(vasep.com.vn) Thị trường cá minh thái Alaska (Gadus chalcogrammus) toàn cầu đang ghi nhận đợt tăng giá mạnh chưa từng có, khi nguồn cung cá kích cỡ lớn suy giảm và dòng thương mại quốc tế tiếp tục tái cấu trúc, đẩy chi phí sản xuất surimi và fillet lên mức cao mới.

Theo dữ liệu từ Food World (Bắc Kinh), giá CFR đối với cá minh thái head-and-gutted (H&G) loại 25+ giao tại các trung tâm chế biến châu Á trong tuần 23 đã tăng hơn 100 USD/tấn so với tuần trước, lên mức kỷ lục 2.280 USD/tấn. Trong khi đó, phía Nga chào giá cho mùa khai thác phía tây biển Bering mở từ ngày 16/5 đã lên tới khoảng 3.100 USD/tấn, tăng 62% so với cùng kỳ năm trước.
Suy giảm kích cỡ cá lớn làm trầm trọng thêm thiếu hụt nguyên liệu
Nguyên nhân chính của đà tăng giá đến từ cơ cấu đàn cá không thuận lợi và sản lượng khai thác thấp hơn dự kiến. Tính đến ngày 25/5, tổng sản lượng khai thác đạt khoảng 1,1066 triệu tấn, thấp hơn mức 1,1447 triệu tấn cùng kỳ năm 2025.
Đáng chú ý, nhóm cá kích cỡ nhỏ dưới 20 cm chiếm 35–40% sản lượng, cao hơn nhiều so với mức trung bình lịch sử 15–20%, khiến nguồn cá đạt chuẩn chế biến bị thu hẹp mạnh. Điều này làm giảm khả năng sản xuất các sản phẩm giá trị cao như block surimi và fillet tiêu chuẩn.
Dòng chảy thương mại tái cấu trúc mạnh tại châu Á
Các yếu tố địa chính trị tiếp tục làm thay đổi dòng thương mại cá minh thái. Lệnh cấm của Mỹ đối với nguyên liệu có nguồn gốc từ Nga khiến luồng hàng chế biến tại Trung Quốc bị chuyển hướng sang châu Âu và thị trường nội địa châu Á.
Trong quý I/2026, nhập khẩu cá minh thái đông lạnh vào các trung tâm chế biến châu Á đạt 195.697 tấn, thấp về khối lượng nhưng giá trị đạt kỷ lục 314,6 triệu USD, với giá nhập khẩu trung bình 1.607 USD/tấn. Riêng tháng 3/2026, nguồn cung từ Nga chiếm tới 97,6% tổng lượng nhập khẩu, trong khi Mỹ chỉ còn 2.116 tấn.
Giá H&G tăng mạnh đang tạo áp lực lớn lên các nhà sản xuất surimi, cá phi lê và sản phẩm đông lạnh. Dù doanh thu một số doanh nghiệp tăng, biên lợi nhuận lại bị thu hẹp do chi phí nguyên liệu tăng nhanh hơn giá bán.
Các doanh nghiệp chế biến đang chuyển hướng sang sản phẩm giá trị cao như surimi Grade A và thanh cua cao cấp nhằm bù đắp chi phí, trong bối cảnh thị trường dự báo giá nguyên liệu sẽ duy trì ở mức cao trong thời gian tới.