(vasep.com.vn) Tháng 1/2026, xuất khẩu cá tra Việt Nam ghi nhận tín hiệu tăng trưởng tích cực ngay từ đầu năm với tổng kim ngạch đạt 212 triệu USD, tăng 59% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng trưởng cao phản ánh nhu cầu nhập khẩu tại nhiều thị trường vẫn duy trì ở múc cao, mức chi tiêu trong mùa lễ hội cũng tăng so với đầu năm 2025. Cơ cấu thị trường tiếp tục duy trì sự phân hóa quen thuộc khi các thị trường chủ lực tiếp tục giữ vững vị thế, trong khi một số thị trường tăng trưởng chậm hơn.
Trung Quốc tiếp tục là điểm sáng lớn nhất của ngành cá tra trong tháng đầu năm. Kim ngạch xuất khẩu cá tra sang thị trường này đạt 68 triệu USD, tăng tới 135% so với cùng kỳ và chiếm 32% tổng xuất khẩu. Mức tăng trưởng ba chữ số cho thấy nhu cầu tiêu thụ mạnh trong mùa lễ hội. Năm nay lễ Tết Âm lịch diễn ra muộn hơn, khiến cho nhu cầu nhập khẩu trong tháng 1 cao hơn.
Tại thị trường Mỹ, xuất khẩu cá tra đạt 20 triệu USD trong tháng 1/2026, tăng 13% so với cùng kỳ và chiếm 9% tổng kim ngạch. Điều này cho thấy nhu cầu tại thị trường Mỹ đang phục hồi nhưng chưa thực sự bứt phá. Trong bối cảnh cạnh tranh và áp lực giá vẫn hiện hữu, mức thuế đối ứng tại Mỹ 20% khiến cho các nhà nhập khẩu tại Mỹ thận trọng hơn.
Brazil tiếp tục nổi lên là một trong những thị trường tăng trưởng tích cực của cá tra Việt Nam. Trong tháng 1/2026, xuất khẩu sang Brazil đạt 18 triệu USD, tăng 47% so với cùng kỳ và chiếm 8,7% tổng kim ngạch. Đà tăng ổn định tại thị trường Nam Mỹ này cho thấy dư địa mở rộng vẫn còn lớn, đặc biệt khi cá tra ngày càng được chấp nhận rộng rãi trong phân khúc thủy sản thịt trắng giá cạnh tranh.
Xét theo khối thị trường, khu vực TQ&HK vẫn dẫn đầu với kim ngạch 72 triệu USD, tăng 129% so với cùng kỳ và chiếm 34% tổng xuất khẩu. Khối CPTPP đạt 37 triệu USD, tăng 52%, trong đó các thị trường dẫn đầu là Mexico với 11 triệu USD, Anh với 6 triệu USD và Nhật Bản 5 triệu USD. ASEAN đạt 20 triệu USD, tăng 49%, duy trì vai trò là khu vực tiêu thụ ổn định trong khu vực. Trong khi đó, EU ghi nhận mức tăng khiêm tốn hơn với 15 triệu USD, tăng 17%, phản ánh quá trình phục hồi dần dần tại các thị trường cao cấp. Khu vực Trung Đông đạt 14 triệu USD, tăng 50%, cho thấy tín hiệu mở rộng tích cực tại nhóm thị trường này.
Về cơ cấu sản phẩm, cá tra xuất khẩu của Việt Nam vẫn phụ thuộc chủ yếu vào nhóm hàng đông lạnh thuộc mã HS03. Trong tháng 1/2026, giá trị xuất khẩu nhóm này đạt 209 triệu USD, chiếm tới 98,4% tổng kim ngạch và tăng 61% so với cùng kỳ. Riêng sản phẩm cá tra phi lê đông lạnh (HS0304) đạt 175 triệu USD, tăng 62%, tiếp tục là mặt hàng chủ lực. Nhóm cá tra đông lạnh, khô, bong bóng cá đạt 34 triệu USD, tăng 53%. Trong khi đó, sản phẩm cá tra chế biến sâu thuộc mã HS16 chỉ đạt 3 triệu USD, chiếm 1,6% và gần như đi ngang so với cùng kỳ. Cơ cấu này cho thấy ngành cá tra vẫn còn nhiều dư địa để nâng tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng trong thời gian tới.
Trong bối cảnh thị trường Mỹ đang có những thay đổi về chính sách thương mại, việc Tòa án Tối cao Mỹ vừa bác bỏ mức thuế đối ứng và Tổng thống Trump quyết định áp mức thuế chung 10% cho tất cả các quốc gia được xem là yếu tố có thể hỗ trợ tâm lý thị trường trong thời gian tới. Với cá tra Việt Nam, việc mức thuế được điều chỉnh giúp cải thiện phần nào lợi thế về giá, qua đó tạo thêm dư địa cạnh tranh tại thị trường Mỹ.
Tuy nhiên, chính sách này cũng đồng nghĩa các sản phẩm cá thịt trắng cạnh tranh trực tiếp như cá minh thái, cá tuyết hay cá rô phi cũng được hưởng cùng mặt bằng thuế. Vì vậy, lợi thế thuế quan không còn là yếu tố khác biệt mang tính quyết định. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, các doanh nghiệp cá tra vẫn cần tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng sản phẩm, phát triển thương hiệu và gia tăng giá trị chế biến sâu nhằm củng cố vị thế bền vững tại các thị trường trọng điểm.