(vasep.com.vn) Sau hàng loạt cú sốc lớn từ đại dịch Covid-19, Brexit và xung đột Nga–Ukraine, ngành thủy sản đã chứng minh khả năng phục hồi đáng kể, trở nên linh hoạt, số hóa và đa dạng hơn. Báo cáo của Văn phòng Nghiên cứu Thị trường Thủy sản Châu Âu (EUMOFA) cho thấy giai đoạn 2019–2024 là “bài kiểm tra sức chịu đựng chưa từng có”, khi các khủng hoảng không diễn ra riêng lẻ mà chồng lấn, kéo dài áp lực lên toàn bộ chuỗi giá trị.
Trong đó, đại dịch Covid-19 được xem là cú sốc nghiêm trọng nhất. Việc đóng cửa kênh tiêu thụ HORECA (khách sạn, nhà hàng, dịch vụ tiệc) khiến nhu cầu thủy sản tươi sống sụt giảm mạnh, trong khi tiêu dùng tại hộ gia đình tăng lên. Những gián đoạn logistics và thiếu hụt lao động đã làm tê liệt chuỗi cung ứng, đặc biệt ảnh hưởng đến các sản phẩm giá trị cao như hàu, vẹm và cá tươi. Ngược lại, sản phẩm đông lạnh và đóng hộp ghi nhận tăng trưởng mạnh, góp phần định hình lại thói quen tiêu dùng dài hạn.
Khi thị trường vừa phục hồi, Brexit tiếp tục tạo ra những rào cản mới. Việc Vương quốc Anh rời Liên minh châu Âu kéo theo gia tăng kiểm soát, chi phí và thủ tục, làm gián đoạn dòng chảy thương mại, đặc biệt đối với sản phẩm tươi sống. Nhiều doanh nghiệp buộc phải tái cấu trúc chuỗi logistics và giảm phụ thuộc vào thị trường Anh.
Tiếp đó, xung đột Nga–Ukraine đẩy chi phí sản xuất tăng cao, nhất là năng lượng và thức ăn nuôi trồng, khiến giá thành sản phẩm leo thang và người tiêu dùng trở nên nhạy cảm hơn với giá. Dù các gói hỗ trợ tài chính giúp giảm bớt tác động ngắn hạn, áp lực chi phí vẫn kéo dài.
Tuy nhiên, chính những khủng hoảng này đã thúc đẩy ngành chuyển đổi mạnh mẽ. Doanh nghiệp tăng cường đầu tư vào sản phẩm chế biến, mở rộng kênh bán hàng trực tuyến, ứng dụng công nghệ truy xuất nguồn gốc và đa dạng hóa chuỗi cung ứng nhằm giảm rủi ro.
Dù vậy, thách thức vẫn hiện hữu, đặc biệt là sự phụ thuộc vào giá nhiên liệu – yếu tố có thể tiếp tục gây biến động lớn trong bối cảnh địa chính trị phức tạp.