(vasep.com.vn) Ngành xuất khẩu cá rô phi Trung Quốc đang trải qua giai đoạn tái cơ cấu thị trường đáng chú ý khi các thị trường truyền thống suy giảm, trong khi châu Phi và nhiều khu vực mới nổi nhanh chóng gia tăng vai trò. Xu hướng xuất khẩu đang dần chuyển dịch từ châu Mỹ sang châu Phi, Đông Nam Á và Trung Đông.
Thay đổi lớn nhất đến từ thị trường Mỹ. Do tác động từ chính sách thuế quan ngày càng gia tăng, tỷ trọng cá rô phi Trung Quốc xuất khẩu sang Mỹ – từng chiếm khoảng 20–30% tổng lượng xuất khẩu – đã giảm mạnh. Việc Mỹ tiếp tục xem xét áp dụng thêm các biện pháp thuế mới khiến chi phí nhập khẩu tăng cao, làm suy giảm khả năng cạnh tranh về giá của cá rô phi Trung Quốc. Các đơn hàng sang Mỹ hiện chủ yếu duy trì ở mức giá thấp, khiến nhiều doanh nghiệp chế biến thận trọng trong việc nhận đơn mới.
Khoảng trống từ thị trường Mỹ đang được các nước châu Phi nhanh chóng hấp thụ. Bờ Biển Ngà, Burkina Faso và Mali trở thành những điểm đến quan trọng của sản phẩm cá rô phi cắt khúc đông lạnh Trung Quốc. Thị trường châu Phi chủ yếu có nhu cầu đối với cá nguyên con, yêu cầu chế biến không quá phức tạp nhưng sản lượng đơn hàng lớn và tăng trưởng ổn định. Bên cạnh đó, Mexico đang có dấu hiệu phục hồi nhu cầu, trong khi Trung Đông và Mỹ Latinh tiếp tục mở rộng nhập khẩu.
Tại vùng sản xuất lớn nhất Trung Quốc – Maoming (Quảng Đông), ngành cá rô phi cũng đang đẩy mạnh cải cách quản lý. Các hộ nuôi nhỏ lẻ được đưa vào hệ thống quản lý tập trung nhằm kiểm soát tốt hơn việc sử dụng thuốc, thức ăn và chất lượng sản phẩm. Mô hình quản lý kết hợp giữa cơ quan hải quan và nông nghiệp giúp tăng khả năng truy xuất nguồn gốc từ vùng nuôi đến xuất khẩu.
Ở khâu sản xuất, nguồn cung cá nguyên liệu đang giảm do người nuôi cắt giảm thả giống trong bối cảnh giá cá thấp trước đó. Từ tháng 7, các nhà máy chế biến phải tăng giá thu mua để đảm bảo nguyên liệu, khiến giá cá tại ao có xu hướng phục hồi.
Tuy nhiên, cạnh tranh quốc tế ngày càng lớn khi Việt Nam, Indonesia và một số quốc gia châu Phi đang mở rộng sản xuất cá rô phi. Ngoài áp lực thuế quan, Trung Quốc còn phải đối mặt với sự gia tăng nguồn cung toàn cầu. Đáng chú ý, việc Vân Nam lần đầu xuất khẩu cá rô phi giống sang Việt Nam cho thấy chuỗi giá trị ngành cá rô phi Trung Quốc đang mở rộng sang lĩnh vực con giống, hướng tới vai trò cung cấp công nghệ và nguồn lực cho thị trường quốc tế.