(vasep.com.vn) Liên minh châu Âu (EU) đã quyết định gia hạn thời gian áp dụng các quy định chuyển tiếp đối với chứng nhận khai thác thủy sản của Mỹ đến ngày 30/11/2026, giúp các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Mỹ có thêm thời gian đáp ứng các yêu cầu mới của hệ thống chứng nhận điện tử CATCH và tránh nguy cơ gián đoạn xuất khẩu vào thị trường EU.
Quyết định của EU được đưa ra ngay trước thời điểm hạn tuân thủ ngày 10/7/2026 mà các hiệp hội ngành thủy sản Mỹ cảnh báo có thể gây đình trệ xuất khẩu, đặc biệt đối với các sản phẩm thủy sản khai thác từ Alaska. Việc gia hạn được xem là kết quả của nhiều tháng vận động từ các hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý của Mỹ.
NOAA Fisheries cũng đã cập nhật hướng dẫn chính thức, xác nhận EU tiếp tục chấp nhận Legal Harvest-US Certificate (Chứng thư khai thác hợp pháp của Mỹ) đến ngày 30/11/2026 đối với các sản phẩm thủy sản khai thác tự nhiên của Mỹ xuất khẩu sang EU. Điều này giúp doanh nghiệp Mỹ có thêm thời gian hoàn thiện quy trình chuyển đổi sang hệ thống chứng nhận mới của EU.
Việc gia hạn diễn ra trong bối cảnh EU đang triển khai hệ thống chứng nhận điện tử CATCH, có hiệu lực từ ngày 10/1/2026 theo khuôn khổ chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Hệ thống mới yêu cầu toàn bộ thủy sản nhập khẩu vào EU phải sử dụng chứng nhận khai thác điện tử với nhiều trường thông tin chi tiết hơn, bao gồm nhận dạng tàu cá, thời gian chuyến biển, ngư cụ sử dụng và khu vực khai thác.
Theo Alaska Seafood Marketing Institute, Mỹ và EU trước đây đã đạt được một thỏa thuận hành chính cho phép NOAA cấp chứng nhận khai thác theo quy trình đơn giản. Tuy nhiên, việc EU chuyển sang hệ thống CATCH khiến NOAA phải điều chỉnh hệ thống chứng nhận và bổ sung nhiều dữ liệu mới để đáp ứng yêu cầu số hóa của EU. Đây là nguyên nhân khiến ngành thủy sản Mỹ liên tục đề nghị EU kéo dài thời gian chuyển tiếp.
Trước khi quyết định gia hạn được công bố, nhiều hiệp hội thủy sản Mỹ và châu Âu đã bày tỏ lo ngại rằng quy định mới có thể làm gián đoạn hoạt động thương mại nếu doanh nghiệp không kịp hoàn thiện hồ sơ điện tử. National Fisherman cho biết đại diện ngành thủy sản hai bờ Đại Tây Dương đã cùng đề nghị EU cho thêm thời gian và linh hoạt hơn trong quá trình chuyển đổi nhằm tránh ảnh hưởng đến dòng chảy thương mại, đặc biệt đối với thủy sản khai thác từ Alaska.
Hiệp hội Thủy sản Quốc gia Mỹ (NFI) đã hoan nghênh quyết định của EU, đồng thời đánh giá việc gia hạn mang lại sự chắc chắn rất cần thiết cho các doanh nghiệp xuất khẩu trong khi NOAA tiếp tục phối hợp với EU để hoàn thiện các yêu cầu kỹ thuật của hệ thống chứng nhận mới.
Mặc dù vậy, việc gia hạn không đồng nghĩa với việc EU nới lỏng yêu cầu kiểm soát. Hệ thống CATCH vẫn là nền tảng chính trong chiến lược chống khai thác IUU của EU và sẽ tiếp tục được triển khai đầy đủ sau giai đoạn chuyển tiếp. SeafoodSource cho biết sau sáu tháng vận hành, cả doanh nghiệp và các tổ chức chống IUU đều cho rằng hệ thống vẫn còn nhiều điểm cần hoàn thiện, nhưng xu hướng số hóa và tăng cường truy xuất nguồn gốc sẽ không thay đổi.
Đối với ngành thủy sản quốc tế, quyết định của EU giúp giảm bớt áp lực ngắn hạn đối với các nhà xuất khẩu Mỹ, đồng thời tránh nguy cơ gián đoạn nguồn cung vào thị trường châu Âu trong mùa cao điểm cuối năm. Tuy nhiên, về dài hạn, các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, chứng nhận khai thác và dữ liệu điện tử sẽ tiếp tục được siết chặt.
Với doanh nghiệp thủy sản Việt Nam, diễn biến này cho thấy EU vẫn kiên định với mục tiêu tăng cường minh bạch chuỗi cung ứng và chống khai thác IUU, nhưng sẵn sàng áp dụng các giải pháp chuyển tiếp hợp lý để hạn chế gián đoạn thương mại. Đây cũng là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp xuất khẩu cần tiếp tục đầu tư vào hệ thống truy xuất nguồn gốc, quản lý dữ liệu khai thác và số hóa hồ sơ để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường EU.