(vasep.com.vn) Thị trường vận tải container quốc tế cuối tháng 10/2026 tiếp tục biến động, với giá cước phân hóa giữa các tuyến, lịch tàu bị cắt giảm và mạng lưới trung chuyển đang được điều chỉnh. Đáng chú ý, từ ngày 4/11, Maersk sẽ áp dụng phụ phí mùa cao điểm 800 USD/container đối với hàng xuất khẩu từ Việt Nam sang Tây Phi, bao gồm container lạnh. Những diễn biến này đòi hỏi doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản theo dõi sát chi phí logistics và chủ động bố trí lịch giao hàng.
Cước vận tải biến động
Theo Bản tin Hàng hải và Logistics số 43 ngày 25/10/2026, giá cước vận tải container trên các tuyến Đông – Tây có dấu hiệu phục hồi nhưng chưa đồng đều. Chỉ số cước container thế giới Drewry (WCI) ngày 22/10 tăng 2%, đạt 4.585 USD/container 40 feet (FEU). Trong đó, tuyến Thượng Hải – Los Angeles tăng 2%, lên 8.007 USD/FEU; Thượng Hải – New York tăng 1%, đạt 10.166 USD/FEU; Thượng Hải – Rotterdam tăng 3%, lên 3.632 USD/FEU và Thượng Hải – Genoa tăng 5%, đạt 4.152 USD/FEU.
Tuy nhiên, các chỉ số khác cho thấy thị trường chưa hình thành xu hướng tăng đồng loạt. Chỉ số SCFI gần như đi ngang, trong khi CCFI giảm 2,4%. Diễn biến này phản ánh sự phân hóa về giá cước giữa các tuyến và phương thức quản lý công suất của các hãng tàu.
Đáng chú ý, theo Drewry, trong giai đoạn từ tuần 44 đến tuần 48/2026, các hãng tàu dự kiến hủy 56 trong tổng số 714 chuyến theo lịch, tương đương khoảng 8%. Tuyến châu Á – Bắc Âu/Địa Trung Hải chiếm 54% số chuyến bị hủy, tiếp đến là tuyến xuyên Thái Bình Dương với 32%.
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản, việc cắt giảm chuyến có thể ảnh hưởng đến khả năng đặt chỗ, thời gian vận chuyển và kế hoạch giao hàng, nhất là các lô hàng đông lạnh cần duy trì chuỗi lạnh liên tục.
Xuất khẩu sang Tây Phi chịu thêm phụ phí 800 USD/container
Theo thông báo ngày 20/10 của Maersk được dẫn trong tài liệu tổng hợp, từ ngày 4/11/2026, hãng tàu sẽ áp dụng phụ phí mùa cao điểm (PSS) 800 USD/container đối với hàng xuất khẩu từ Việt Nam sang Tây Phi. Mức phụ phí áp dụng cho cả container 20 feet và 40 feet, bao gồm container khô và container lạnh.
Khoản phụ phí được thu tại đầu xuất khẩu và chưa bao gồm các khoản phí địa phương hoặc phí ứng phó phát sinh khác. Như vậy, doanh nghiệp thủy sản sử dụng container lạnh 40 feet (40RF) trên tuyến này cần dự toán thêm 800 USD/container nếu thuộc phạm vi áp dụng của thông báo.
Doanh nghiệp cần kiểm tra với hãng tàu hoặc đơn vị giao nhận xem khoản PSS đã được tính trong báo giá vận chuyển hay sẽ thu riêng, đồng thời xác nhận các phụ phí khác trước khi chốt đơn hàng.
Điều chỉnh tuyến qua Biển Đỏ và Suez, cần theo dõi kết nối trung chuyển
Một diễn biến đáng chú ý khác là việc các hãng tàu từng bước khôi phục hành trình qua Biển Đỏ và kênh đào Suez. Khảo sát của Alphaliner trong giai đoạn 15/9–15/10 cho thấy, trong 46 dịch vụ trực tiếp Viễn Đông – châu Âu của 10 hãng tàu lớn nhất, có 24 dịch vụ ghi nhận tàu đi qua Biển Đỏ. Tổng công suất bố trí trên các vòng tuyến này đạt khoảng 5,5 triệu TEU, tương đương 63% công suất thuộc phạm vi khảo sát.
Tuy nhiên, con số này không có nghĩa 63% đội tàu đã quay lại Suez hoàn toàn, bởi một số tuyến vẫn kết hợp hành trình qua Suez và vòng Mũi Hảo Vọng.
Việc điều chỉnh tuyến có thể giúp rút ngắn thời gian vận chuyển, nhưng tình hình an ninh tại Biển Đỏ và Trung Đông vẫn tiềm ẩn rủi ro gián đoạn.
Bên cạnh đó, Maersk dự kiến mở tuyến AE18/SE5 từ ngày 22/11, kết nối Thượng Hải – Hạ Môn – Tanjung Pelepas – Algeciras – Tanger Med. Việc tổ chức lại mạng lưới có thể làm thay đổi cảng trung chuyển, lịch nối chuyến và thời gian vận chuyển đối với hàng xuất khẩu từ Việt Nam đi châu Âu, Tây Phi và bờ Đông Nam Mỹ.
Doanh nghiệp cần kiểm tra cụ thể lịch trình và các điểm trung chuyển, thay vì chỉ căn cứ vào thời gian vận chuyển dự kiến trên báo giá.
Vận tải nội Á và container lạnh: Cần tính đủ chi phí thực tế
Tại thị trường nội Á, cước vận tải tiếp tục phân hóa theo tuyến và chiều vận chuyển. Theo Bản tin VISABA, chỉ số cước vận tải nội Á Drewry (IACI) ngày 22/10 đạt 1.459 USD/FEU, tăng khoảng 0,4% so với kỳ trước. Trong khi tuyến Thượng Hải – Busan tăng 14%, chiều TP.HCM – Thượng Hải giảm 6%, còn 44 USD/FEU.
Riêng tuyến TP.HCM – Laem Chabang, một báo giá công bố ngày 21/10 ghi nhận cước vận chuyển 14,55 triệu đồng/container lạnh 40 feet; tổng chi phí niêm yết gồm cước và một số phụ phí tại đầu xuất khẩu là 24,74 triệu đồng/container. Thời gian vận chuyển dự kiến hai ngày, báo giá có hiệu lực đến ngày 31/10.
Tuy nhiên, mức giá này chưa thể coi là chi phí trọn gói đối với thủy sản đông lạnh do chưa làm rõ nhiệt độ cài đặt, điều kiện giao nhận và đầy đủ chi phí tại cảng đích.
Trong bối cảnh lịch tàu và mạng lưới trung chuyển tiếp tục thay đổi, các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản cần đặc biệt lưu ý việc bảo đảm nguồn container lạnh, chỗ trên tàu, nguồn điện tại cảng và thời gian miễn lưu container. Khi lựa chọn dịch vụ vận chuyển, cần đánh giá tổng chi phí và độ tin cậy của lịch trình, thay vì chỉ so sánh mức cước biển được chào ban đầu.
(Tổng hợp)