(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản thế giới đầu tuần 7/9/2026 ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý về thuế quan, cạnh tranh nguồn cung và chính sách thương mại. Mỹ tăng thuế chống bán phá giá với tôm Ấn Độ và siết năng lực điều tra gian lận thương mại; Trung Quốc tăng mạnh nhập khẩu mực, Indonesia đẩy lợi thế thuế 0% cho cá ngừ chế biến vào Nhật Bản, trong khi xuất khẩu tôm Ecuador tiếp tục lập kỷ lục. Cùng lúc, FAO khai mạc COFI 37 với nhiều nội dung quan trọng về thương mại, IUU, truy xuất nguồn gốc và quản lý nghề cá toàn cầu.
1. Mỹ chốt thuế chống bán phá giá cao hơn đối với tôm Ấn Độ.
Kết quả cuối cùng công bố ngày 4/9 theo giờ Mỹ xác định Devi Group chịu 4,04%, Sandhya Aqua 7,01% và 106 doanh nghiệp không được lựa chọn bắt buộc chịu 5,53%. Devi Group gồm Devi Fisheries, Satya Seafoods, Usha Seafoods và Devi Aquatech; đây không phải năm mức thuế riêng biệt. Các mức sơ bộ tương ứng trước đó là 2,36%, 4,30% và 3,33%.
Đối với tôm Việt Nam: Tôm Ấn Độ chịu bất lợi lớn hơn tại Mỹ, nhưng một phần hàng có thể chuyển sang EU, Nhật Bản và châu Á, làm cạnh tranh ngoài thị trường Mỹ tăng lên.
2. Mỹ: Hạ viện thông qua dự luật tăng năng lực điều tra và truy tố gian lận thương mại.
Hạ viện Mỹ đã thông qua H.R.1869 - PAIL Act ngày 31/8; tác động của dự luật được ngành tôm nội địa Mỹ nhấn mạnh trong các bản tin cuối tuần. Dự luật hướng tới tăng năng lực của Bộ Tư pháp trong xử lý gian lận hải quan, né thuế và chuyển tải bất hợp pháp.
Đối với tôm Việt Nam: Đây chưa phải mức thuế mới, nhưng cho thấy rủi ro tại Mỹ đang mở rộng từ phòng vệ thương mại sang điều tra hình sự, xuất xứ, khai báo hải quan và tính nhất quán của chuỗi cung ứng.
3. Trung Quốc: nhập khẩu mực, mực nang tăng mạnh, trong khi xuất khẩu suy giảm.
Số liệu hải quan Trung Quốc cập nhật đầu tháng 9 cho thấy nhập khẩu mực và mực nang trong bảy tháng đầu năm đạt khoảng 451.800 tấn, tăng 37,56%. Xuất khẩu còn khoảng 245.500 tấn, giảm 17,74% về lượng và 24,10% về giá trị.
Đối với mực, bạch tuộc Việt Nam: Trung Quốc đang hấp thụ nhiều nguyên liệu hơn cho thị trường nội địa. Đây là cơ hội cho nguồn cung khu vực, nhưng cần phân biệt nhu cầu nguyên liệu với nhu cầu hàng thành phẩm, vốn đang chịu áp lực xuất khẩu.
4. Indonesia tiếp tục thúc đẩy khai thác thuế 0% cho cá ngừ chế biến vào Nhật Bản.
Thuế ưu đãi đối với bốn nhóm sản phẩm cá ngừ/cá ngừ vằn chế biến đã có hiệu lực từ ngày 1/8 theo IJEPA sửa đổi, giảm từ mức phổ biến 9,6% xuống 0%. Điểm mới cần theo dõi là hoạt động phổ biến chính sách và đưa doanh nghiệp đủ điều kiện vào chương trình.
Đối với cá ngừ Việt Nam: Indonesia có lợi thế giá rõ hơn tại Nhật đối với loin hấp và hàng chế biến, làm cạnh tranh về chi phí, chất lượng và thời gian giao hàng tăng lên.
5. EU: hạn ngạch thuế quan tự trị đối với tôm đỏ Argentina cạn sớm.
Conxemar cho biết phần hạn ngạch năm 2026 dành cho tôm đỏ Argentina đã được sử dụng hết và đề nghị EU tăng lượng phân bổ trong cơ chế mới sau khi chế độ hiện hành hết hiệu lực cuối năm.
Đối với tôm Việt Nam: Hai sản phẩm không hoàn toàn cùng phân khúc, nhưng việc hạn ngạch một nguồn cung lớn cạn sớm cho thấy các nhà chế biến và phân phối EU vẫn có nhu cầu tìm nguồn thay thế trong một số giai đoạn.
6. Nhật Bản: cá ngừ vây xanh Australia vào Toyosu đạt mức cao theo mùa.
Lượng cá Australia tăng trong lúc nguồn cá nội địa Nhật Bản vẫn thấp, giúp sản phẩm Australia hiện diện mạnh hơn tại phân khúc sashimi cao cấp.
Đối với cá ngừ Việt Nam: Cạnh tranh ở phân khúc cao cấp tăng, trong khi cơ hội của Việt Nam vẫn tập trung hơn vào cá ngừ vằn, cá ngừ vây vàng, loin hấp và sản phẩm chế biến.
7. Thái Lan: tôm chân trắng cỡ 70 con/kg ở khoảng 140 THB/kg.
Dữ liệu giá mới nhất cho thấy mức giá này giảm nhẹ khoảng 1,75%, vì vậy chưa thể coi là tín hiệu hình thành một chu kỳ tăng mới.
Đối với Việt Nam: Giá tôm tại các nước sản xuất lớn đã bớt biến động, nhưng cung-cầu vẫn chưa đủ mạnh để xác nhận xu hướng tăng bền vững.
8. Mỹ: giá cá seabass Chile duy trì vùng cao kỷ lục. Tồn kho giảm cùng với nhu cầu fillet phục hồi tiếp tục giữ giá bán buôn Chilean seabass tại Mỹ ở mức rất cao.
Đối với thủy sản Việt Nam: Thị trường Mỹ đang phân hóa rõ; tiêu dùng thủy sản nói chung còn thận trọng nhưng những phân khúc cá thịt trắng cao cấp thiếu nguồn cung vẫn giữ được giá tốt.
9. Falkland: xuất khẩu mực vượt 300 triệu USD, yếu tố địa chính trị trở lại.
Giá trị xuất khẩu mực vượt mốc 300 triệu USD, làm nổi bật tầm quan trọng của nghề mực đối với kinh tế quần đảo trong bối cảnh tranh chấp chủ quyền tiếp tục được nhắc lại.
Đối với mực Việt Nam: Nam Đại Tây Dương vẫn là nguồn nguyên liệu có ảnh hưởng lớn đến giá toàn cầu; thay đổi về mùa vụ, giấy phép hoặc chính trị tại Falkland có thể nhanh chóng tác động tới nguồn Illex.
10. FAO khai mạc COFI 37, thương mại và quản lý nghề cá bước vào tuần thảo luận quan trọng.
Kỳ họp lần thứ 37 của Ủy ban Nghề cá FAO diễn ra tại Rome từ ngày 7-11/9. Chương trình gồm tình hình nghề cá và nuôi trồng thủy sản thế giới năm 2026, thương mại thủy sản, chống khai thác IUU, thích ứng khí hậu, nghề cá quy mô nhỏ và 10 năm thực thi PSMA.
Đối với Việt Nam: Các kết luận về truy xuất nguồn gốc, IUU, trợ cấp và tiếp cận thị trường có thể trở thành cơ sở tham khảo cho yêu cầu quản lý mới tại các thị trường nhập khẩu lớn.
11. Ecuador: xuất khẩu tôm quý II lập kỷ lục 2,55 tỷ USD. Ngân hàng Trung ương Ecuador cho biết xuất khẩu tôm quý II/2026 đạt 2,554 tỷ USD, tăng 7,9% so với cùng kỳ và tiếp tục là mặt hàng xuất khẩu phi dầu mỏ lớn nhất. Tôm chiếm khoảng 25% tổng kim ngạch xuất khẩu quý; Trung Quốc và Mỹ là hai động lực tăng trưởng chính.
Đối với tôm Việt Nam: Giá trị xuất khẩu tiếp tục tăng cho thấy sức bán của Ecuador tại Trung Quốc và Mỹ vẫn mạnh. Áp lực cạnh tranh đối với tôm Việt Nam trong những tháng cuối năm chưa giảm.
12. Nhật Bản tìm thêm nguồn surimi nhiệt đới từ Ấn Độ khi nguồn pollock Mỹ thắt chặt.
Nissui đang thúc đẩy tính bền vững của nguồn surimi nhiệt đới từ Ấn Độ, trong bối cảnh hoạt động pollock tại Bắc Mỹ ưu tiên nhiều nguyên liệu hơn cho fillet có giá trị cao, làm lượng nguyên liệu dành cho surimi căng hơn.
Đối với Việt Nam: Cạnh tranh nguyên liệu cá thịt trắng tại châu Á có thể tăng. Ngược lại, giá pollock cao và nguồn surimi Alaska hạn chế có thể mở thêm khoảng trống cho surimi nhiệt đới và sản phẩm cá thịt trắng chế biến.
13. Trung Quốc: giá cá diếc tại chợ đầu mối Tô Châu giảm 5,5% trong một tháng.
Giá cá diếc tại chợ Nam Hoàn Kiều ngày 5/9 ở mức 20,8 NDT/kg, tăng 1,5% so với ngày trước nhưng giảm 3,3% so với một tuần trước và 5,5% so với ngày đầu của chuỗi 30 ngày. Đây là chỉ báo tại một chợ, không đại diện cho toàn bộ thị trường Trung Quốc.
Đối với thị trường Trung Quốc: Dữ liệu cho thấy nguồn cung cá nước ngọt tương đối dồi dào tại một số khu vực, có thể làm cạnh tranh giá với cá thịt trắng nhập khẩu phổ thông gay gắt hơn.
14. Nga: chưa ghi nhận biện pháp xuất nhập khẩu thủy sản mới trong 24 giờ.
Rà soát Fishnews, Fishnet, Rosrybolovstvo, Rosselkhoznadzor, Agroexport, VARPE và FishRetail.ru chưa phát hiện quyết định mới đủ lớn về thuế, kiểm dịch hoặc tiếp cận thị trường. Các cập nhật chủ yếu liên quan chương trình phát triển ngành và tiêu thụ nội địa, không tạo thay đổi thương mại trực tiếp.
Đối với Việt Nam: Chưa phát sinh thay đổi chính sách mới cần cảnh báo; các thông tin cũ về logistics và hiện đại hóa đội tàu không được lặp lại.
15. Trade/SPS Watch: chưa phát hiện cảnh báo mới trực tiếp đối với thủy sản Việt Nam. Trong cửa sổ 24 giờ, chưa ghi nhận Import Alert mới của FDA, thay đổi về MMPA/COA, quyết định chống bán phá giá mới, IUU/CATCH hoặc biện pháp SPS mới áp dụng trực tiếp với hàng thủy sản Việt Nam.
Đối với doanh nghiệp Việt Nam: Các quy định hiện hành vẫn cần được tuân thủ, nhưng không có diễn biến mới cần phát cảnh báo trong bản tin ngày 7/9.