(vasep.com.vn) Thuế quan do chính quyền Tổng thống Donald Trump áp dụng năm 2026 được xem là mức tăng thuế lớn nhất tính theo tỷ trọng GDP kể từ năm 1993, tương đương chi phí tăng trung bình khoảng 1.500 USD mỗi hộ gia đình Mỹ. Tuy nhiên, tác động không chỉ dừng ở hóa đơn tiêu dùng mà còn kéo theo cuộc chiến pháp lý và sự dịch chuyển sâu sắc của thương mại toàn cầu.
Theo phân tích của Cục Dự trữ Liên bang New York, gần 90% chi phí thuế quan được chuyển vào giá bán lẻ, khiến người tiêu dùng và doanh nghiệp Mỹ gánh phần lớn chi phí trong vòng khoảng 7 tháng sau khi thuế có hiệu lực. Ước tính của Yale Budget Lab cho thấy năm 2025 mỗi hộ gia đình đã thiệt hại khoảng 1.000 USD, con số này có thể tăng lên 1.500 USD vào năm 2026 nếu thuế quan tiếp tục duy trì. Giá nhiều mặt hàng như điện thoại, quần áo, ô tô và dược phẩm đều tăng đáng kể.
Song song với tác động kinh tế, năm 2026 cũng chứng kiến tranh chấp pháp lý gay gắt về quyền áp thuế của Tổng thống Mỹ. Sau phán quyết của Tối cao Pháp viện cho rằng Đạo luật IEEPA không cho phép áp thuế quan, Nhà Trắng đã chuyển sang viện dẫn các cơ sở pháp lý khác để tiếp tục duy trì thuế suất.
Trong khi đó, thương mại toàn cầu đang dịch chuyển mạnh. Xuất khẩu của Trung Quốc trong quý I-2026 tăng 14% lên gần 978 tỷ USD, dù xuất khẩu sang Mỹ giảm 16%. Các thị trường thay thế như Đông Nam Á, châu Phi và EU ghi nhận mức tăng mạnh, cho thấy dòng chảy thương mại đang tái cấu trúc theo hướng mới, làm gia tăng cạnh tranh tại nhiều khu vực đang phát triển.