(vasep.com.vn) Các tàu nhỏ không đăng ký, không có dấu hiệu nhận diện quốc gia đang trở thành một thách thức lớn đối với an ninh hàng hải Đông Phi, khi được sử dụng cho khai thác IUU, buôn lậu ma túy, vũ khí, động vật hoang dã và thậm chí hỗ trợ cướp biển.
Tháng 10/2025, Hải quân Kenya chặn một tàu cá nhỏ không đăng ký cách Lamu khoảng 340 hải lý, phát hiện hơn 1 tấn methamphetamine trị giá 63,4 triệu USD. Theo các chuyên gia an ninh, loại tàu này dễ che giấu chủ sở hữu và hoạt động, khiến việc theo dõi trên biển trở nên khó khăn.
Các tàu không đăng ký cũng được xác định có liên quan tới khai thác IUU tại nhiều vùng biển châu Phi. Riêng Somalia ước tính mất khoảng 300 triệu USD mỗi năm do khai thác bất hợp pháp. Một số tàu không có giấy phép hợp lệ còn sử dụng các phương thức bị cấm như lưới kéo đáy, gây tổn hại nguồn lợi, cá non và hệ sinh thái đáy biển, ảnh hưởng trực tiếp tới sinh kế của hàng chục nghìn ngư dân quy mô nhỏ.
Khả năng tuần tra hạn chế của nhiều quốc gia Đông Phi khiến vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn. Các chuyên gia đề xuất xây dựng chiến lược giám sát khu vực lâu dài, kết hợp chia sẻ thông tin giữa các quốc gia với sự tham gia giám sát của cộng đồng ven biển.
Một sáng kiến đáng chú ý là Jahazi Project, với sự tham gia của Comoros, Kenya, Madagascar, Mauritius, Mozambique, Seychelles, Tanzania và Zanzibar. Giai đoạn đầu tập trung vào Kenya, Mozambique và Tanzania, bao gồm xây dựng các vùng bảo tồn biển do cộng đồng tham gia quản lý và hỗ trợ tuần tra chung chống khai thác bất hợp pháp.
Bài viết cho thấy chống IUU tại châu Phi không chỉ là vấn đề bảo vệ nguồn lợi thủy sản mà ngày càng gắn chặt với đăng ký và nhận diện tàu, an ninh hàng hải, chia sẻ dữ liệu và chống tội phạm xuyên quốc gia trên biển.