzor đã thực hiện khoảng 19.400 lượt nghiên cứu/kiểm nghiệm đối với sản lượng thủy sản khai thác trong nửa đầu năm 2026, tăng khoảng 50% so với cùng kỳ.
Điều này phản ánh xu hướng tăng cường kiểm soát chất lượng và an toàn thực phẩm trong ngành thủy sản Nga.
Với doanh nghiệp Việt Nam đang quan tâm mở rộng thị trường Nga, nên tiếp tục theo dõi song song Rosselkhoznadzor, hệ thống Mercury/VetIS và danh sách cơ sở được phép xuất khẩu.
10. Nga bắt đầu số hóa mạnh hơn ngành nuôi trồng thủy sản
Trung tâm Hệ thống Giám sát Nghề cá và Thông tin liên lạc Nga bắt đầu phát triển các giải pháp số cho trang trại nuôi, nhằm tăng tỷ lệ sống và tốc độ tăng trưởng, tăng sản lượng, giảm thức ăn, năng lượng và lao động.
Đây là một phần của xu hướng toàn cầu chuyển từ quản lý trang trại thủ công sang cảm biến, dữ liệu thời gian thực và thuật toán tối ưu thức ăn.
11. EU thống nhất quy định cân thủy sản khai thác
Ủy ban châu Âu đã thông qua các quy tắc thống nhất về cân sản phẩm thủy sản khai thác, thay thế hệ thống yêu cầu quốc gia không đồng nhất trước đây.
Khối lượng khai thác, khối lượng đưa lên bờ, chứng nhận khai thác và lượng nguyên liệu vào nhà máy sẽ ngày càng có khả năng được đối chiếu điện tử.
Về bản chất, EU đang tiến thêm một bước từ “kiểm tra chứng từ” sang kiểm soát tính nhất quán của dữ liệu.
12. Bột cá: Peru tiếp tục hạn chế khai thác, nguồn cung nguyên liệu biển còn căng
Peru kéo dài hạn chế khai thác trong bối cảnh sản lượng bột cá toàn cầu giảm khoảng 26%. Bộ Sản xuất Peru trước đó cũng đã cho phép nghiên cứu nguồn lợi cá cơm để đánh giá tình trạng đàn cá trong bối cảnh lo ngại El Niño.
Đây vẫn là một trong những biến số quan trọng nhất đối với chi phí nuôi tôm và cá biển. Nếu kết quả khảo sát không thuận lợi và Peru không thể sớm khôi phục khai thác, giá bột cá khó giảm sâu dù nhu cầu Trung Quốc hiện tương đối yếu.
13. BioMar nâng triển vọng cả năm sau quý II tăng trưởng tốt
BioMar báo cáo doanh thu quý II tăng 4,8%, sản lượng bán tăng và công ty nâng triển vọng kết quả cả năm 2026.
Đáng chú ý là tăng trưởng thức ăn tôm đang bù đắp cho thị trường thức ăn cá hồi yếu hơn. Điều này tiếp tục củng cố tín hiệu rằng hoạt động nuôi tôm toàn cầu đang tương đối tích cực về sản lượng.
BioMar và Multi X đồng thời triển khai thử nghiệm sử dụng lúa mì và đậu Hà Lan từ nông nghiệp tái sinh làm nguyên liệu trong chuỗi thức ăn cá hồi Chile, theo dõi sức khỏe đất, đa dạng sinh học và khả năng chống chịu khí hậu.