Phúc đáp công văn số 2534/CCPT-ATTP ngày 14/10/2026 của Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển Thị trường (NAFIQPM) về việc cho ý kiến góp ý đối với dự thảo cơ chế thông báo khẩn cấp đối với lô hàng thủy sản có dấu hiệu vi phạm khai thác IUU, trên cơ sở nghiên cứu Dự thảo và tổng hợp ý kiến của các doanh nghiệp hội viên, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) xin có ý kiến:
VASEP ghi nhận sự cần thiết tăng cường hiệu quả chống khai thác IUU và đáp ứng khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC). Tuy nhiên, việc thông báo ra nước ngoài đối với lô hàng đã xuất khẩu hoặc đang vận chuyển có thể ảnh hưởng trực tiếp đến thông quan, chi phí, uy tín và quan hệ thương mại của doanh nghiệp. Vì vậy, Hiệp hội đề nghị rà soát kỹ căn cứ pháp lý, điều kiện áp dụng, quy trình xác minh và cơ chế bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của các bên trước khi ban hành.
VASEP kiến nghị phân biệt rõ thông tin nghi vấn với kết luận vi phạm; chỉ gửi thông báo chính thức tới phía EU khi có kết quả xác minh và căn cứ phù hợp. Trường hợp sai sót chứng từ SC/CC có thể giải trình, đính chính hoặc bổ sung, cần ưu tiên khắc phục thay vì mặc nhiên kích hoạt cảnh báo khẩn cấp. Đồng thời, phạm vi cảnh báo phải gắn với nguyên liệu có dấu hiệu vi phạm và lô hàng cụ thể, tránh ảnh hưởng toàn bộ lô hàng khi chỉ một phần nguyên liệu bị nghi vấn.
Hiệp hội cũng đề xuất làm rõ trình tự, thời hạn xác minh; bổ sung cơ chế để doanh nghiệp được thông báo, tiếp cận thông tin, giải trình; quy định việc đính chính, rút thông báo khi xác định lô hàng không vi phạm và phân định trách nhiệm giữa doanh nghiệp, cơ quan cấp chứng từ và các bên liên quan. VASEP đồng thời kiến nghị có thời gian chuyển tiếp ít nhất 30–45 ngày trước khi quyết định có hiệu lực.
VASEP đề nghị hoàn thiện dự thảo theo hướng chặt chẽ về pháp lý, khả thi trong thực tiễn, nâng cao hiệu quả chống IUU và hạn chế tác động bất lợi không cần thiết đối với hoạt động xuất khẩu thủy sản Việt Nam.