(vasep.com.vn) Selenium là vi chất thiết yếu trong nuôi cá rô phi, đóng vai trò quan trọng trong tăng trưởng, miễn dịch và khả năng chống oxy hóa. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu mới, không chỉ hàm lượng selenium trong thức ăn mà cách thức đưa selenium vào cơ thể cá cũng có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả sử dụng.
Cá rô phi Nile (Oreochromis niloticus) là một trong những loài nuôi phổ biến nhất thế giới nhờ tốc độ sinh trưởng nhanh và khả năng thích nghi tốt. Tuy vậy, trong hệ thống nuôi thâm canh, thiếu hụt dinh dưỡng – đặc biệt là selenium – có thể dẫn đến tăng trưởng chậm, giảm hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), suy giảm miễn dịch và tăng tỷ lệ tử vong, gây thiệt hại kinh tế đáng kể cho người nuôi.
Hiện nay, nhiều loại thức ăn thủy sản vẫn sử dụng dạng selenium vô cơ như sodium selenite. Tuy nhiên, dạng này có khả năng hấp thu thấp và hiệu quả không ổn định. Để cải thiện, một số nhà sản xuất đã tăng liều bổ sung, nhưng điều này làm tăng chi phí và tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc selenium nếu vượt ngưỡng an toàn. Một số giải pháp khác như selenium nano có cải thiện khả dụng sinh học nhưng lại kém ổn định do dễ bị kết tụ và oxy hóa.
Trước những hạn chế này, các nhà khoa học đang quan tâm đến công nghệ phủ vi bao (feed coating) nhằm cải thiện hiệu quả sử dụng selenium trong thức ăn. Các vật liệu sinh học như chitosan hoặc carboxymethyl cellulose có thể được sử dụng để bao bọc hạt selenium, giúp ổn định cấu trúc, hạn chế thất thoát vào môi trường nước và tăng khả năng hấp thu trong cơ thể cá.
Một nghiên cứu trên tạp chí Animal Nutrition cho thấy cá được cho ăn thức ăn chứa sodium selenite được vi bao có cải thiện rõ rệt về tăng trưởng cơ, hoạt động chống oxy hóa và hàm lượng selenium trong mô. Mặc dù nghiên cứu được thực hiện trên cá trắm cỏ, kết quả được cho là có tiềm năng áp dụng cho các loài khác như cá rô phi.
Các chuyên gia cho rằng vấn đề thiếu hụt selenium không chỉ nằm ở công thức thức ăn mà còn ở “bài toán vận chuyển” vi chất đến đúng vị trí hấp thu. Công nghệ phủ vi bao có thể giúp giải phóng chậm, tăng độ ổn định và cải thiện hiệu quả sử dụng dinh dưỡng.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng giải pháp này chưa thể áp dụng đại trà ngay. Việc ứng dụng cần xem xét kỹ nguồn selenium, vật liệu bao phủ, độ ổn định viên thức ăn và nhu cầu dinh dưỡng cụ thể của từng hệ thống nuôi. Các thử nghiệm chuyên sâu trên cá rô phi trong điều kiện thương mại vẫn cần được tiếp tục để xác nhận hiệu quả thực tế.
Trong bối cảnh nuôi trồng thủy sản ngày càng thâm canh, giải pháp không chỉ là bổ sung nhiều hơn, mà là tối ưu cách thức để dinh dưỡng thực sự được hấp thu hiệu quả bởi vật nuôi.