New Zealand ban hành quy định mới về yêu cầu đối với nhà nhập khẩu thực phẩm đã đăng ký và thực phẩm nhập khẩu lưu thông thương mại 2026

Văn bản mới này bổ sung và quy định chi tiết cơ chế quản lý chặt chẽ đối với các nhóm thực phẩm có nguy cơ cao về an toàn thực phẩm (High Regulatory Interest – HRI), tập trung vào điều kiện nhập khẩu, yêu cầu thông quan, lấy mẫu và kiểm nghiệm. Đứng từ góc độ thị trường thủy sản, các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu Việt Nam cần đặc biệt lưu tâm đến các thay đổi và yêu cầu duy trì liên quan đến nhóm nhuyễn thể hai mảnh vỏ và các mặt hàng thủy sản ăn liền.

1. Duy trì cơ chế Thỏa thuận trước thông quan đối với nhuyễn thể hai mảnh vỏ

Một điểm sáng đáng chú ý là Việt Nam tiếp tục được New Zealand ghi nhận trong danh sách các quốc gia đủ điều kiện xuất khẩu nhóm sản phẩm nhuyễn thể hai mảnh vỏ theo Cơ chế Thỏa thuận trước thông quan (Pre-clearance Arrangement). Tuy nhiên, để thông quan thuận lợi, các sản phẩm nhuyễn thể hai mảnh vỏ dạng nguyên sống, đã qua chế biến, hoặc thực phẩm có chứa nhuyễn thể hai mảnh vỏ bắt buộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định sau:

• Sản phẩm phải được thu hoạch và chế biến đáp ứng các tiêu chuẩn vệ sinh an toàn tương đương với tiêu chuẩn của Liên minh châu Âu (EU).
• Cơ sở sản xuất và chế biến phải nằm trong danh sách được EU công nhận.
• Sản phẩm phải được xuất khẩu trực tiếp từ Việt Nam sang New Zealand.
• Riêng đối với nhuyễn thể hai mảnh vỏ nuôi trồng và chế biến trực tiếp tại vùng lãnh thổ Việt Nam, sản phẩm bắt buộc phải được xử lý nhiệt hoặc trải qua quá trình làm sạch/thanh lọc (depuration/purification).

Các yêu cầu đối với HRI trên không áp dụng đối với mặt hàng cồi sò điệp (roe-off scallops) nếu doanh nghiệp cung cấp được bằng chứng chứng minh sản phẩm chỉ bao gồm phần cơ vây nối, và đã được loại bỏ hoàn toàn nội tạng và buồng trứng.

2. Thắt chặt công tác lấy mẫu và kiểm nghiệm đối với nhuyễn thể hai mảnh vỏ

Các lô hàng nhuyễn thể hai mảnh vỏ xuất khẩu từ Việt Nam sang New Zealand sẽ chịu sự kiểm soát bằng cơ chế lấy mẫu bổ sung theo Quy tắc lấy mẫu số 4, với tần suất 5% (tương đương 1 trên 20 lô hàng). Việc thử nghiệm phải được thực hiện tại các phòng thí nghiệm được New Zealand phê duyệt, nhằm kiểm soát các rủi ro sau:

• Độc tố sinh học biển: Kiểm tra các chỉ tiêu PSP, DSP, ASP, NSP, và AZP.

• Vi sinh vật gây bệnh: Đảm bảo không phát hiện hoặc nằm trong ngưỡng cho phép đối với E. coli, Listeria monocytogenes và Norovirus.

3. Quy định đối với các Thủy sản Nguy cơ cao (HRI) khác

Bên cạnh nhuyễn thể hai mảnh vỏ, quy định mới năm 2026 cũng áp dụng cơ chế kiểm soát nghiêm ngặt đối với một số nhóm thủy sản nhập khẩu, trực tiếp ảnh hưởng đến các sản phẩm thế mạnh của Việt Nam:

• Giáp xác ăn liền (Ready-to-eat crustaceans): Các sản phẩm tôm, tôm hùm, cua ăn liền... nhập khẩu từ Việt Nam bắt buộc phải lấy mẫu kiểm nghiệm chỉ tiêu Listeria monocytogenes và Salmonella. Việc kiểm tra tuân theo Quy tắc số 1, áp dụng cơ chế lấy mẫu dựa trên lịch sử tuân thủ: khởi điểm lấy mẫu 100% số lô hàng, sau đó tần suất sẽ được giảm xuống 20% và 10% nếu có 5 lô hàng liên tiếp vượt qua kiểm tra.
• Cá dễ sinh histamine: Với các nước không phải EU, Anh, Canada, Na Uy, Thái Lan, lô hàng bắt buộc phải kiểm nghiệm histamine và hàm lượng không vượt quá 200 mg/kg.

Với mốc thời gian có hiệu lực là tháng 02/2027, khoảng thời gian quá độ hiện tại là thời điểm vàng để các doanh nghiệp thủy sản Việt Nam chủ động rà soát lại toàn bộ hệ thống quản lý chất lượng (đặc biệt là việc duy trì mã số xuất khẩu EU đối với mặt hàng nhuyễn thể), cập nhật tiêu chuẩn tương đương và phối hợp chặt chẽ với đối tác nhập khẩu để có sự chuẩn bị tốt nhất.

Trong bối cảnh các thị trường ngày càng siết quản lý an toàn thực phẩm theo hướng kiểm soát rủi ro từ trước biên giới, quy định mới của New Zealand là tín hiệu để doanh nghiệp thủy sản Việt Nam tiếp tục chuẩn hóa hồ sơ, hệ thống truy xuất và chương trình kiểm soát mối nguy. Việc chuẩn bị sớm trong năm 2026 sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế nguy cơ gián đoạn khi quy định chính thức có hiệu lực từ ngày 1/2/2027.

Kim Thu