(vasep.com.vn) Trong bối cảnh nhu cầu thực phẩm toàn cầu tiếp tục gia tăng, Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đánh giá cá rô phi (Oreochromis niloticus) là một trong những đối tượng nuôi có tiềm năng lớn nhất để đáp ứng nhu cầu protein bền vững trong tương lai. Nhờ tốc độ sinh trưởng nhanh, dễ nuôi, chi phí sản xuất hợp lý và khả năng thích nghi với nhiều điều kiện môi trường, cá rô phi đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong đảm bảo an ninh lương thực và phát triển kinh tế thủy sản tại châu Á.
Theo FAO, cá rô phi không chỉ cung cấp nguồn protein giá rẻ cho các nước đang phát triển mà còn được xem là nguồn đạm có mức phát thải carbon thấp hơn nhiều loại thịt trên cạn và ít phụ thuộc vào bột cá, dầu cá. Trong lộ trình "Blue Transformation 2022–2030", FAO xác định nuôi trồng thủy sản sẽ là trụ cột của an ninh lương thực toàn cầu, trong đó cá rô phi nổi lên như một lựa chọn thay thế cho các loài cá thịt trắng truyền thống như cá tuyết hay cá vược khi nguồn cung các loài này ngày càng hạn chế.
Là quốc gia sản xuất và xuất khẩu cá rô phi lớn nhất thế giới, Trung Quốc đang bước vào giai đoạn tái cơ cấu ngành sau khi Luật Thủy sản mới chính thức được thực thi. Các quy định mới siết chặt kiểm soát môi trường, đặc biệt đối với lượng nitơ, phốt pho và nhu cầu oxy hóa học trong nước thải, buộc nhiều cơ sở nuôi nhỏ phải thu hoạch sớm hoặc đối mặt nguy cơ đóng cửa, trong khi các doanh nghiệp chế biến lớn đã hoàn tất đầu tư nâng cấp hạ tầng. Mặc dù chịu áp lực từ chi phí xử lý môi trường và những biến động từ chính sách thuế của Mỹ, xuất khẩu cá rô phi của Trung Quốc vẫn duy trì đà tăng, đặc biệt tại Maoming (Quảng Đông) – trung tâm chế biến phi lê đông lạnh lớn nhất nước. Giá cá nguyên liệu tại các vùng nuôi trọng điểm phía Nam nhìn chung vẫn ổn định.
Tại Indonesia, Chính phủ tiếp tục coi cá rô phi là đối tượng ưu tiên trong chiến lược "Kinh tế xanh" (Blue Economy). Nước này đang thúc đẩy chuyển đổi các ao nuôi tôm bỏ hoang sang nuôi cá rô phi nước lợ nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường quốc tế đối với sản phẩm có thịt săn chắc. Song song đó, các doanh nghiệp lớn đầu tư chuỗi sản xuất khép kín từ con giống đến chế biến, tăng cường truy xuất nguồn gốc để đáp ứng yêu cầu của thị trường Liên minh châu Âu.
Trong khi đó, Việt Nam nổi lên là đối thủ tăng trưởng nhanh nhất ở phân khúc phi lê cá rô phi đông lạnh. Chương trình phát triển cá rô phi tại Đồng bằng sông Hồng và Đồng bằng sông Cửu Long đang được triển khai với mục tiêu chuẩn hóa sản xuất theo các chứng nhận quốc tế để mở rộng thị trường tại Mỹ, châu Âu và Trung Đông.
Việc áp dụng các mô hình nuôi hiện đại như Biofloc cùng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalG.A.P, ASC và BAP đang giúp nâng cao khả năng truy xuất nguồn gốc, cải thiện chất lượng sản phẩm và tăng sức cạnh tranh của cá rô phi Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Theo FAO, với lợi thế về điều kiện tự nhiên, kinh nghiệm nuôi và quy mô thị trường, châu Á đang đứng trước cơ hội trở thành trung tâm tăng trưởng của ngành cá rô phi toàn cầu trong những thập kỷ tới, góp phần định hình lại thị trường cá thịt trắng và tăng cường an ninh lương thực thế giới.