Tại Hội nghị “Triển khai Kế hoạch Xuất khẩu Thủy sản 2019” ngày 16/2/2019 tại Tp Hồ Chí Minh có Bộ trưởng Bộ NNPTNT Nguyễn Xuân Cường tham dự và chủ trì, một bất cập-vướng mắc trong lĩnh vực thuế được coi là “nóng” được các DN nêu lên, gây nhiều khó khăn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh thủy sản – cụ thể là vướng mắc về ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) cho ngành chế biến thủy sản liên quan đến quy định và việc thực thi Thông tư 96/2015/TT-BTC ngày 22/6/2015 của Bộ Tài chính.
Nội dung trên cũng được nêu tại công văn số 33/2019/CV-VASEP ngày 5/4/2019 của VASEP v/v báo cáo kiến nghị Lãnh đạo Bộ NNPTNT một số khó khăn-bất cập trong lĩnh vực Môi trường, Lao động và Thuế-phí; cũng như được báo cáo tại cuộc họp rà soát công tác CCTTHC và thực hiện Nghị quyết 02/2019 của Chính phủ ngày 01/4/2019 của Tổ Công tác của Thủ tướng Chính phủ do Bộ trưởng, Chủ nhiệm VPCP Mai Tiến Dũng chủ trì cho các nội dung liên quan đến nông nghiệp. Tại cuộc họp 01/4/2019, đại diện lãnh đạo Bộ NNPTNT Thứ trưởng Hà Công Tuấn tham dự cũng đã có các trao đổi và nắm tình hình để xem xét chỉ đạo giải quyết.
Bằng văn bản này, Hiệp hội xin báo cáo với Thứ trưởng nội dung bất cập và và đề xuất giải pháp tháo gỡ cho bất cập nói trên, cụ thể như sau:
Theo phản ánh của các DN và cập nhật/tổng hợp của VASEP, thời gian qua, nhiều DN bị các cơ quan QLNN ngành thuế áp mức thuế suất cho hàng thủy sản là sơ chế với mức thuế TNDN 20% trong khi các mặt hàng đầu ra của các DN này đa số là các sản phẩm đã qua chế biến, được phép áp dụng mức thuế suất TNDN là 15% theo Khoản 5 Điều 11 và Khoản 1 Điều 6 Thông tư 96/2015/TT-BTC ngày 22/6/2015 của Bộ Tài chính.
Các DN cũng đã gửi văn bản phản ánh lên các Tỉnh và các CQQL Nhà nước ngành thuế. Tại công văn số 1981/BTC-TCT ngày 13/2/2018 của Tổng cục Thuế trả lời về chính sách thuế TNDN gửi UBND tỉnh Kiên Giang. Tuy nhiên, công văn số 1981/BTC-TCT nói trên hay một số các văn bản hướng dẫn của ngành tài chính vẫn chưa có cơ sở vững chắc thế nào là sơ chế, và thế nào là chế biến, chưa giải thích được sản phẩm như thế nào sẽ được coi là “sản phẩm khác với nguyên liệu đầu vào”.
Trong khi đó, hiện nay hoạt động chế biến của DN thủy sản gồm 3 dạng: Chế biến từ sản phẩm tươi sống để XK, chế biến từ sản phẩm tươi sống thành sản phẩm chín, chế biến từ nguyên liệu có pha trộn gia vị phụ liệu để ra hàng GTGT. Nhưng khi thanh tra, kiểm tra các DN chế biến thủy sản, các cơ quan QLNN ngành thuế sẽ kiểm tra thu nhập của DN thuộc hoạt động chế biến hay hoạt động sơ chế, và với cả 3 dạng chế biến trên, các CQ QLNN ngành thuế đều không công nhận là sản phẩm “chế biến” mà chỉ là ‘sơ chế” khiến tỷ lệ phải nộp thuế của các DN thủy sản hiện tại (bao gồm cả sản phẩm SXXK, tiêu thụ nội địa hay gia công) đều là 20% - không đúng với bản chất chế biến của ngành.
Mặt khác, đối với các SP hàng gia công, giá trị nguyên liệu (là của đối tác thuê gia công) cũng không được các cơ quan Quản lý Nhà nước tính vào giá thành sản xuất hàng hóa của DN nên sản phẩm cũng không đáp ứng được yêu cầu nêu tại Khoản 1 Điều 6 Thông tư 96/2015/TT-BTC để được hưởng ưu đãi thuế.
Tại cuộc họp ngày 01/4/2019 của Tổ Công tác của Thủ tướng Chính phủ và các Bộ Ngành với đại diện các Hiệp hội ngành nông nghiệp, đại diện Bộ Tài chính cũng cho biết do các định nghĩa và phân loại về sản phẩm sơ chế và chế biến trong lĩnh vực chế biến thủy sản nói riêng và lĩnh vực chế biến thực phẩm nói chung vẫn còn chưa rõ ràng, đầy đủ cho công tác thực thi, dẫn tới khi áp thuế TNDN cho các DN, Cục Thuế các địa phương thường áp dụng mức thuế TNDN cao nhất.
Nhằm thực hiện tốt chủ trương khuyến khích phát triển nông-thủy sản của Nhà nước, giúp việc hiểu và áp dụng thống nhất qui định ưu đãi về thuế TNDN giữa cơ quan Quản lý Nhà nước và DN, góp phần giúp DN giảm chi phí sản xuất, tăng cường năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế, Hiệp hội VASEP trân trọng đề nghị Thứ trưởng:
- Chỉ đạo việc ban hành văn bản (mang tính pháp quy) để các mặt hàng/nhóm mặt hàng thủy sản của DN thuộc danh mục là hàng chế biến, thay vì hiện nay không có quy định rõ ràng nào nên khi Cục Thuế các địa phương xem xét đều đưa hết về sơ chế;
- Có ý kiến bằng văn bản với Bộ Tài chính để Bộ Tài chính sớm xem xét có hướng dẫn cho phép cả 3 dạng hoạt động chế biến nói trên đều được xem là hoạt động chế biến của DN thủy sản và được ưu đãi thuế TNDN theo Thông tư 96/2015/TT-BTC.
Đỗ Hương