(vasep.com.vn) Sự bất định đang gia tăng trong ngành thủy sản Ghana khi “thẻ vàng” của Liên minh châu Âu (EU) đối với nước này vẫn còn hiệu lực sau 5 năm, kể từ năm 2021.
Thẻ vàng của EU là cảnh báo chính thức liên quan đến khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU), có thể dẫn tới nguy cơ cấm hoàn toàn xuất khẩu thủy sản sang EU, với giá trị hơn 400 triệu USD mỗi năm.
Ghana từng nhận thẻ vàng thủy sản đầu tiên từ EU vào năm 2013 do các biện pháp chống khai thác IUU chưa đầy đủ. Cảnh báo này được gỡ bỏ vào năm 2015, sau khi Ghana triển khai các cải cách để khắc phục những thiếu sót được xác định.
Tuy nhiên, ngày 2/6/2021, EU tiếp tục áp thẻ vàng lần thứ hai đối với Ghana do công tác thực thi suy yếu và các hoạt động bất hợp pháp như “saiko” — hình thức chuyển tải cá trên biển — vẫn tiếp diễn trong vùng biển nước này.
Năm năm sau, Ghana vẫn nằm trong diện cảnh báo chính thức của EU, trong khi nước này đang thúc đẩy các cải cách pháp lý mới nhằm tăng cường thực thi các quy định hiện hành về thủy sản.
Rủi ro kinh tế liên quan đến IUU là rất lớn. EU cho rằng khai thác bất hợp pháp đang đe dọa hơn 400 triệu USD kim ngạch xuất khẩu hải sản và cá ngừ hằng năm của Ghana sang thị trường châu Âu.
Tại cuộc gặp với báo chí ở Accra về kết quả hoạt động của ngành trong nửa đầu năm 2026, Bộ trưởng Thủy sản và Phát triển Nuôi trồng thủy sản Ghana Emelia Arthur cho biết Bộ đang nỗ lực để gỡ bỏ cảnh báo bằng cách tăng cường thực thi pháp luật và xử phạt các đối tượng vi phạm khai thác bất hợp pháp.
Theo bà Arthur, ngành thủy sản Ghana lo ngại khả năng EU có thể áp “thẻ đỏ” trong tương lai nếu thẻ vàng hiện nay tiếp tục kéo dài.
Bà cho biết Bộ đang truy tố và xử phạt ngư dân cũng như các chủ tàu vi phạm quy định khai thác. Tuy nhiên, công tác thực thi vẫn gặp nhiều thách thức, đặc biệt liên quan đến việc tuân thủ của đội tàu khai thác thủ công và tình trạng dàn xếp ngoài tòa.
Bộ Thủy sản Ghana đang áp dụng các biện pháp như đình chỉ giấy phép và khởi kiện pháp lý. Hiện bốn tàu lưới kéo công nghiệp đang bị áp dụng hình thức đình chỉ giấy phép trong một năm.
Ghana hiện đáp ứng 21% nhu cầu thủy sản từ khai thác nội địa, 17% từ nuôi trồng thủy sản, phần còn lại đến từ nguồn thủy sản biển.
Tuy nhiên, sản lượng khai thác biển của Ghana đã suy giảm và biến động từ năm 1999, từ gần 420.000 tấn xuống còn 202.000 tấn vào năm 2014.
Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), tổng sản lượng thủy sản hiện nay của Ghana vào khoảng 400.000 tấn mỗi năm, bao gồm khai thác biển, khai thác nội địa và nuôi trồng thủy sản.
Theo các bên liên quan, thực trạng này cho thấy khai thác nội địa và nuôi trồng thủy sản vẫn đóng góp còn hạn chế vào tổng năng lực sản xuất thủy sản của Ghana, trong khi nguồn lợi khai thác biển tiếp tục suy giảm.
Bộ Thủy sản Ghana cho biết nhu cầu và mức tiêu thụ thủy sản trong nước hiện vượt 1,2 triệu tấn mỗi năm.