(vasep.com.vn) Một nhóm nhà khoa học tại Mỹ đã phát triển nền tảng dữ liệu mới mang tên IUU+DB, ứng dụng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) để tự động phát hiện và theo dõi các hành vi khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), cùng với gian lận thương mại và vi phạm lao động trong chuỗi cung ứng thủy sản toàn cầu.
Dự án do các nhà nghiên cứu từ Virginia Tech research team và University of Washington phối hợp với Natural Resources Defense Council cùng các chuyên gia độc lập phát triển. Nền tảng mở rộng khái niệm IUU truyền thống thành “IUU+”, bao gồm cả các hành vi như gian lận tài chính, lách lệnh trừng phạt, ghi nhãn sai và lao động cưỡng bức trong chuỗi cung ứng hải sản.
Hệ thống đã phân tích hơn 11 năm dữ liệu từ 2.472 nguồn khác nhau, bao gồm báo chí, báo cáo NGO, tài liệu tòa án và nghiên cứu học thuật. Tổng cộng, nền tảng ghi nhận và cấu trúc hóa 8.435 vụ việc tại 143 quốc gia, bao phủ hầu hết các khu vực biển trên thế giới.
Theo mô tả kỹ thuật, IUU+DB sử dụng quy trình xử lý dữ liệu tự động kết hợp nhận dạng ký tự quang học (OCR), phân loại nội dung và trích xuất thông tin có cấu trúc. Hệ thống có thể phân loại 7 nhóm hành vi vi phạm chính và 41 dạng hành vi cụ thể, đồng thời ghi nhận hơn 100 trường dữ liệu như vị trí tàu, sản lượng khai thác và biện pháp xử phạt.
Phân tích dữ liệu cho thấy nhiều “điểm nóng” vi phạm, bao gồm khai thác cá hồng đỏ trái phép ở Vịnh Mexico, tranh chấp nghề cá giữa Sri Lanka và Ấn Độ, khai thác lươn non ở Nova Scotia, thu giữ cá ngừ ở Canada và đánh bắt trái phép trong khu bảo tồn Philippines.
Các nhà nghiên cứu cho rằng lợi thế lớn nhất của nền tảng là khả năng giảm “ảo giác” của mô hình AI thông qua đối chiếu dữ liệu và loại trừ trùng lặp, giúp nâng cao độ tin cậy. Công cụ này được kỳ vọng hỗ trợ cơ quan quản lý, doanh nghiệp và giới nghiên cứu trong giám sát nghề cá, đánh giá rủi ro chuỗi cung ứng và xây dựng chính sách bảo tồn biển hiệu quả hơn.