Văn bản này được ban hành nhằm phản hồi kiến nghị của VASEP và VCCI (do Văn phòng Chính phủ giao tại Công văn số 8530/VPCP-KTTH ngày 21/8/2026 và Thông báo Kết luận số 441/TB-VPCP ngày 20/8/2026 của Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng) liên quan đến đề xuất của hiệp hội đối với lĩnh vực thủy sản. NHNN làm rõ quan điểm xử lý và định hướng điều hành cụ thể đối với ba nhóm kiến nghị trọng tâm của Hiệp hội:
- Về đề xuất duy trì và mở rộng Chương trình tín dụng đối với lĩnh vực lâm sản, thủy sản: NHNN ghi nhận kiến nghị của VCCI và VASEP. Thời gian qua, NHNN đã thường xuyên chỉ đạo các tổ chức tín dụng (TCTD) đẩy mạnh triển khai các chương trình, chính sách tín dụng đối với lĩnh vực nông, lâm, thủy sản, gần đây nhất là Văn bản số 6777/NHNN-TD ngày 30/7/2026 chỉ đạo các TCTD chủ động nắm bắt thị trường nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn cho từng doanh nghiệp thủy sản, chủ động cân đối nguồn vốn đáp ứng nhu cầu vay trong giai đoạn cao điểm thu mua, chế biến và giao hàng. Trong thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục tham mưu cấp có thẩm quyền và chỉ đạo các ngân hàng thương mại tiếp tục triển khai Chương trình hỗ trợ này.
- Về đề xuất ưu tiên phân bổ dòng vốn trung và dài hạn cho vùng giống, vùng nuôi, chế biến sâu và chuyển đổi xanh: NHNN làm rõ theo quy định hiện hành về hoạt động cho vay, TCTD có quyền tự chủ và tự chịu trách nhiệm về quyết định của mình; thời hạn cho vay do TCTD và khách hàng tự thỏa thuận dựa trên chu kỳ kinh doanh và khả năng trả nợ. Riêng đối với lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn, chính sách tại Nghị định số 55/2015/NĐ-CP (được sửa đổi bởi các Nghị định 116/2018/NĐ-CP và 156/2025/NĐ-CP) đã quy định các cơ chế khuyến khích cho vay phục vụ chế biến sâu, chuyển đổi xanh, nông nghiệp hữu cơ và tuần hoàn. NHNN cũng đang trình Chính phủ dự thảo Nghị định hỗ trợ lãi suất 2%/năm từ ngân sách nhà nước cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh vay vốn ngân hàng để thực hiện dự án xanh, tuần hoàn và áp dụng ESG. Dù thực tế triển khai còn gặp rào cản do thiếu khuôn khổ pháp lý xanh đồng bộ, NHNN vẫn chỉ đạo các TCTD chủ động cân đối nguồn vốn ngắn, trung, dài hạn đáp ứng kịp thời ở tất cả các khâu từ sản xuất đến thu mua, chế biến, tiêu thụ thủy sản và chú trọng dự án bền vững.
- Về đề xuất thay đổi phương thức đánh giá tín dụng dựa trên dòng tiền thanh toán, hợp đồng xuất khẩu và lịch sử tuân thủ thay vì chỉ dựa vào tài sản bảo đảm: NHNN khẳng định việc áp dụng hay không áp dụng biện pháp bảo đảm tiền vay hoàn toàn do TCTD và khách hàng tự thỏa thuận theo Luật các TCTD. Để tạo thuận lợi tiếp cận vốn, NHNN đã rà soát cắt giảm thủ tục, nâng mức cho vay nhỏ, cấp tín dụng điện tử và mở rộng danh mục tài sản thuê tài chính. Riêng đối với lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, Nghị định số 55/2015/NĐ-CP (đã sửa đổi) cho phép cho vay không có tài sản bảo đảm từ 300 triệu đồng đến 5 tỷ đồng tùy đối tượng, đặc biệt chính sách sản xuất liên kết chuỗi giá trị cho phép TCTD thực hiện cho vay và thu nợ trên cơ sở quản lý dòng tiền thực tế trong chuỗi (gồm chi phí sản xuất, chế biến, nguồn thu bán hàng, hợp đồng tiêu thụ). Như vậy, cơ sở pháp lý hiện nay đã đầy đủ để các TCTD cho vay dựa trên quản lý dòng tiền nhằm tháo gỡ khó khăn về tài sản thế chấp. Để nhân rộng, cần sự phối hợp chặt chẽ giữa ngân hàng và doanh nghiệp trong nâng cấp hạ tầng công nghệ và kết nối đồng bộ dữ liệu về dòng tiền; thời gian tới, NHNN sẽ tiếp tục chỉ đạo các TCTD nghiên cứu kỹ thuật để triển khai tối ưu cơ chế này.