(vasep.com.vn) Tính đến hết tháng 8/2026, xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam sang thị trường Mỹ đạt 21 triệu USD, giảm 48% so với cùng kỳ năm trước và chiếm 23% tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của cả nước. Về cơ cấu, phi lê đông lạnh chiếm 78%, phần còn lại là cá đông lạnh nguyên con và cắt khúc.
Diễn biến theo tháng cho thấy đà suy giảm ngày càng rõ. Tháng 1 là tháng hiếm hoi tăng mạnh, gấp hơn hai lần cùng kỳ do nền so sánh thấp, đạt 3 triệu USD. Tháng 2 giảm gần một nửa, tháng 3 phục hồi nhẹ, tăng 16% và đạt mức cao nhất trong 8 tháng, 4 triệu USD. Từ tháng 4, xuất khẩu giảm liên tục, từ mức giảm hơn 40% trong tháng 4 lên gần 60% trong tháng 6 và 70% trong hai tháng 7 và 8. Nguyên nhân chủ yếu là nền so sánh cao của năm 2025, khi xuất khẩu các tháng giữa năm đạt 6-8 triệu USD/tháng, trong khi năm nay chỉ quanh mức 2-4 triệu USD/tháng.
Năm 2025, xuất khẩu cá rô phi sang Mỹ tăng mạnh nhờ khoảng trống nguồn cung và lợi thế về thuế. Mỹ ban đầu công bố mức thuế đối ứng 46% với hàng Việt Nam, sau đó điều chỉnh xuống còn 20% từ tháng 8/2025. Trong khi đó, cá rô phi Trung Quốc chịu nhiều lớp thuế bổ sung, tổng mức lên tới khoảng 45%, còn cá rô phi Brazil bị áp mức thuế bổ sung khoảng 50%. Nhờ chênh lệch này, doanh nghiệp Việt Nam mở rộng đáng kể thị phần, đạt kim ngạch hơn 53 triệu USD, tương đương gần 8% giá trị nhập khẩu cá rô phi của Mỹ.
Sang năm 2026, bức tranh thay đổi theo hướng bất lợi hơn. Một mặt, tồn kho hàng đông lạnh tại Mỹ từng ở mức rất cao trong năm 2025 và lượng hàng còn trong hệ thống tiếp tục khiến các nhà nhập khẩu thận trọng khi đặt hàng mới. Mặt khác, thuế đối với cá rô phi Trung Quốc đã giảm đáng kể so với giai đoạn đỉnh của năm trước, hiện ở mức khoảng 37,5% đối với phi lê đông lạnh. Điều này thu hẹp lợi thế thuế mà sản phẩm Việt Nam từng có.
Về quy mô thị trường, năm 2025 Mỹ nhập khẩu gần 185.000 tấn cá rô phi, trị giá khoảng 690 triệu USD. Khối lượng nhập khẩu gần như đi ngang nhưng giá trị giảm khoảng 7%, phản ánh áp lực giá và xu hướng chuyển sang các sản phẩm chi phí thấp hơn. Phi lê đông lạnh tiếp tục là dòng sản phẩm chủ lực, tăng gần 10%, trong khi cá nguyên con đông lạnh giảm hơn 11%. Giá nhập khẩu bình quân vào khoảng 3,7 USD/kg.
Trong bối cảnh đó, Trung Quốc vẫn là đối thủ cạnh tranh lớn nhất của cá rô phi Việt Nam tại Mỹ, trong khi Indonesia và Brazil cũng cạnh tranh ở một số phân khúc. Với việc lợi thế thuế dần thu hẹp và tồn kho chưa được giải phóng hoàn toàn, xuất khẩu cá rô phi Việt Nam sang Mỹ nhiều khả năng còn chịu sức ép trong những tháng cuối năm. Doanh nghiệp cần theo dõi sát diễn biến chính sách thuế, nhu cầu thị trường và cân nhắc đa dạng hóa sản phẩm, thị trường để giảm phụ thuộc vào Mỹ.