(vasep.com.vn) Liên minh châu Âu (EU) đang chính thức nối lại các cuộc đàm phán với Morocco nhằm xây dựng một thỏa thuận nghề cá mới, sau khi được các quốc gia thành viên trao quyền đàm phán. Động thái này diễn ra trong bối cảnh ngành khai thác thủy sản châu Âu chịu nhiều sức ép do khả năng tiếp cận nguồn lợi thủy sản ngày càng thu hẹp, cả trong nội khối lẫn tại các vùng biển ngoài EU. Trước đó, phán quyết của Tòa án Công lý châu Âu cho rằng thỏa thuận nghề cá EU–Morocco hiện hành vi phạm quyền lợi của người dân Tây Sahara đã khiến khuôn khổ hợp tác cũ không còn hiệu lực pháp lý đầy đủ.
Để đáp ứng phán quyết này, cuối năm 2025, Ủy ban châu Âu đã điều chỉnh một số điều khoản và chuẩn bị cho vòng đàm phán mới với Morocco. Theo kế hoạch, các cuộc thương lượng sẽ được triển khai song song theo hai hướng: xây dựng một thỏa thuận khung về quan hệ đối tác trong lĩnh vực nghề cá bền vững và một nghị định thư riêng, quy định cụ thể điều kiện để tàu cá EU được tiếp cận vùng biển Morocco.
Thách thức trong cuộc đàm phán
Các cuộc đàm phán lần này được đánh giá là phức tạp hơn so với các vòng trước. Về phía Morocco, nước này yêu cầu tăng mức phí tiếp cận vùng biển, viện dẫn tác động của lạm phát và chi phí khai thác gia tăng trong những năm gần đây. Yêu cầu này có thể trở thành một trong những điểm mấu chốt gây khó khăn cho quá trình thương lượng, trong bối cảnh ngành thủy sản EU đang phải kiểm soát chi phí và duy trì khả năng cạnh tranh.
Ở chiều ngược lại, EU mong muốn gắn các khoản thanh toán tài chính với những tiêu chí nghiêm ngặt hơn về quản lý nguồn lợi và phát triển bền vững. Điều này phản ánh xu hướng chung trong chính sách nghề cá của EU, nhưng cũng đặt ra thách thức trong việc tìm được điểm cân bằng giữa lợi ích kinh tế và các yêu cầu về quản trị, giám sát. Bên cạnh đó, bối cảnh địa chính trị phức tạp tại khu vực Bắc Phi và Tây Sahara tiếp tục là yếu tố nhạy cảm, có thể ảnh hưởng đến tiến độ và nội dung đàm phán.
Yếu tố môi trường và nghề cá bền vững
Yếu tố môi trường được xác định là nội dung trung tâm trong các cuộc đàm phán sắp tới. EU đang thúc đẩy mạnh mẽ mô hình khai thác thủy sản bền vững, bao gồm việc tuân thủ hạn ngạch, bảo vệ hệ sinh thái biển và đảm bảo truy xuất nguồn gốc. Những yêu cầu này không chỉ nhằm bảo vệ tài nguyên lâu dài mà còn gắn với trách nhiệm xã hội, đặc biệt là quyền lợi của các cộng đồng ven biển phụ thuộc vào nghề cá.
Thỏa thuận mới, nếu đạt được, sẽ cần hài hòa lợi ích của đội tàu EU, yêu cầu bảo tồn môi trường và vai trò của các cộng đồng địa phương tại Morocco. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu và áp lực ngày càng lớn lên nguồn lợi biển, việc xây dựng một khuôn khổ hợp tác nghề cá dựa trên tính bền vững và minh bạch được xem là điều kiện then chốt để đảm bảo hiệu quả kinh tế lâu dài cho cả hai bên.