1. Phạm vi và nguyên tắc xử phạt chung
- Phạm vi: Nghị định quy định chi tiết các hành vi vi phạm, hình thức, mức phạt, biện pháp khắc phục và thẩm quyền xử phạt trong 3 lĩnh vực: lao động (việc làm, hợp đồng, an toàn lao động, công đoàn...), bảo hiểm xã hội và người lao động Việt Nam làm việc ở nước ngoài.
- Mức phạt: Mức phạt tiền ghi trong Nghị định là mức phạt áp dụng cho cá nhân. Nếu tổ chức vi phạm thì mức phạt tiền sẽ gấp 02 lần mức phạt của cá nhân.
- Thời hiệu xử phạt: Là 01 năm đối với vi phạm về lao động, bảo hiểm xã hội; và 02 năm đối với vi phạm về người lao động làm việc ở nước ngoài.
2. Các vi phạm trong lĩnh vực Lao động
- Quản lý lao động và việc làm: Xử phạt các vi phạm của trung tâm/doanh nghiệp dịch vụ việc làm; vi phạm về phân biệt đối xử, không khai trình sử dụng lao động, lừa gạt tuyển dụng, và quản lý lao động nước ngoài tại Việt Nam.
- Quan hệ lao động: Quy định mức phạt đối với các vi phạm về giao kết/chấm dứt hợp đồng lao động, thử việc, cho thuê lại lao động, vi phạm về trả lương (trả thấp hơn lương tối thiểu, chậm lương), và vi phạm thời giờ làm việc/nghỉ ngơi (huy động làm thêm giờ quá quy định).
- Lao động đặc thù: Xử phạt nghiêm các hành vi vi phạm quyền lợi của lao động nữ (sa thải vì mang thai, không đảm bảo thời gian nghỉ), lao động chưa thành niên (sử dụng người dưới 15 tuổi làm thêm giờ/ca đêm), lao động giúp việc gia đình, lao động cao tuổi và người khuyết tật.
- An toàn, vệ sinh lao động (ATVSLĐ) & Công đoàn: Xử phạt việc không huấn luyện ATVSLĐ, vi phạm về kiểm định máy móc nghiêm ngặt, trốn/chậm đóng kinh phí công đoàn, và cản trở hoạt động của tổ chức đại diện người lao động.
3. Các vi phạm trong lĩnh vực Bảo hiểm xã hội
- Chậm đóng và trốn đóng: Quy định mức phạt tiền dựa trên tỷ lệ % số tiền vi phạm hoặc số lượng người lao động bị vi phạm đối với hành vi chậm đóng, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm thất nghiệp.
- Gian lận hồ sơ: Phạt tiền đối với người lao động hoặc người sử dụng lao động có hành vi kê khai sai sự thật, làm giả hồ sơ để trục lợi, hưởng chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp trái phép. Đi kèm là biện pháp buộc nộp lại toàn bộ số tiền đã trục lợi.
- Giữ sổ BHXH trái phép: Phạt tiền việc cầm cố, mua bán, thế chấp sổ bảo hiểm xã hội.
4. Các vi phạm về Người lao động làm việc ở nước ngoài
- Đối với doanh nghiệp: Xử phạt nặng các doanh nghiệp dịch vụ, doanh nghiệp trúng thầu/nhận thầu, hoặc tổ chức đầu tư ra nước ngoài có hành vi: không đăng tải thông tin, thu tiền môi giới sai quy định, đưa người lao động đi quá số lượng, đưa lao động đi làm việc ở khu vực/công việc bị cấm, hoặc lợi dụng hoạt động này để tổ chức xuất cảnh trái phép, bóc lột lao động.
- Đối với người lao động: Phạt tiền từ 80 - 100 triệu đồng đối với người lao động có hành vi tự ý ở lại nước ngoài trái pháp luật sau khi chấm dứt hợp đồng mà không bị đe dọa hay ép buộc