(vasep.com.vn) Chính phủ Indonesia đã chính thức kết thúc giai đoạn ứng phó khẩn cấp đối với sự cố nhiễm phóng xạ cesium-137 (Cs-137) tại khu công nghiệp Modern Cikande, tỉnh Banten. Tuy nhiên, các yêu cầu kiểm nghiệm, truy xuất nguồn gốc và chứng nhận riêng đối với các lô tôm xuất khẩu sang Mỹ vẫn tiếp tục được duy trì.
Theo Bộ Hàng hải và Nghề cá Indonesia (KKP), từ tháng 10/2025 đến tháng 9/2026, nước này đã kiểm tra và cấp chứng nhận không nhiễm Cs-137 cho 6.291 container tôm, tương đương 95.438 tấn, trị giá khoảng 933 triệu USD. Các lô hàng có chứng nhận đã được nhập khẩu vào Mỹ mà không ghi nhận trường hợp bị từ chối tại cửa khẩu liên quan đến cơ chế giám sát này.
Theo quy định đã thống nhất với Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA), các lô tôm thuộc diện kiểm soát phải được kiểm nghiệm phóng xạ và cấp Giấy chứng nhận riêng cho từng lô hàng (SSC). Cơ quan Kiểm dịch và Kiểm tra Thủy sản Indonesia (BPPMHKP) là đơn vị cấp chứng nhận được FDA công nhận.
Mặc dù giai đoạn khẩn cấp đã kết thúc, quy định yêu cầu chứng nhận tôm không nhiễm Cs-137 đối với các cơ sở chế biến tại đảo Java và tỉnh Lampung vẫn có hiệu lực. Indonesia đang chuyển từ cơ chế ứng phó khẩn cấp sang đưa hoạt động kiểm soát phóng xạ vào hệ thống quản lý an toàn thực phẩm và xuất khẩu thường xuyên.
Trong năm 2026, KKP đã đưa vào hoạt động phòng thí nghiệm chuyên kiểm tra nhiễm phóng xạ trong thủy sản, được công nhận theo tiêu chuẩn quốc tế ISO 17025, nhằm tăng năng lực kiểm nghiệm trong nước và giảm phụ thuộc vào các phòng thí nghiệm bên ngoài.
Trước đó, tháng 5/2026, đoàn kỹ thuật của FDA đã tiến hành đánh giá thực tế tại Indonesia, kiểm tra các cơ quan chứng nhận, kho lạnh, nhà máy chế biến và phòng thí nghiệm. Sau đợt đánh giá, phía Mỹ tiếp tục công nhận BPPMHKP và Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Indonesia (BPOM) là các tổ chức có thẩm quyền cấp chứng nhận.
Việc duy trì cơ chế kiểm nghiệm và chứng nhận nhằm bảo đảm an toàn cho tôm xuất khẩu sang Mỹ, đồng thời củng cố niềm tin thị trường. Tuy nhiên, các doanh nghiệp Indonesia cũng phải chú trọng kiểm soát chi phí tuân thủ và thời gian xử lý hồ sơ, tránh ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.