(vasep.com.vn) Ngành khai thác cá cơm của Peru tiếp tục đối mặt với nhiều bất ổn khi cơ quan chức năng kéo dài thời gian tạm ngừng đánh bắt do tỷ lệ cá non trong sản lượng khai thác ở mức cao, trong khi hiện tượng El Niño ven biển vẫn gây ra những biến động bất lợi trên biển.
Từ tháng 2/2026, Ủy ban Đa ngành nghiên cứu hiện tượng El Niño quốc gia của Peru (ENFEN) duy trì cảnh báo El Niño ven biển và dự báo điều kiện nước biển ấm bất thường có thể kéo dài đến tháng 2/2027. Các chuyên gia cũng cảnh báo nhiệt độ biển có thể tăng lên mức trung bình trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 8 năm nay.
Những biến động này đã ảnh hưởng đáng kể đến sự phân bố và tập tính của các loài cá nổi, đặc biệt là cá cơm Peru (anchovy), buộc cơ quan quản lý và doanh nghiệp phải liên tục điều chỉnh kế hoạch khai thác.
Trước tình hình đó, Bộ Sản xuất Peru (PRODUCE), phối hợp với Hiệp hội Thủy sản Quốc gia (SNP) và dựa trên các đánh giá khoa học của Viện Nghiên cứu Biển Peru (Imarpe), đã cho phép khởi động sớm hơn thường lệ mùa vụ khai thác cá cơm và cá cơm trắng năm 2026 tại khu vực Bắc - Trung, vùng đánh bắt quan trọng nhất của nước này.
Tuy nhiên, hạn ngạch khai thác được ấn định ở mức 1,9 triệu tấn, giảm hơn 1 triệu tấn so với mức 3 triệu tấn của cùng kỳ năm trước. Sau khi phát hiện tỷ lệ cá non trong sản lượng đánh bắt tăng cao, PRODUCE đã quyết định kéo dài lệnh tạm dừng khai thác thêm hai tuần, đến ngày 10/6. Trước thời điểm tạm dừng, tổng sản lượng cập cảng mới đạt khoảng 453.000 tấn, tương đương 24% hạn ngạch được cấp.
Dù hoạt động khai thác bị ảnh hưởng, các bên liên quan vẫn khẳng định cần tiếp tục tuân thủ nghiêm ngặt các quyết định dựa trên cơ sở khoa học nhằm bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Chủ tịch SNP Jessica Luna cho rằng trong bối cảnh điều kiện môi trường còn nhiều bất định, việc giám sát liên tục các yếu tố hải dương học là yếu tố then chốt để đưa ra quyết định phù hợp.
Quan điểm này càng được nhấn mạnh khi ngành cá cơm Peru đã chịu tổn thất nặng nề bởi El Niño trong những năm gần đây. Năm 2023, mùa khai thác đầu tiên bị hủy hoàn toàn, trong khi mùa thứ hai của năm phải kết thúc sớm vào đầu năm 2024. Theo SNP, đây là giai đoạn khó khăn nhất trong nhiều thập kỷ, khiến Peru mất hơn 1,4 tỷ USD doanh thu xuất khẩu bột cá và dầu cá. Thu nhập ngành thủy sản giảm 17%, kéo giảm khoảng 0,5% GDP quốc gia. Khoảng 18.000 ngư dân mất nguồn thu nhập trong phần lớn thời gian của năm và hơn 3.500 doanh nghiệp trong chuỗi giá trị cá cơm bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Peru hiện là quốc gia khai thác cá cơm lớn nhất thế giới. Sản lượng cá cơm của nước này được sử dụng để sản xuất khoảng 20% nguồn cung bột cá toàn cầu, đóng vai trò quan trọng đối với ngành thức ăn chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản quốc tế. Chính vì vậy, việc bảo đảm tính bền vững của nguồn lợi cá cơm tiếp tục được xem là ưu tiên hàng đầu của ngành thủy sản Peru.