(vasep.com.vn) Nguồn cung bột cá và dầu cá hữu hạn, biến động khí hậu ngày càng gia tăng cùng sự cạnh tranh mạnh mẽ đối với các nguyên liệu biển đang trở thành thách thức cấp bách đối với ngành nuôi trồng thủy sản toàn cầu. Trong bối cảnh sản lượng nuôi trồng dự kiến phải tăng gấp đôi vào năm 2050 để đáp ứng nhu cầu thực phẩm, giới chuyên gia cho rằng đổi mới nguyên liệu thức ăn là yếu tố then chốt bảo đảm tăng trưởng bền vững cho ngành.
Phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh Đổi mới Thực phẩm Xanh (Blue Food Innovation Summit) diễn ra tại London (Anh), bà Katherine Bryar, Giám đốc Đối tác chiến lược của Aqua-Spark, nhận định thức ăn đang là một trong những “nút thắt cổ chai” lớn nhất đối với sự mở rộng của ngành nuôi trồng thủy sản.
Áp lực nguồn cung ngày càng rõ nét khi dữ liệu từ IFFO cho thấy sản lượng bột cá toàn cầu trong quý I/2026 giảm 28% so với cùng kỳ năm trước, trong khi sản lượng dầu cá giảm 12%. Trong khi đó, nhu cầu vẫn tiếp tục tăng từ ngành nuôi trồng thủy sản và sản xuất thức ăn chăn nuôi của Trung Quốc cũng như các nhà sản xuất cá hồi trên toàn thế giới.
Ông Dave Robb, Giám đốc phát triển bền vững của Cargill Animal Nutrition and Health, cho biết sự cạnh tranh ngày càng gay gắt đối với bột cá và dầu cá, kết hợp với tác động của biến đổi khí hậu và nguy cơ xuất hiện hiện tượng El Niño tại Peru, đang gây thêm áp lực lên thị trường. Giá bột cá đã tăng và giá dầu cá cũng có xu hướng đi lên.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng ngành thức ăn thủy sản đã có những bước tiến đáng kể trong việc giảm phụ thuộc vào nguyên liệu biển. Nếu như vào thập niên 1990 khẩu phần thức ăn cá hồi chủ yếu dựa vào bột cá và dầu cá, thì hiện nay một công thức thức ăn điển hình có thể chứa hơn 20 loại nguyên liệu khác nhau.
Dù vậy, bột cá và dầu cá vẫn khó được thay thế hoàn toàn do chứa các axit béo omega-3 quan trọng như EPA và DHA cùng các protein dễ tiêu hóa, có vai trò thiết yếu đối với tăng trưởng, sức khỏe và chất lượng sản phẩm thủy sản.
Nhiều giải pháp thay thế đang được thương mại hóa, bao gồm bột côn trùng, dầu tảo, protein đơn bào, nguyên liệu vi sinh, sản phẩm lên men chính xác và cây trồng biến đổi gen giàu dầu. Bên cạnh đó, thế hệ thức ăn mới ngày càng tập trung vào các thành phần chức năng nhằm cải thiện sức khỏe đường ruột, khả năng hấp thu dinh dưỡng, miễn dịch và hiệu quả sử dụng thức ăn.
Theo các chuyên gia, để các giải pháp mới được áp dụng rộng rãi, ngành cần sự hợp tác chặt chẽ trong toàn chuỗi giá trị, đồng thời duy trì cam kết dài hạn thay vì chỉ tìm kiếm giải pháp khi nguồn cung nguyên liệu truyền thống rơi vào khủng hoảng.