Văn bản thiết lập khung pháp lý đồng bộ về kiểm soát hoạt động khai thác thủy sản và truy xuất nguồn gốc xuất xứ phục vụ cho việc chế biến, xuất khẩu. BNNMT quy định chi tiết các hoạt động nghiệp vụ cụ thể sau đây:
- Quy định ghi, nộp nhật ký và báo cáo khai thác thủy sản: Thuyền trưởng tàu đánh bắt từ 12 mét trở lên hằng ngày phải ghi nhật ký khai thác (bản giấy hoặc điện tử) và nộp cho cảng cá trước khi bốc dỡ; tàu từ 06 đến dưới 12 mét nộp báo cáo khai thác định kỳ 01 tuần/01 lần; tàu dưới 6 mét chỉ phải nộp báo cáo cho UBND cấp xã khi phát sinh trường hợp bắt gặp hoặc khai thác không chủ ý các loài nguy cấp, quý, hiếm (không cần ghi sản lượng). Đối với tàu hậu cần, thuyền trưởng hằng ngày ghi nhật ký thu mua, chuyển tải và nộp trước khi bốc dỡ; thuyền trưởng tàu thăm dò phải nộp báo cáo thăm dò trong vòng 24 giờ sau khi tàu cập cảng.
- Kiểm tra tàu cá, giám sát sản lượng và quản lý danh sách tàu cá IUU: Cảng cá thực hiện giám sát bốc dỡ sản lượng thực tế qua cảng, đối chiếu danh sách tàu IUU để từ chối cho bốc dỡ và báo cơ quan chức năng xử lý; tiến hành lập biên bản nếu phát hiện sản lượng bốc dỡ thực tế sai lệch từ 20% trở lên so với khai báo trước khi cập cảng. Công tác kiểm tra tàu rời/cập cảng áp dụng 100% đối với tàu từ 24 mét trở lên; đối với tàu dưới 24 mét, tỷ lệ kiểm tra ngẫu nhiên tối thiểu là 20% đối với tàu câu cá ngừ, 10% đối với tàu lưới kéo và 5% đối với các nghề khác. Tàu cá bị đưa vào danh sách tàu cá IUU khi vi phạm vùng biển nước ngoài, chưa thi hành xong quyết định xử phạt hành chính, hoặc ghi nhật ký sai lệch nghiêm trọng; Cục Thủy sản và Kiểm ngư sẽ đưa tàu vào danh sách IUU nếu cơ quan quản lý thủy sản cấp tỉnh không phản hồi xác minh sau 20 ngày làm việc. Tàu bị đưa vào danh sách nguy cơ cao vi phạm IUU nếu không có/hết hạn giấy phép từ 10 ngày trở lên mà không đi biển, mất tín hiệu giám sát hành trình từ 06 giờ trở lên không báo cáo vị trí, hoặc vi phạm vùng cấm khai thác.
- Thủ tục xác nhận nguyên liệu (SC), chứng nhận nguồn gốc (CC) và xác nhận cam kết sản phẩm xuất khẩu: Tổ chức quản lý cảng cá thực hiện thẩm định và cấp Giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác (SC) trong thời hạn 01 ngày làm việc; Cơ quan quản lý thủy sản cấp tỉnh thực hiện cấp Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác (CC) trong thời hạn 02 ngày làm việc (trường hợp nguyên liệu chưa sử dụng hết, cơ quan CC đóng dấu xác nhận vào mục C của Giấy biên nhận bốc dỡ và trả lại SC gốc để doanh nghiệp tiếp tục trừ lùi). Đối với sản phẩm chế biến từ nguyên liệu nhập khẩu hoặc nguyên liệu trong nước, Trung tâm Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường vùng sẽ thực hiện kiểm tra, cấp Giấy xác nhận cam kết (Processing Statement) trong thời hạn 02 ngày làm việc (đối với kiểm tra hồ sơ) hoặc tối đa 03 ngày làm việc (nếu phát sinh nghi ngờ cần kiểm tra hiện trường).
- Lộ trình áp dụng hệ thống truy xuất điện tử (eCDT) và lưu trữ hồ sơ: Hệ thống truy xuất nguồn gốc khai thác thủy sản điện tử (eCDT) bắt buộc thực hiện đối với hoạt động rời/cập cảng và cấp Giấy biên nhận bốc dỡ từ ngày 01/03/2026; cấp Giấy xác nhận nguyên liệu (SC) từ ngày 01/09/2026; cấp Giấy chứng nhận nguồn gốc (CC) từ ngày 01/01/2027. Việc áp dụng nhật ký khai thác và thu mua điện tử bắt buộc thực hiện từ ngày 01/06/2027 đối với tàu cá từ 15 mét trở lên, và từ ngày 01/09/2027 đối với tàu cá từ 12 mét trở lên. Hồ sơ liên quan đến Giấy biên nhận và SC phải được cảng cá lưu trữ trong 60 tháng; hồ sơ cấp CC được Sở Nông nghiệp cấp tỉnh lưu trữ trong 60 tháng; và doanh nghiệp có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ SC, CC, cam kết chế biến trong thời hạn 36 tháng kể từ ngày cấp để phục vụ thanh tra, truy xuất.