Văn bản nhằm tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, minh bạch nguồn gốc nguyên liệu chế biến xuất khẩu vào thị trường Liên minh châu Âu (EU) và các thị trường có yêu cầu, đồng thời nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành trong công tác chống khai thác IUU.
Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng:
- Phạm vi điều chỉnh: Hướng dẫn việc phối hợp thực hiện kiểm tra, đối chiếu, truy xuất nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác tại doanh nghiệp chế biến. Nội dung kiểm tra bao gồm: nhập khẩu nguyên liệu; thu mua nguyên liệu trong nước; tiếp nhận, bảo quản, chế biến, lưu kho; truy xuất nguồn gốc nguyên liệu đầu vào; xuất khẩu sản phẩm; kiểm tra, giám sát, đối chiếu hồ sơ, dữ liệu và sản lượng thực tế tại doanh nghiệp.
- Đối tượng áp dụng: Doanh nghiệp chế biến thủy sản sử dụng nguyên liệu khai thác để sản xuất, xuất khẩu vào các thị trường có yêu cầu; các cơ quan quản lý nhà nước (Cục Thủy sản và Kiểm ngư, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường, Cục Hải quan - Bộ Tài chính, Sở NNMT các tỉnh/thành phố) và các tổ chức, cá nhân có liên quan.
Nguyên tắc và hình thức kiểm tra:
- Nguyên tắc kiểm tra: Thực hiện đúng chức năng, thẩm quyền; bảo đảm khách quan, minh bạch, không chồng chéo hay cản trở hoạt động sản xuất kinh doanh hợp pháp; kết hợp kiểm tra hồ sơ với kiểm tra thực tế; ưu tiên quản lý rủi ro và phân tích dữ liệu; không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại hồ sơ đã có trên hệ thống cơ sở dữ liệu của cơ quan nhà nước.
- Hình thức kiểm tra: Kiểm tra định kỳ theo kế hoạch hằng năm; kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu vi phạm, có phản ánh/cảnh báo từ EC hoặc cơ quan chức năng, có chênh lệch bất thường giữa dữ liệu nhập khẩu - sản xuất - tồn kho - xuất khẩu, hoặc theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền.
Nội dung và phương pháp kiểm tra trọng tâm:
- Kiểm tra hồ sơ nguyên liệu nhập khẩu: Kiểm tra tính hợp lệ, thống nhất của tờ khai hải quan, chứng từ vận tải, hóa đơn, chứng nhận sức khỏe, giấy xác nhận/chứng nhận nguồn gốc khai thác (CC/HC) theo quy định PSMA và nhập khẩu container.
- Kiểm tra hồ sơ nguyên liệu trong nước: Kiểm tra nhật ký khai thác/thu mua, giấy biên nhận bốc dỡ, Giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác (SC), Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác (CC), thông tin tàu cá, vùng khai thác và tính xác thực của chứng từ.
- Kiểm tra nguyên liệu thực tế tại doanh nghiệp: Kiểm tra sổ theo dõi nhập kho, phân lô nguyên liệu, đối chiếu chủng loại, quy cách, sản lượng tồn kho thực tế, sản lượng đưa vào sản xuất, sản lượng xuất khẩu, định mức sản xuất và tỷ lệ hao hụt.
- Kiểm tra truy xuất nguồn gốc lô hàng xuất khẩu: Đối chiếu toàn bộ chuỗi hồ sơ nhập khẩu/thu mua - sản xuất - xuất khẩu; kiểm tra khả năng truy xuất hai chiều (từ thành phẩm xuất khẩu truy ngược về nguyên liệu và từ nguyên liệu truy xuất đến các lô xuất khẩu đi EU/thị trường yêu cầu).
- Kiểm tra hệ thống quản lý dữ liệu: Kiểm tra việc cập nhật dữ liệu trên hệ thống điện tử, hệ thống lưu trữ hồ sơ truy xuất và thời gian lưu trữ theo quy định.
Phân công trách nhiệm các cơ quan và doanh nghiệp:
- Cục Thủy sản và Kiểm ngư: Thường trực Tổ công tác liên ngành; trực tiếp kiểm tra hồ sơ nguyên liệu nhập khẩu (PSMA/container) và thu mua trong nước; xác minh thông tin tàu cá, vùng khai thác, SC/CC; phân tích dữ liệu rủi ro và phối hợp xác minh dấu hiệu vi phạm IUU.
- Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường: Trực tiếp kiểm tra quá trình truy xuất tại doanh nghiệp; chủ trì đối chiếu chuỗi sản xuất - xuất khẩu, định mức sản xuất, tỷ lệ hao hụt, hồ sơ cấp chứng thư xuất khẩu; chủ trì truy xuất khi có dấu hiệu vi phạm và thẩm tra kết quả khắc phục của doanh nghiệp.
- Cục Hải quan: Phối hợp cung cấp dữ liệu thông quan nhập khẩu, xuất khẩu; trực tiếp kiểm tra, xác minh hồ sơ hải quan liên quan đến các lô hàng có dấu hiệu gian lận thương mại, gian lận nguồn gốc hoặc vi phạm IUU.
- Sở NNMT địa phương: Phối hợp triển khai kiểm tra liên ngành trên địa bàn; phối hợp xác minh nguồn gốc nguyên liệu trong nước; đôn đốc, giám sát doanh nghiệp khắc phục các tồn tại sau kiểm tra.
- Doanh nghiệp chế biến: Thực hiện đầy đủ quy định về truy xuất nguồn gốc; cung cấp hồ sơ, tài liệu trung thực; lưu trữ dữ liệu toàn chuỗi; chịu trách nhiệm trước pháp luật về thông tin cung cấp và khắc phục kịp thời các tồn tại theo đúng thời hạn.