Ngày 2/6/2026 (giờ Mỹ), Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) công bố kết luận điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974, cho rằng 60 nền kinh tế đã không áp dụng hoặc thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Việt Nam là một trong các nền kinh tế thuộc diện điều tra và có thể chịu tác động trực tiếp từ đề xuất này.
Theo đề xuất, mức thuế bổ sung 10% sẽ được áp dụng đối với các nền kinh tế được đánh giá đã có một phần cơ chế hoặc cam kết kiểm soát hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức, bao gồm Canada, Liên minh châu Âu (EU), Anh, Mexico, Indonesia, Pakistan, Bangladesh, Campuchia, Malaysia và một số đối tác khác.
Đối với 45 nền kinh tế còn lại, trong đó có Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan, Singapore và Australia, USTR đề xuất áp mức thuế bổ sung 12,5%.
Theo USTR, việc các đối tác thương mại không ngăn chặn hiệu quả hàng hóa có liên quan đến lao động cưỡng bức đã tạo ra môi trường cạnh tranh không công bằng đối với người lao động và doanh nghiệp Mỹ. Cơ quan này cho rằng các doanh nghiệp sử dụng lao động cưỡng bức có thể giảm chi phí sản xuất, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh không phù hợp trên thị trường quốc tế.
Đáng chú ý, đây mới là đề xuất chính sách và chưa phải quyết định cuối cùng. USTR ấn định hạn đăng ký phát biểu kèm tóm tắt nội dung là 22/6/2026, hạn nộp ý kiến bằng văn bản là 06/7/2026 và dự kiến tổ chức điều trần vào 07/7/2026.
USTR cũng cho biết một số nhóm hàng sẽ được xem xét miễn trừ khỏi các mức thuế mới, bao gồm năng lượng, đất hiếm, một số kim loại quan trọng, thịt bò, cà phê, một số loại rau quả, dược phẩm, hóa chất hữu cơ và linh kiện máy bay. Ngoài ra, cơ quan này đang đề xuất một cơ chế riêng đối với ngành dệt may, cho phép một lượng hàng hóa nhất định được hưởng mức thuế ưu đãi thấp hơn.
Đối với ngành thủy sản Việt Nam, hiện chưa có thông tin cụ thể về việc các mặt hàng thủy sản có thuộc diện miễn trừ hay không. Tuy nhiên, động thái mới của Mỹ cho thấy xu hướng gia tăng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, minh bạch chuỗi cung ứng và tuân thủ các tiêu chuẩn lao động quốc tế.
Văn phòng Hiệp hội VASEP sẽ tiếp tục thu thập, tổng hợp ý kiến về tác động của biện pháp đề xuất, làm cơ sở xây dựng bản bình luận gửi USTR trong thời hạn lấy ý kiến kể trên.
Các DN hội viên phản ánh thông tin và các ý kiến liên quan đến vụ việc, có thể liên hệ với Văn phòng VASEP để được phối hợp tổng hợp và chuyển tải kịp thời.
Văn phòng Hiệp hội hiện đang phối hợp tích cực với Bộ Công Thương (Cục Phòng vệ thương mại) và Bộ Nông nghiệp & Môi trường (Vụ Hợp tác quốc tế) để có các văn bản bình luận gửi cho phía USTR.