(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản toàn cầu ngày 11/8/2026 ghi nhận nhiều chuyển động quan trọng từ các thủ phủ sản xuất và tiêu thụ lớn. Tại Mỹ, sự thành lập của U.S. Shrimp Coalition cùng đợt phục hồi nhập khẩu trong tháng 6 đang tạo ra những tín hiệu trái chiều trước sức ép từ thuế Section 301 và quy định SIMP thắt chặt. Tại Nhật Bản, giá surimi cá minh thái vụ B tăng kỷ lục cùng chỉ số giá tiêu dùng cá ngừ vọt lên 133,4 đang đe dọa sức mua nội địa, mở ra cơ hội cạnh tranh giá cho các sản phẩm surimi nhiệt đới và nhuyễn thể từ Việt Nam. Trong khi đó, giá cá hồi Na Uy hạ nhiệt do sản lượng thu hoạch tăng, tồn kho bột cá Trung Quốc tiếp tục rút dung lượng, còn Ecuador và Brazil đối mặt với biến động nguồn cung và thuế quan.
1. Thuế Mỹ có thể làm tôm khó tiếp cận hơn với người tiêu dùng
“U.S. Shrimp Coalition” được thành lập cuối tháng 7/2026, do Josh Zive làm Giám đốc điều hành, với sự hỗ trợ của National Fisheries Institute và National Retail Federation. Liên minh cho rằng gần 90% lượng tôm tiêu thụ tại Mỹ là tôm nhập khẩu; nguồn cung này giúp duy trì tôm quanh năm, hỗ trợ hơn 500.000 việc làm trong chuỗi cung ứng mở rộng và khoảng 10,4 tỷ USD hoạt động kinh tế.
Liên minh phản đối thuế và các biện pháp hạn chế nhập khẩu vì cho rằng chúng làm tăng giá bán lẻ, giảm lựa chọn của người tiêu dùng. Tuy nhiên, Southern Shrimp Alliance và các nhà khai thác tôm nội địa lại ủng hộ thuế để chống cạnh tranh giá thấp. Đây là diễn biến đáng chú ý với Việt Nam trong bối cảnh tôm Việt Nam chịu thuế Section 301 ở mức 12,5%.
2. Nhật Bản chấp nhận mức tăng giá surimi cá minh thái Mỹ lớn nhất từ trước đến nay
Nhật Bản, thị trường lớn nhất của surimi block cá minh thái Alaska, đã hoàn tất đàm phán giá vụ B với mức tăng kỷ lục. Giá cụ thể của thỏa thuận vụ B chưa được công khai miễn phí.
Động lực chính là các nhà sản xuất Mỹ và Nga ưu tiên sản phẩm có giá trị cao hơn như philê PBO và cá H&G, làm nguồn surimi block thắt chặt. Trước đó, giá vụ A/2026 đã tăng khoảng 20–25 JPY/kg đối với hạng A trở lên và 5–10 JPY/kg đối với hạng KA hoặc thấp hơn so với vụ B/2025. Giá nguyên liệu tăng trong khi tiêu thụ kamaboko, chikuwa và thanh cua tại Nhật yếu đang gây sức ép lớn cho các nhà chế biến.
3. Sản lượng thu hoạch lớn kéo giá cá hồi Na Uy giảm mạnh
Khối lượng thu hoạch tăng, trọng lượng cá tốt hơn và nhu cầu mùa hè tại châu Âu chậm lại đã khiến giá giao ngay điều chỉnh giảm. Thị trường Na Uy ngày 7/8 dự kiến các mức:
- Cá 3–4 kg: 64–68 NOK/kg
- Cá 4–5 kg: 67–70 NOK/kg
- Cá 5–6 kg: 70–72 NOK/kg
Số liệu chính thức của Na Uy cho tuần 31 trước đó vẫn ghi nhận giá xuất khẩu cá hồi tươi bình quân 73,57 NOK/kg và sản lượng 26.958 tấn. Hai bộ số liệu không mâu thuẫn vì một bên là giá xuất khẩu bình quân đã thực hiện, còn một bên phản ánh xu hướng giá giao ngay cho các hợp đồng tiếp theo.
4. Giá cá thịt trắng bán buôn tại Mỹ vẫn ở mức kỷ lục
Giá cá tuyết Đại Tây Dương trên thị trường bán buôn Mỹ tiếp tục đứng ở mức lịch sử, mặc dù giá cá H&G tại Nga và Na Uy đã giảm nhẹ trong kỳ nghỉ hè châu Âu. Nguyên nhân là hàng tồn kho tại Mỹ được mua ở mức giá cao, độ trễ vận chuyển–chế biến dài, cùng nguồn cung cá tuyết hạn chế.
Hạn ngạch cá tuyết Đông Bắc Bắc Cực năm 2026 chỉ còn 285.000 tấn, giảm 16% và thấp nhất kể từ năm 1991. Vì vậy, sự suy yếu ngắn hạn tại thị trường nguyên liệu chưa truyền ngay sang giá bán buôn Mỹ.
5. Australia và Trung Quốc ký thỏa thuận mở rộng thương mại thủy sản
Seafood Industry Australia và Liên minh Chế biến và Tiếp thị Sản phẩm Thủy sản Trung Quốc ký biên bản ghi nhớ tại Sydney ngày 30/7/2026. Thỏa thuận thiết lập khuôn khổ hợp tác dài hạn về trao đổi thông tin thị trường, kết nối doanh nghiệp và hỗ trợ hoạt động xúc tiến thương mại.
Hai bên muốn mở rộng thương mại ngoài tôm hùm đá sống sang bào ngư, tôm khai thác tự nhiên và các sản phẩm khác. Thỏa thuận diễn ra sau khi Trung Quốc khôi phục nhập khẩu tôm hùm đá Australia vào tháng 12/2024, một thị trường từng trị giá hơn 700 triệu AUD/năm.
6. Tồn kho bột cá Trung Quốc tiếp tục giảm nhưng giá sản phẩm siêu cao cấp đi xuống
Tồn kho bột cá tại các cảng Trung Quốc tiếp tục bị rút xuống, song giá bột cá siêu cao cấp giảm do các nhà máy thức ăn chăn nuôi mua thận trọng. Giá cao đã hạn chế tiêu thụ ngay cả trong mùa cao điểm; người mua chủ yếu bổ sung khối lượng nhỏ và chờ nguồn cung từ vụ khai thác nội địa.
Đầu tháng 8, bột cá Peru loại thường được chào khoảng 20.500–21.000 CNY/tấn, còn siêu cao cấp khoảng 23.000–24.000 CNY/tấn. Diễn biến này thể hiện sự điều chỉnh do nhu cầu yếu, chưa hẳn là đảo chiều giảm dài hạn, bởi nguồn cung Peru vẫn hạn chế và châu Á tiếp tục thiếu bột cá.
7. Giá tôm Ecuador xuất sang châu Âu đi ngang, cỡ lớn bắt đầu được chào cao hơn
Nhu cầu mùa hè tại châu Âu chậm khiến giá chung ổn định, nhưng các nhà đóng gói Ecuador bắt đầu giữ giá hoặc nâng chào bán đối với tôm cỡ lớn. Chi phí thức ăn cao thúc đẩy người nuôi thu hoạch sớm, làm nguồn cung tôm cỡ lớn hạn chế hơn.
Trong bốn tháng đầu năm 2026, EU nhập 122.169 tấn tôm, giảm 2%; Ecuador vẫn là nguồn cung lớn nhất với 59.189 tấn nhưng giảm 9%. Việt Nam đạt 17.833 tấn, tăng 16%, cho thấy thị phần tại EU đang cải thiện trong lúc nguồn cung Ecuador giảm.
8. Cá rô phi giữ vai trò trụ cột xuất khẩu nuôi trồng thủy sản Brazil
Kim ngạch xuất khẩu thủy sản nuôi của Brazil trong nửa đầu năm 2026 chỉ đạt 23,3 triệu USD, giảm 34%. Tuy nhiên, cá rô phi chiếm tới 95% giá trị và 91% khối lượng xuất khẩu trong quý II; riêng philê tươi hoặc ướp lạnh chiếm khoảng 72% giá trị.
Nguyên nhân giảm chủ yếu là bất ổn thuế quan tại Mỹ. Thuế bổ sung với phần lớn sản phẩm đã được giảm hoặc miễn, nhưng philê rô phi đông lạnh vẫn chịu tổng mức thuế khoảng 35%. Đáng chú ý, Brazil nhập 8.097 tấn cá rô phi Việt Nam, trị giá 33,38 triệu USD trong nửa đầu năm.
9. Sò điệp Okhotsk của Nhật giảm 22%, giá xuất khẩu lên mức kỷ lục
Lượng sò điệp khai thác tại vùng Okhotsk, Hokkaido đến cuối tháng 7 đạt khoảng 113.431 tấn, giảm 22% so với cùng kỳ; giá xuất khẩu lên mức cao kỷ lục.
Nguồn sò điệp Nhật giảm có thể hỗ trợ giá nhuyễn thể hai mảnh vỏ tại Nhật Bản và Đông Bắc Á. Đây là diễn biến tích cực đối với nghêu, sò và các sản phẩm nhuyễn thể Việt Nam nếu doanh nghiệp có thể đáp ứng quy cách và yêu cầu chất lượng của Nhật.
10. Giá cá ngừ tại Nhật Bản tăng nhanh, CPI tháng 6 lên 133,4
Suisan Keizai cho biết chỉ số giá tiêu dùng đối với cá ngừ tại Nhật Bản đã tăng lên 133,4 trong tháng 6, lấy năm 2020 bằng 100. Báo này nhận định tốc độ tăng giá gần đây quá nhanh và có thể ảnh hưởng đến sức mua.
Cùng lúc, đội tàu câu vàng cá ngừ xa bờ Nhật Bản đã quyết định cắt giảm 19 tàu theo khuyến nghị của IOTC, trong bối cảnh chi phí nhiên liệu tăng.
Hàm ý: Giá cá ngừ cao có thể hỗ trợ doanh thu nhưng làm sức tiêu dùng yếu đi và tăng chi phí nguyên liệu của doanh nghiệp chế biến Việt Nam.
10. Mỹ ghi nhận nhập khẩu thủy sản tháng 6 tăng cả lượng và giá trị
Theo số liệu NOAA được Suisan Keizai công bố ngày 10/8, nhập khẩu thủy sản của Hoa Kỳ trong tháng 6 tăng cả về khối lượng và giá trị so với cùng kỳ. Đây là lần đầu tiên khối lượng nhập khẩu tăng trở lại sau 11 tháng liên tiếp giảm; giá trị tăng tháng thứ hai liên tiếp.
Đây là tín hiệu cho thấy nhu cầu nhập khẩu Mỹ đã cải thiện trước khi tác động đầy đủ của thuế Điều 301 xuất hiện. VASEP cần đặc biệt theo dõi số liệu tháng 7–8 để đánh giá liệu thuế mới có làm đảo chiều sự phục hồi này hay không.
11. Thị trường surimi Nhật Bản chốt giá vụ B cá minh thái Mỹ
Bản tổng kết ngày 10/8 của UnderCurrent cho biết thị trường Nhật Bản đã đạt thỏa thuận về giá surimi cá minh thái Alaska của vụ B.
Diễn biến này quan trọng đối với ngành chả cá và surimi Việt Nam vì cá minh thái Mỹ là chuẩn tham chiếu lớn tại Nhật. Nếu giá surimi Alaska duy trì cao, sản phẩm surimi nhiệt đới của Việt Nam có thể có thêm không gian cạnh tranh về giá.
12. Mỹ tăng chú ý đến thực thi SIMP và chống tôm nhập khẩu bất hợp pháp
NOAA cho biết đang thúc đẩy các biện pháp nội bộ nhằm bảo vệ ngành tôm Mỹ, bao gồm mở rộng thực thi Chương trình Giám sát Nhập khẩu Thủy sản (SIMP), phối hợp với USTR và CBP, và tăng kiểm soát tôm nhập khẩu bất hợp pháp.
Trong bối cảnh thuế 301, AD/CVD và các yêu cầu FDA đã gia tăng, việc thực thi SIMP chặt hơn sẽ khiến hồ sơ khai thác, vùng nuôi, chuỗi cung ứng và khai báo nhập khẩu trở thành yếu tố quyết định thông quan.
14. Hàn Quốc tiếp tục cập nhật kiểm tra phóng xạ thủy sản
Cơ quan Quản lý Chất lượng Sản phẩm Thủy sản Quốc gia Hàn Quốc ngày 10/8 tiếp tục công bố kết quả kiểm tra phóng xạ đối với thủy sản sản xuất trong nước. Đồng thời, cơ quan này duy trì cập nhật thông tin tàu Nga vào cảng Busan.
Chưa có biện pháp SPS mới nhắm tới thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, Hàn Quốc tiếp tục duy trì hệ thống giám sát phóng xạ và nguồn gốc rất chặt, đặc biệt đối với thủy sản Nhật và Nga.
15. New Zealand phê duyệt dự án cá hồi 14.000 tấn theo cơ chế cấp phép nhanh
Một trang trại cá hồi có công suất dự kiến 14.000 tấn/năm tại New Zealand trở thành dự án nuôi trồng thủy sản đầu tiên được phê duyệt theo cơ chế fast-track mới.
Nguồn cung cá hồi New Zealand hiện nhỏ so với Na Uy và Chile, nhưng dự án cho thấy cạnh tranh nguồn cung cá hồi ở khu vực châu Á–Thái Bình Dương đang tăng.