Khủng hoảng chi phí đẩy ngành surimi Nhật Bản vào giai đoạn khó khăn

Khảo sát khẩn cấp của Hiệp hội Kamaboko Nhật Bản thực hiện từ ngày 8-30/4/2026 với 54 doanh nghiệp cho thấy áp lực đang lan rộng trên toàn chuỗi cung ứng. Xung đột tại Trung Đông, biến động giá dầu và nhu cầu toàn cầu thay đổi đã khiến ngành chế biến surimi rơi vào tình trạng “chi phí vượt ngoài tầm kiểm soát”.

Nguồn cung surimi nguyên liệu đang bị siết chặt ở nhiều khu vực. Đối với surimi cá minh thái Alaska, 6 doanh nghiệp Nhật Bản cho biết đã gặp hạn chế nhập khẩu. Tình trạng tương tự cũng xảy ra với nguồn cung từ Nga. Trong khi đó, tại Đông Nam Á – đặc biệt là Việt Nam – giá nhiên liệu tăng cao buộc nhiều đội tàu giảm thời gian khai thác, kéo theo sản lượng cá nguyên liệu và sản xuất surimi suy giảm đáng kể.

Áp lực giá đang gia tăng nhanh chóng. Có tới 33 doanh nghiệp Nhật đã nhận thông báo tăng giá surimi cá minh thái Alaska. Trong đó, 20 doanh nghiệp ghi nhận mức tăng từ 5-10%, còn 6 doanh nghiệp phải đối mặt mức tăng tới 10-20%. Các nhà sản xuất Nga cũng dự kiến tăng khoảng 15% giá surimi vụ B năm 2026 từ tháng 6 tới.

Không chỉ nguyên liệu thủy sản, chi phí bao bì, điện năng và vận tải cũng tăng đồng loạt. Khoảng 20 doanh nghiệp cho biết chi phí logistics tăng từ 10-20%, trong khi giá bao bì film tăng tới 20% ở nhiều công ty.

Ngành surimi Nhật Bản hiện đã thu hẹp mạnh so với giai đoạn đỉnh cao hơn 1 triệu tấn trong thập niên 1970. Đến năm 2024, sản lượng chỉ còn khoảng 358.000-389.000 tấn và có nguy cơ tiếp tục giảm dưới ngưỡng 360.000 tấn.

Áp lực chi phí đã nhanh chóng chuyển sang người tiêu dùng. Chỉ số giá tiêu dùng đối với các sản phẩm surimi tại Nhật Bản đã tăng lên mức 130,4 điểm vào cuối năm 2025 (lấy năm 2020 làm gốc 100). Giá các sản phẩm truyền thống như kamaboko và chikuwa đều lập mức cao kỷ lục.

Trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu tiếp tục biến động và nhiều nhà chế biến ưu tiên sản xuất philê cá hơn surimi, triển vọng phục hồi của ngành surimi Nhật Bản trong năm 2026 vẫn còn nhiều thách thức.