Sau hơn 20 năm đàm phán, Hiệp ước Biển cả của Liên Hợp Quốc chính thức có hiệu lực

Hiệp ước Biển cả có hiệu lực từ ngày 17/1/2026, sau khi đạt đủ số quốc gia phê chuẩn cần thiết vào tháng 9/2025. Theo Quỹ Pew Charitable Trusts, Hiệp ước lần đầu tiên thiết lập một cơ chế toàn cầu nhằm bảo vệ khoảng hai phần ba diện tích đại dương nằm ngoài ranh giới quốc gia, vốn lâu nay dễ bị tổn thương bởi các hoạt động như đánh bắt quá mức và ô nhiễm.

Các tổ chức môi trường nhận định, Hiệp ước mới chấm dứt tình trạng thiếu giám sát kéo dài trên vùng biển khơi, nơi các đội tàu công nghiệp lớn có thể hoạt động với rất ít quy định và trách nhiệm giải trình. Hiệp ước được xem là thắng lợi của trật tự dựa trên luật lệ, trong bối cảnh khai thác tài nguyên biển đã vượt xa các nỗ lực bảo vệ và thực thi pháp luật.

Hiệp ước Biển cả là kết quả của hơn 20 năm đàm phán dưới sự bảo trợ của Liên Hợp Quốc, đạt được thỏa thuận cuối cùng vào tháng 3/2023. Thỏa thuận đặt mục tiêu bảo vệ 30% diện tích đại dương toàn cầu, tăng cường nguồn lực tài chính cho bảo tồn biển, đồng thời thiết lập các quy định liên quan đến tiếp cận và sử dụng nguồn gen biển. Khi hiệp ước có hiệu lực, các quốc gia có thể thiết lập các khu bảo tồn biển trên vùng biển khơi, đánh giá tác động môi trường của các hoạt động con người và hỗ trợ các nước đang phát triển trong công tác bảo tồn.

Hiệp ước được mở ký từ tháng 9/2023. Đến tháng 6/2024 mới chỉ có 7 quốc gia phê chuẩn, song Hội nghị Đại dương Liên Hợp Quốc tổ chức vào tháng 6/2025 đã tạo động lực mới, giúp số lượng phê chuẩn tăng nhanh. Tính đến nay, Hiệp ước đã được 81 bên phê chuẩn và 145 quốc gia ký kết.

Liên minh châu Âu (EU) đánh giá việc Hiệp ước có hiệu lực là cột mốc quan trọng trong bảo tồn đại dương, đồng thời cam kết hỗ trợ triển khai thông qua Chương trình Đại dương Toàn cầu trị giá 40 triệu EUR. Các tổ chức môi trường kêu gọi các chính phủ nhanh chóng hiện thực hóa các cam kết, biến Hiệp ước thành những biện pháp bảo vệ cụ thể đối với đại dương.