(vasep.com.vn) Năm 2025 đánh dấu bước nhảy vọt mang tính kỷ lục của ngành sản xuất surimi cá minh thái Nga, qua đó làm thay đổi rõ rệt cấu trúc nguồn cung tại các thị trường châu Á, đặc biệt là Đông Bắc Á. Sự gia tăng nhanh chóng về sản lượng, kết hợp với lợi thế giá, đang giúp Nga mở rộng thị phần và gây sức ép ngày càng lớn lên các nhà cung cấp truyền thống, trong đó có Mỹ.
Theo các ước tính mới nhất, sản lượng surimi cá minh thái của Nga trong năm 2025 dự kiến đạt khoảng 82.000–89.000 tấn, tăng xấp xỉ 35% so với năm trước. Phần lớn mức tăng này đến từ hoạt động chế biến trên biển, phản ánh chiến lược dài hạn của Nga trong việc đẩy mạnh chế biến sâu ngay trên tàu, giảm xuất khẩu nguyên liệu thô và gia tăng giá trị gia tăng trong chuỗi sản xuất.
Các doanh nghiệp chủ chốt đóng vai trò trung tâm trong đà tăng trưởng này. Russian Fisheries Company (RFC) dự kiến sản xuất khoảng 60.000 tấn surimi trong năm 2025, tăng hơn 40% so với cùng kỳ. Trong khi đó, Gidrostroy đạt sản lượng khoảng 20.700 tấn, tiếp tục ghi nhận mức tăng trưởng hai chữ số. Song song với surimi, các doanh nghiệp Nga cũng mở rộng sản xuất phi lê và trứng cá, qua đó củng cố nguồn cung sản phẩm hoàn thiện cho thị trường châu Á.
Sản lượng tăng nhanh đã trực tiếp chuyển hóa thành lượng hàng xuất khẩu lớn hơn. Trong năm 2025, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc nhập khẩu tổng cộng gần 71.000 tấn surimi cá minh thái từ Nga, tăng 29% so với năm trước và lập mức cao kỷ lục mới. Trong khi đó, nhập khẩu từ Mỹ vào ba thị trường này giảm khoảng 11%, khiến thị phần của Nga tăng lên hơn 42% tổng lượng nhập khẩu, so với khoảng 33% của năm trước.
Tại Nhật Bản, xu hướng dịch chuyển diễn ra rõ rệt nhất. Nhập khẩu surimi cá minh thái từ Nga trong năm 2025 tăng khoảng 36%, trong khi nguồn hàng từ Mỹ giảm 11%. Yếu tố then chốt nằm ở giá: surimi Nga tiếp tục duy trì mức giá thấp hơn hàng Mỹ, với chênh lệch trung bình lên tới khoảng 50 yên/kg – mức cao nhất trong nhiều năm. Trong bối cảnh thị trường Nhật Bản đã trưởng thành và nhạy cảm về giá, khoảng cách này đang dần định hình lại thói quen mua hàng của các nhà nhập khẩu.
Hàn Quốc cho thấy bức tranh cân bằng hơn. Trong phần lớn năm 2025, surimi Nga và Mỹ cạnh tranh sát sao, với thị phần gần như ngang nhau. Tuy nhiên, hàng Nga vẫn giữ lợi thế về giá, thấp hơn khoảng 0,3–0,4 USD/kg so với hàng Mỹ, giúp duy trì sức cạnh tranh ổn định.
Tại Trung Quốc, sự chuyển dịch diễn ra mạnh mẽ nhất. Tỷ trọng surimi cá minh thái từ Nga trong tổng nhập khẩu của Trung Quốc đã vượt 90% trong năm 2025, phản ánh sự thay thế gần như toàn diện nguồn cung Mỹ bằng hàng Nga. Đáng chú ý, giá nhập khẩu trung bình từ cả hai nguồn đều tăng, cho thấy đây không chỉ là sự dịch chuyển do giá rẻ mà còn gắn với năng lực cung ứng lớn và ổn định của Nga.
Bước sang năm 2026, dù còn phụ thuộc vào hạn ngạch và điều kiện khai thác, Nga vẫn được kỳ vọng tiếp tục mở rộng sản lượng surimi. Với kế hoạch bổ sung công suất chế biến trên biển, sản lượng có thể tiệm cận 100.000 tấn, qua đó củng cố vai trò ngày càng trung tâm của Nga trong chuỗi nguồn cung surimi cá minh thái tại châu Á.