(vasep.com.vn) Chương trình "100% Cá", do Iceland Ocean Cluster khởi xướng, đang nỗ lực chuyển đổi các sản phẩm phụ từ cá thành các chuỗi giá trị kinh tế mới. Chương trình cam kết sử dụng mọi bộ phận của cá, từ mắt đến gan đến da, để giảm thiểu lãng phí thực phẩm đồng thời giúp hồi sinh nền kinh tế ven biển.
Ngành đánh bắt cá là trụ cột của nền kinh tế Iceland, chiếm 40% thu nhập xuất khẩu, theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO).
Năm 1983, Iceland đã giới thiệu hệ thống hạn ngạch tạm thời để bảo vệ các nguồn cá đang suy giảm, lần đầu tiên thiết lập Tổng sản lượng đánh bắt cho phép (TAC). Hệ thống này trở thành vĩnh viễn vào năm 1990 dưới dạng hệ thống Hạn ngạch chuyển nhượng cá nhân (ITQ), với TAC được cấp hàng năm dựa trên nghiên cứu khoa học.
Mặc dù đây là tin tốt cho việc bảo tồn nguồn lợi thủy sản của Iceland, nhưng nó khiến ngư dân và ngành công nghiệp đặt câu hỏi "làm thế nào để chúng ta làm được nhiều hơn với ít nguồn lực hơn?".
Năm 2011, Thor Sigfusson đã thành lập Iceland Ocean Cluster. Nghiên cứu tiến sĩ của ông cho thấy các công ty trong ngành tài nguyên thiên nhiên thường né tránh việc kết nối mạng lưới, thích đóng cửa thị trường và loại trừ người khác. Theo Leeper, Sigfusson muốn làm nổi bật những công trình hiện có và xác định các doanh nhân, doanh nghiệp đánh bắt cá và các nhà nghiên cứu có thể thúc đẩy sự đổi mới hơn nữa khi được kết nối.
Chương trình 100% Cá bắt đầu với các ứng dụng có khối lượng lớn, giá trị thấp hơn, chẳng hạn như tối ưu hóa quy trình chế biến phi lê để bảo quản được nhiều thịt hơn. Chương trình này ủng hộ việc sấy khô đầu cá để xuất khẩu. Cuối cùng, nhóm bắt đầu hướng tới các đổi mới có khối lượng nhỏ, giá trị cao, như ghép da y tế, dược phẩm và các chất bổ sung như Dropi, một loại dầu cá ép lạnh.
Nhóm nghiên cứu Iceland Ocean Cluster ước tính rằng ở châu Âu và Bắc Mỹ, hơn 50% trọng lượng vật liệu của cá tuyết bị lãng phí trong quá trình sản xuất. Sự lãng phí đó không chỉ đại diện cho vật liệu bị mất mà còn là tiềm năng kinh tế bị mất.
Các tổ chức trên toàn cầu liên hệ với Iceland Ocean Cluster để khởi động các Chương trình 100% Cá của riêng họ. Hiện nay đã có các tổ tương tự như Iceland Ocean Cluster trên năm châu lục. Mỗi hệ sinh thái mới mang đến một cơ hội độc đáo cho nhóm Iceland hợp tác với các ngành công nghiệp địa phương, chính phủ và các đối tác cộng đồng để điều chỉnh chương trình cho phù hợp với hoàn cảnh của họ.
David Naftzger là Giám đốc điều hành của Great Lakes St. Lawrence Governors & Premiers (một tổ chức liên kết các nhà lãnh đạo cấp cao nhất (Thống đốc và Thủ hiến) của 8 tiểu bang Hoa Kỳ và 2 tỉnh bang Canada), nơi ông, với sự hỗ trợ của Iceland Ocean Cluster , đã giúp khởi động Dự án Cá 100% Ngũ Đại Hồ. Ông cho biết đã có những tiến bộ đáng kể về môi trường, đây là một trong những thành công quan trọng và tức thời nhất của chương trình.
Từ năm 2022, hơn 40 công ty và tổ chức, đại diện cho hơn 90% sản lượng cá thương mại của khu vực, đã ký cam kết 100% về cá vùng Ngũ Hồ để chấm dứt việc chôn lấp và tận dụng tối đa từng con cá vào cuối năm 2025.
Đối với Cụm Công nghiệp Đại dương Namibia (NOC), tập hợp sáu trong số các công ty đánh bắt cá tuyết lớn nhất quốc gia theo mô hình tích hợp dọc – bao gồm Hangana Seafood và Seawork Seafood – phần lớn công việc phụ thuộc vào việc xây dựng lòng tin.
Ông Leeper, Chủ tịch của NOC, tin rằng những kết nối liên ngành này là một trong những tài sản lớn nhất của chương trình trong tương lai. Cụm công nghiệp đại dương Iceland hiện đang phát triển một cẩm nang
Chương trình 100% Cá để giúp phổ biến kiến thức và xây dựng các hệ thống có lợi cho cả môi trường và nhu cầu đang phát triển của nền kinh tế đánh bắt cá toàn cầu.