(vasep.com.vn) Thị trường mực, bạch tuộc Trung Quốc đang thể hiện hai xu hướng trái ngược rõ rệt trong năm 2026. Trong khi nhập khẩu mực và mực nang tăng mạnh nhờ nguồn cung dồi dào từ Nam Mỹ và Đông Nam Á, thị trường bạch tuộc tiếp tục chịu áp lực từ nguồn cung toàn cầu hạn chế và giá nguyên liệu duy trì ở mức cao.
Nhập khẩu mực lập kỷ lục, vượt 63.000 tấn trong tháng 4
Tháng 4/2026, Trung Quốc nhập khẩu khoảng 63.071 tấn mực và mực nang, trị giá gần 160 triệu USD, tăng 52,7% về khối lượng và 46,9% về giá trị so với tháng trước. Đây là mức nhập khẩu theo tháng cao nhất trong bốn tháng đầu năm.
Dù lượng hàng đổ về tăng mạnh, giá nhập khẩu bình quân chỉ giảm nhẹ từ 2,63 USD/kg trong tháng 3 xuống khoảng 2,53 USD/kg trong tháng 4. Diễn biến này cho thấy nhu cầu nguyên liệu của các nhà máy chế biến và thị trường tiêu thụ nội địa Trung Quốc vẫn đủ lớn để hấp thụ lượng cung tăng thêm.
Đà tăng nhập khẩu trong năm nay nối tiếp xu hướng đã hình thành từ năm 2025. Theo FAO, Trung Quốc nhập khẩu 551.614 tấn mực và mực nang trong năm 2025, tăng 40,7% so với năm trước. Trung Quốc ngày càng khẳng định vai trò kép: vừa là thị trường tiêu thụ lớn, vừa là trung tâm nhập khẩu nguyên liệu, chế biến và tái xuất các sản phẩm mực.
Nam Mỹ cung cấp lượng lớn, Indonesia giữ phân khúc giá cao
Nguồn cung mực vào Trung Quốc hiện có sự phân hóa rõ theo loài, giá và mục đích sử dụng. Peru tiếp tục giữ vai trò là nguồn cung nguyên liệu khối lượng lớn, đặc biệt là mực khổng lồ. Riêng tháng 4, Trung Quốc nhập khoảng 23.346 tấn từ Peru, với giá bình quân chỉ khoảng 1,87 USD/kg. Mức giá thấp giúp nguyên liệu Peru phù hợp với các nhà máy sản xuất khoanh mực, ống mực, sản phẩm tẩm bột và các mặt hàng chế biến đại trà.
Argentina lại là nguồn tăng trưởng nổi bật nhất. Lượng mực Illex Argentina xuất sang Trung Quốc trong tháng 4 đạt khoảng 5.720 tấn, tăng hơn tám lần so với 617 tấn của tháng 3. Giá nhập khẩu bình quân đạt 3,21 USD/kg, cao hơn đáng kể so với mực khổng lồ Peru.
Sự gia tăng này được hỗ trợ bởi vụ khai thác mực Illex thuận lợi tại Argentina. Ngay trong tháng đầu của mùa vụ 2026, sản lượng cập cảng tại Patagonia đã vượt 75.000 tấn. Trung Quốc hiện là một trong những khách hàng lớn nhất của mực Argentina và tốc độ mua của nước này ngày càng có ảnh hưởng trực tiếp đến giá Illex trên thị trường quốc tế.
Indonesia tham gia thị trường ở phân khúc khác. Tháng 4, nước này xuất sang Trung Quốc khoảng 3.866 tấn mực, trị giá 16,52 triệu USD, với giá bình quân lên tới 4,27 USD/kg, cao hơn gần 69% mức giá nhập khẩu bình quân của Trung Quốc.
Phần lớn sản phẩm Indonesia là các loài mực ống có giá trị cao như Loligo và Photololigo duvaucelii, chủ yếu phục vụ nhà hàng, phân khúc ăn uống trung – cao cấp và các sản phẩm theo phong cách Nhật Bản. Vì vậy, Indonesia không cạnh tranh trực tiếp hoàn toàn với nguyên liệu giá thấp từ Peru, mà giữ vai trò quan trọng trong phân khúc mực chất lượng và giá trị cao.
Ngoài ba nguồn cung trên, một lượng đáng kể mực nhập khẩu của Trung Quốc còn đến từ các đội tàu xa bờ treo cờ Vanuatu và một số quốc gia khác. Riêng tháng 4, lượng hàng từ Vanuatu đạt gần 11.900 tấn, chủ yếu được cho là sản phẩm do các tàu có vốn hoặc do doanh nghiệp Trung Quốc vận hành khai thác và đưa về nước chế biến.
Các nhà máy Trung Quốc bước vào chu kỳ bổ sung tồn kho
Lượng nhập khẩu tăng mạnh trong tháng 4 không chỉ do sản lượng khai thác quốc tế dồi dào, mà còn liên quan đến chu kỳ hoạt động của ngành chế biến Trung Quốc.
Trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3, nhiều nhà máy chủ yếu tiêu thụ tồn kho nguyên liệu sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán và chờ đơn hàng xuất khẩu mới. Sang tháng 4, nhu cầu bổ sung tồn kho xuất hiện đồng thời với mùa khai thác cao điểm ở Nam bán cầu, khiến lượng mực nhập khẩu tăng đột biến.
Các trung tâm chế biến lớn, đặc biệt là tỉnh Sơn Đông, tiếp tục đóng vai trò đầu mối nhập khẩu, sơ chế và chế biến mực. Sản phẩm đầu ra không chỉ phục vụ thị trường nội địa mà còn được xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, EU, Hoa Kỳ và nhiều thị trường mới nổi.
Nguồn nguyên liệu dồi dào cũng giúp doanh nghiệp Trung Quốc giảm chi phí sản xuất và mở rộng chào bán các sản phẩm như mực khoanh, mực ống, mực cắt miếng và mực tẩm bột.
Giá mực chịu áp lực, nhưng phân hóa theo loài và kích cỡ
Nguồn cung tăng nhanh đang tạo áp lực giảm giá đối với nhiều nhóm mực nguyên liệu. FAO nhận định thị trường mực và mực nang đầu năm 2026 được đặc trưng bởi nguồn cung tương đối dồi dào, nhờ sản lượng tốt tại Argentina và Peru, qua đó gây sức ép lên giá quốc tế.
Tuy nhiên, giá không giảm đồng đều. Mực khổng lồ Peru chịu áp lực lớn hơn vì sản lượng nhiều và tập trung ở phân khúc nguyên liệu đại trà. Trong khi đó, mực Illex Argentina cỡ lớn và các loài mực ống chất lượng cao của Indonesia vẫn có thể giữ giá tốt nhờ đặc tính sản phẩm và nhu cầu riêng biệt.
Yếu tố quyết định xu hướng giá trong những tháng tới sẽ là tốc độ mua hàng của Trung Quốc. Nếu các nhà máy tiếp tục tích trữ mạnh và đơn hàng chế biến phục hồi, thị trường có thể hấp thụ lượng cung lớn. Ngược lại, nếu hàng tồn kho tăng nhanh hơn nhu cầu tiêu thụ và tái xuất, áp lực giảm giá có thể rõ hơn trong nửa cuối năm.
Bạch tuộc đi ngược xu hướng của mực
Trái với mực, nguồn cung bạch tuộc thế giới vẫn tương đối khan hiếm, đặc biệt từ các nhà cung cấp chủ lực ở Bắc Phi như Morocco và Mauritania.
FAO cho biết nhập khẩu bạch tuộc của Nhật Bản năm 2025 giảm 8,3%, xuống còn 36.627 tấn, chủ yếu do nguồn hàng hạn chế. Trong bối cảnh này, giá bạch tuộc tại các thị trường lớn đã tăng lên mức cao, trong khi nguồn cung chưa có dấu hiệu phục hồi rõ rệt.
Trung Quốc vừa là nước nhập khẩu, chế biến bạch tuộc, vừa là nhà cung cấp lớn cho các thị trường châu Á. Năm 2025, Trung Quốc là nguồn cung bạch tuộc lớn nhất cho Nhật Bản, với 10.767 tấn. Nước này cũng cùng với Việt Nam chiếm phần lớn lượng bạch tuộc nhập khẩu của Hàn Quốc.
Do nguồn cung nguyên liệu khan hiếm, triển vọng thị trường bạch tuộc Trung Quốc phụ thuộc nhiều vào khả năng tiếp cận nguồn hàng từ Bắc Phi, Tây Phi và các nước châu Á. Giá bạch tuộc vì vậy có thể tiếp tục duy trì ở mức cao, trái ngược với xu hướng mềm hơn của mực.
Trung Quốc ngày càng chi phối chu kỳ thương mại mực toàn cầu
Sự gia tăng nhập khẩu cho thấy Trung Quốc không chỉ mua hàng để đáp ứng tiêu dùng trong nước, mà đang củng cố vị trí trung tâm trong chuỗi cung ứng mực toàn cầu.
Khi Trung Quốc tăng mua, lượng hàng lớn từ Argentina, Peru và Đông Nam Á được hấp thụ nhanh hơn, qua đó hỗ trợ giá tại nước sản xuất. Tuy nhiên, khi nhập khẩu và tồn kho tại Trung Quốc cùng tăng quá mạnh, nguồn hàng chế biến giá cạnh tranh có thể được đẩy trở lại thị trường quốc tế, gây áp lực lên các nước xuất khẩu khác.
Ảnh hưởng của Trung Quốc còn mở rộng đến hoạt động khai thác. Khoảng 200 tàu Trung Quốc hoạt động theo mùa tại khu vực biển quốc tế gần vùng đặc quyền kinh tế của Argentina, chủ yếu khai thác mực. Quy mô đội tàu tăng nhanh đang làm gia tăng quan ngại về quản lý nguồn lợi và tính minh bạch của hoạt động khai thác ngoài vùng tài phán quốc gia.
Cạnh tranh sẽ gia tăng đối với sản phẩm chế biến của Việt Nam
Đối với Việt Nam, xu hướng nguồn cung mực dồi dào có thể tạo thuận lợi trong việc nhập khẩu nguyên liệu phục vụ chế biến, nhất là khi sản lượng khai thác trong nước thiếu ổn định.
Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh cũng sẽ lớn hơn. Các doanh nghiệp Trung Quốc có lợi thế về quy mô chế biến, nguồn nguyên liệu đa dạng và khả năng chào giá thấp đối với mực khoanh, mực ống, sản phẩm tẩm bột và hàng giá trị gia tăng. Những sản phẩm này cạnh tranh trực tiếp với hàng Việt Nam tại Nhật Bản, Hàn Quốc, EU và Hoa Kỳ.
Ở chiều ngược lại, thị trường bạch tuộc có thể tạo cơ hội tốt hơn cho Việt Nam do nguồn cung toàn cầu còn thiếu. Việt Nam hiện đã có vị trí đáng kể tại Nhật Bản và Hàn Quốc, nhưng khả năng tận dụng cơ hội sẽ phụ thuộc vào nguồn nguyên liệu, khả năng kiểm soát truy xuất nguồn gốc và việc đáp ứng yêu cầu ngày càng cao về khai thác hợp pháp.
Trong thời gian tới, doanh nghiệp cần đặc biệt theo dõi lượng tồn kho mực tại Trung Quốc, diễn biến vụ khai thác Argentina và Peru, giá mực Indonesia, cũng như nguồn cung bạch tuộc Bắc Phi. Đây sẽ là những biến số quan trọng chi phối giá nguyên liệu, đơn hàng chế biến và mức độ cạnh tranh trên thị trường mực, bạch tuộc thế giới trong nửa cuối năm 2026.