(vasep.com.vn) Tại Hội nghị Vietnam Seafood Summit 2026 (VSS 2026) do VASEP tổ chức ngày 11/11/2026 tại TP. Cần Thơ, bà Shirlene Maria Anthonysamy – Cán bộ Thủy sản phụ trách Thị trường, Điều phối viên FAO GLOBEFISH, Vụ Thủy sản và Nuôi trồng thủy sản, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) – đã chia sẻ những xu hướng nổi bật của ngành thủy sản thế giới và triển vọng thương mại trong những năm tới. Theo FAO, nhu cầu thực phẩm thủy sản toàn cầu sẽ tiếp tục tăng, nhưng những thay đổi về thương mại, tiêu dùng và yêu cầu tiếp cận thị trường đang đặt ra yêu cầu mới đối với các doanh nghiệp.

Nuôi trồng thủy sản tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng nguồn cung toàn cầu
Theo số liệu FAO được bà Shirlene Maria Anthonysamy trình bày, tổng sản lượng khai thác và nuôi trồng thủy sản toàn cầu năm 2024 đạt khoảng 235 triệu tấn, mức cao kỷ lục, bao gồm 195 triệu tấn động vật thủy sản và 40 triệu tấn tảo.
Đáng chú ý, sản lượng động vật thủy sản từ nuôi trồng đạt 102,7 triệu tấn, vượt mức 91,9 triệu tấn từ khai thác tự nhiên, tiếp tục khẳng định vai trò ngày càng lớn của nuôi trồng thủy sản trong bảo đảm nguồn cung thực phẩm toàn cầu.
Cùng với sản xuất, tiêu thụ thực phẩm thủy sản cũng tăng đáng kể. Năm 2024, khoảng 173 triệu tấn động vật thủy sản được sử dụng làm thực phẩm cho con người, tương đương mức cung bình quân 21,3 kg/người, so với khoảng 9 kg/người vào năm 1961.
Thương mại quốc tế tiếp tục đóng vai trò quan trọng, với giá trị xuất khẩu thủy sản toàn cầu đạt khoảng 184 tỷ USD và sự tham gia của hơn 230 nền kinh tế.
Châu Á hiện giữ vị trí trung tâm trong sản xuất thủy sản thế giới. Năm quốc gia nuôi trồng thủy sản lớn nhất gồm Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia, Việt Nam và Bangladesh, chiếm khoảng 82% sản lượng nuôi trồng toàn cầu.
Theo dự báo trung hạn của FAO, sản lượng động vật thủy sản thế giới có thể tăng từ khoảng 195 triệu tấn năm 2024 lên 214 triệu tấn vào năm 2034. Trong đó, sản lượng nuôi trồng dự kiến đạt 119 triệu tấn, tăng khoảng 16%, trong khi khai thác tự nhiên chỉ tăng nhẹ lên 95 triệu tấn.
Lượng động vật thủy sản dành cho tiêu dùng trực tiếp của con người được dự báo đạt khoảng 193 triệu tấn vào năm 2034, tăng thêm khoảng 19 triệu tấn so với năm 2024.
Những dự báo này cho thấy dư địa phát triển của ngành thủy sản vẫn còn đáng kể, đặc biệt đối với nuôi trồng thủy sản, dù tốc độ tăng trưởng sản lượng được dự báo chậm lại so với thập kỷ trước.
Thương mại thay đổi, yêu cầu tiếp cận thị trường ngày càng cao
Bên cạnh triển vọng tăng trưởng, đại diện FAO lưu ý những thay đổi đáng kể trong cơ cấu thương mại thủy sản toàn cầu.
Nếu trước đây nhu cầu nhập khẩu tập trung chủ yếu tại Hoa Kỳ, Nhật Bản và châu Âu, thì hiện nay châu Á ngày càng đóng vai trò lớn hơn cả trong sản xuất, tiêu dùng và thương mại.
Trung Quốc đã vượt Nhật Bản để trở thành thị trường nhập khẩu động vật thủy sản lớn thứ hai thế giới, đồng thời tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong hoạt động xuất khẩu và chế biến thủy sản.
Theo bà Maria, căng thẳng địa chính trị, thay đổi chính sách thương mại, các biện pháp thuế quan và quy định quản lý mới đang góp phần định hình lại các luồng thương mại thủy sản. Những diễn biến này thúc đẩy doanh nghiệp đa dạng hóa thị trường, điều chỉnh nguồn cung và tìm kiếm các cơ hội tại những thị trường mới nổi.
Đồng thời, các thị trường nhập khẩu ngày càng đặt ra yêu cầu cao hơn về an toàn thực phẩm, tính bền vững, truy xuất nguồn gốc và trách nhiệm thẩm định tuân thủ trong chuỗi cung ứng.
Người tiêu dùng cũng ngày càng quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, tác động môi trường, trách nhiệm xã hội, tính tiện lợi và lợi ích sức khỏe.
Trong bối cảnh đó, khả năng thích ứng đang trở thành một lợi thế cạnh tranh quan trọng, không chỉ đối với doanh nghiệp xuất khẩu mà còn với các chủ thể tham gia toàn bộ chuỗi giá trị thủy sản.
Số hóa và những phân khúc mới mở ra cơ hội gia tăng giá trị
Một nội dung đáng chú ý khác trong bài trình bày là vai trò ngày càng lớn của số hóa và các nền tảng truyền thông số đối với thị trường thủy sản.
Theo đại diện FAO, mạng xã hội và các nền tảng số đang ảnh hưởng ngày càng rõ đến nhận thức, hành vi mua sắm và cách người tiêu dùng đánh giá chất lượng thực phẩm. Đây cũng là những công cụ giúp doanh nghiệp quảng bá sản phẩm mới, tiếp cận khách hàng và truyền tải các giá trị tích cực của thực phẩm thủy sản.
Bên cạnh thị trường thực phẩm truyền thống, nguyên liệu thủy sản đang được sử dụng ngày càng rộng rãi trong những lĩnh vực khác như sản phẩm dinh dưỡng hỗ trợ sức khỏe, dược phẩm, thức ăn nuôi trồng thủy sản và thức ăn cho thú cưng.
Đặc biệt, phân khúc thức ăn cho thú cưng đang phát triển, mở ra nhu cầu đối với nguyên liệu và phụ phẩm thủy sản giàu protein, axit béo Omega-3.
Xu hướng này cho thấy cơ hội nâng cao giá trị nguyên liệu không chỉ nằm ở các sản phẩm thực phẩm thông thường, mà còn ở việc phát triển những ứng dụng mới và tận dụng hiệu quả phụ phẩm chế biến.
Tuy nhiên, việc ngày càng có nhiều lĩnh vực cùng sử dụng nguyên liệu thủy sản cũng đặt ra bài toán về phân bổ nguồn cung và cạnh tranh nguyên liệu trong tương lai.
Từ những phân tích của FAO tại VSS 2026, có thể thấy triển vọng tăng trưởng của thị trường thủy sản thế giới vẫn tích cực, song cơ hội không phân bổ đồng đều giữa các doanh nghiệp và thị trường.
Đối với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam, việc đa dạng hóa thị trường, phát triển sản phẩm phù hợp nhu cầu tiêu dùng, tăng cường truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ số và khai thác hiệu quả giá trị nguyên liệu sẽ là những hướng đi đáng quan tâm trong giai đoạn tới.
Xem thêm thông tin và các nội dung từ Hội nghị Vietnam Seafood Summit 2026 tại: https://vietnamseafoodsummit.com/