(vasep.com.vn) Thị trường vận tải biển container toàn cầu bước vào tháng 6/2026 với những tín hiệu nóng lên rõ rệt khi giá cước tăng mạnh trên nhiều tuyến vận tải chính, mùa cao điểm đến sớm hơn thường lệ và năng lực vận tải thực tế tiếp tục bị thu hẹp bởi các yếu tố địa chính trị, tắc nghẽn cảng và điều chỉnh mạng lưới của các hãng tàu. Các diễn biến mới nhất cho thấy chu kỳ tăng giá cước đang quay trở lại, trong khi chất lượng dịch vụ vận tải chưa có dấu hiệu cải thiện tương ứng.
Theo chỉ số World Container Index (WCI) của Drewry, giá cước vận tải container toàn cầu đã tăng 23% chỉ trong tuần đầu tháng 6, đạt 3.433 USD/FEU, mức tăng mạnh nhất kể từ đầu năm. Động lực chính đến từ các tuyến Á – Âu và xuyên Thái Bình Dương. Cước vận chuyển từ Thượng Hải đến Los Angeles tăng 31% lên 4.565 USD/FEU, trong khi tuyến Thượng Hải – Rotterdam tăng 25% lên 3.579 USD/FEU. Đồng thời, chỉ số Shanghai Containerized Freight Index (SCFI) cũng tăng liên tiếp trong 5 tuần, phản ánh xu hướng phục hồi mạnh của thị trường.
Các chuyên gia nhận định mùa vận chuyển cao điểm năm nay đã bắt đầu sớm hơn thông lệ. Hoạt động nhập hàng sớm của các nhà bán lẻ, tình trạng tắc nghẽn tại nhiều cảng lớn và chiến lược quản lý công suất của các hãng tàu đã khiến nhu cầu vận chuyển tăng nhanh ngay từ cuối tháng 5. Nhiều hãng tàu lớn như CMA CGM, MSC, Maersk và Hapag-Lloyd đã liên tiếp áp dụng các khoản phụ phí mùa cao điểm (PSS) trên các tuyến Á – Âu và xuyên Thái Bình Dương nhằm tận dụng đà tăng của thị trường.
Một yếu tố đáng chú ý khác là nguồn cung tàu thực tế đang bị thắt chặt mặc dù tổng công suất đội tàu toàn cầu vẫn ở mức cao. Theo Alphaliner, tỷ lệ tàu nhàn rỗi hiện chỉ chiếm khoảng 0,6% tổng sức chở container toàn cầu, mức thấp kỷ lục trong nhiều năm. Việc các hãng tàu điều chuyển tàu sang các tuyến có lợi nhuận cao hơn, kết hợp với các chuyến hủy và thay đổi lịch trình, khiến khả năng cung ứng vận tải thực tế thấp hơn đáng kể so với số liệu công suất danh nghĩa.
Trong khi giá cước tăng mạnh, độ tin cậy của dịch vụ vận tải biển lại có xu hướng suy giảm. Phân tích của nền tảng dữ liệu Xeneta cho thấy một nghịch lý đang tái diễn trong ngành vận tải container: giá cước càng tăng thì tỷ lệ tàu đến đúng lịch càng giảm. Trong giai đoạn khủng hoảng Covid-19, khi cước vận tải tăng lên hơn 7.000 USD/FEU vào năm 2021, độ tin cậy của lịch tàu đã giảm xuống chỉ còn khoảng 20%. Hiện tượng tương tự đang xuất hiện trở lại trong năm 2026 khi tình trạng tắc nghẽn tại các cảng châu Âu như Hamburg, Rotterdam và Antwerp gia tăng, kéo theo thời gian chờ đợi dài hơn và nguy cơ chậm lịch tàu trên nhiều tuyến vận tải chính.
Mặc dù dữ liệu Sea-Intelligence cho thấy độ tin cậy lịch tàu toàn cầu đã cải thiện lên khoảng 62,2% trong tháng 3/2026, thời gian chậm bình quân vẫn ở mức 5,48 ngày. Điều này cho thấy mạng lưới logistics toàn cầu vẫn còn khá mong manh trước các cú sốc mới về địa chính trị hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng.
Rủi ro địa chính trị tiếp tục là yếu tố chi phối thị trường vận tải biển. Căng thẳng tại Trung Đông, đặc biệt liên quan đến khu vực Biển Đỏ và eo biển Hormuz, đang khiến nhiều hãng tàu duy trì các tuyến hành trình vòng qua Mũi Hảo Vọng thay vì đi qua kênh đào Suez. Các hành trình dài hơn làm tăng tiêu hao nhiên liệu, kéo dài thời gian vận chuyển và làm giảm số vòng quay khai thác của đội tàu. Hệ quả là chi phí vận tải tiếp tục chịu áp lực tăng và công suất hữu dụng của thị trường bị thu hẹp.
Giá nhiên liệu cũng là một biến số quan trọng trong tháng 6. Chi phí bunker fuel, nhiên liệu hàng không và vận tải nội địa đều đang chịu tác động từ biến động giá dầu toàn cầu. Do đó, ngay cả khi cước cơ bản không tăng mạnh, tổng chi phí logistics vẫn có thể gia tăng thông qua các khoản phụ phí nhiên liệu, phụ phí khẩn cấp và chi phí vận chuyển nội địa.
Đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt là ngành thủy sản, bối cảnh hiện nay cho thấy việc lựa chọn dịch vụ vận tải không nên chỉ dựa trên mức cước thấp nhất. Yếu tố độ tin cậy, khả năng đảm bảo chỗ trên tàu, hạn chế trung chuyển và kiểm soát tổng chi phí logistics ngày càng trở nên quan trọng. Các chuyên gia khuyến nghị doanh nghiệp cần chủ động đặt chỗ sớm, xây dựng phương án vận chuyển thay thế và theo dõi sát diễn biến cước tàu trong những tuần tới, bởi nhiều tổ chức phân tích vẫn dự báo giá cước có thể tiếp tục duy trì ở mức cao trong suốt giai đoạn cao điểm vận chuyển của quý III/2026.