(vasep.com.vn) Thị trường surimi cá minh thái (Alaska pollock) toàn cầu đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nguồn cung mang tính cấu trúc, trong bối cảnh sản lượng chế biến giảm mạnh và chiến lược mua hàng sớm từ các nhà nhập khẩu châu Á làm gia tăng cạnh tranh trên thị trường.
Theo dữ liệu từ Food World (Bắc Kinh), sản lượng chế biến surimi trong quý I/2026 thấp hơn đáng kể so với dự báo của ngành, dù sản lượng khai thác tại khu vực biển Okhotsk chỉ giảm khoảng 4,4%, đạt khoảng 1,1 triệu tấn trong mùa A. Tuy nhiên, sản lượng surimi từ tàu chế biến lại giảm hơn 20%, phản ánh sự mất cân đối giữa khai thác và chế biến.
Nguyên nhân chính đến từ việc các doanh nghiệp khai thác lớn như Russian Fishery Company và Gidrostroy chuyển hướng nguyên liệu sang các dòng sản phẩm có giá trị cao hơn như fillet đông lạnh và cá nguyên con (H&G), thay vì chế biến surimi. Điều này khiến nguồn nguyên liệu cho ngành surimi bị thu hẹp đáng kể.
Giá surimi tăng mạnh do thiếu hụt Grade A và nhu cầu mua sớm
Các nhà sản xuất xác nhận nguồn surimi Grade A (độ gel strength 700+) cho mùa A 2026 đã được bán hết từ cuối năm 2025, khiến thị trường rơi vào trạng thái thiếu hàng sớm.
Giá chào mùa A dao động quanh mức 3,20–3,30 USD/kg (FOB), nhưng nhanh chóng tăng lên 3,70 USD/kg trong các đàm phán đầu mùa B. Tại thị trường Busan (Hàn Quốc), giá giao dịch đã lên tới 4,10–4,20 USD/kg, thậm chí có thời điểm chạm 4,30 USD/kg, phản ánh tình trạng khan hiếm nghiêm trọng.
Trung Quốc và Hàn Quốc đẩy nhanh mua vào, Nhật Bản chịu áp lực tồn kho thấp
Một thay đổi quan trọng là tốc độ mua hàng sớm của các nhà nhập khẩu châu Á. Trong giai đoạn tháng 1–4/2026, tổng nhập khẩu surimi và block từ Nga vào Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc đạt khoảng 24.996 tấn, cao hơn nguồn cung từ Mỹ (21.974 tấn) trong cùng kỳ.
Đáng chú ý, Trung Quốc và Hàn Quốc chiếm tới 17.180 tấn, gấp hơn hai lần Nhật Bản, do chủ động ký hợp đồng sớm, qua đó chiếm ưu thế trong phân bổ nguồn hàng chất lượng cao.
Ngược lại, Nhật Bản đang đối mặt với áp lực lớn khi tồn kho surimi tiếp tục duy trì dưới ngưỡng 50.000 tấn trong 5 tháng liên tiếp. Theo Bộ Nông nghiệp, Lâm nghiệp và Thủy sản Nhật Bản (MAFF), tồn kho tháng gần nhất đạt 47.272 tấn, tăng nhẹ 2% nhưng vẫn ở mức thấp kéo dài.
Lượng nhập khẩu và phân phối nội địa đều giảm khoảng 13% so với cùng kỳ, khiến chuỗi cung ứng cho các sản phẩm truyền thống như kamaboko, chikuwa và kanikama bị ảnh hưởng.
Các hiệp hội chế biến thực phẩm Nhật Bản đã cảnh báo nguy cơ gián đoạn sản xuất nếu tình trạng thiếu nguyên liệu kéo dài, trong khi chi phí sản xuất tăng khoảng 30% do bao bì và logistics.
Trước áp lực chi phí, các cơ quan quản lý Nhật Bản yêu cầu chuỗi cung ứng điều chỉnh giá để đảm bảo ổn định thị trường. Một số doanh nghiệp lớn như Nissui đã xác nhận kế hoạch tăng giá bán trên diện rộng từ tháng 9/2026.
Theo giới phân tích, sự kết hợp giữa thiếu hụt nguyên liệu, chuyển dịch cơ cấu sản phẩm và chiến lược mua hàng sớm đang khiến thị trường surimi toàn cầu bước vào giai đoạn biến động mạnh, với mặt bằng giá mới có khả năng duy trì ở mức cao trong thời gian tới.