(vasep.com.vn) Ngành nuôi cá của Brazil đang bước vào giai đoạn quan trọng khi nỗ lực giảm sự phụ thuộc quá mức vào thị trường Mỹ, hiện tiêu thụ khoảng 92% xuất khẩu cá rô phi của nước này. Trước áp lực gia tăng từ rào cản thương mại và cạnh tranh toàn cầu, các nhà lãnh đạo ngành đang chuyển hướng chú ý sang Mỹ Latinh như một lựa chọn chiến lược để mở rộng.
Francisco Medeiros, Chủ tịch Peixe BR, nhận định: “Chúng ta đang bước vào những năm vàng của ngành nuôi cá rô phi quốc gia. Đây không phải con đường không có thử thách, nhưng là giai đoạn nhiều cơ hội cho những ai đã sẵn sàng.”
Dữ liệu từ nhà nghiên cứu Embrapa Fisheries and Aquaculture, Manoel Xavier Pedroza Filho, cho thấy xuất khẩu tăng khoảng 2% trong năm qua, ngay cả sau khi áp dụng mức thuế mới vào tháng 8, nhưng ông cảnh báo: “Phụ thuộc vào một thị trường duy nhất đòi hỏi sự chú ý.”
Trong số các thị trường mới nổi, Mexico nổi bật với nhu cầu nhập khẩu khoảng 92.000 tấn cá rô phi mỗi năm—nhiều hơn một nửa khối lượng nhập khẩu của Mỹ—nhưng thị phần của Brazil vẫn còn khiêm tốn. Pedroza nhận định: “Đây là thị trường mới được khai thác gần đây, khối lượng còn nhỏ nhưng tiềm năng tăng trưởng lớn.”
Các quốc gia như Colombia và Peru cũng đang trở thành điểm đến khả thi nhờ lợi thế địa lý gần Brazil, giúp giảm chi phí vận chuyển và thời gian giao hàng so với các nhà xuất khẩu châu Á.
Mặc dù năng lực sản xuất không phải là hạn chế, các nút thắt trong chế biến và sản phẩm vẫn tồn tại. Brazil hiện chủ yếu xuất khẩu fillet cá rô phi tươi, sản phẩm cao cấp với giá trị gia tăng lớn nhưng khó mở rộng quy mô. Trong khi đó, nhu cầu toàn cầu chủ yếu tập trung vào sản phẩm đông lạnh, thị trường do Trung Quốc và Việt Nam chiếm ưu thế. Pedroza cho rằng các quy định mới có thể là bước ngoặt: “Hy vọng là các quy định mới sẽ nâng cao khả năng cạnh tranh của fillet đông lạnh, thay đổi vị thế quốc tế của Brazil.”
Medeiros nhấn mạnh: “Lợi thế cạnh tranh có thể đạt được nhanh chóng thông qua cải tiến công nghiệp, trong khi tiến bộ sản xuất mất nhiều năm.” Ông cũng lưu ý rằng lợi thế của các nhà sản xuất châu Á chủ yếu nằm ở hiệu quả: “Brazil cần thu hẹp khoảng cách này để cạnh tranh ở các thị trường khối lượng lớn.”
Rào cản thương mại và phối hợp chiến lược
Ngoài thách thức công nghiệp, Brazil vẫn phải đối mặt với hạn chế thương mại, đặc biệt là việc đóng cửa thị trường châu Âu từ 2017. Medeiros cho biết việc mở lại thị trường phụ thuộc vào đàm phán ngoại giao và tuân thủ vệ sinh. Pedroza nhấn mạnh: “Tình trạng này càng củng cố nhu cầu đa dạng hóa thị trường và giảm rủi ro.”
Hợp tác giữa các hiệp hội ngành và cơ quan nghiên cứu như Peixe BR và Embrapa đang giúp doanh nghiệp xác định cơ hội mới và dự báo xu hướng thị trường. Medeiros cho biết: “Hiệp hội tổng hợp thông tin, chỉ ra hướng đi và dự báo xu hướng. Quyết định thuộc về doanh nhân, nhưng điều quan trọng là nắm rõ cơ hội.”
Trong tương lai, đa dạng hóa thị trường được dự đoán sẽ là định hướng chính của ngành cá rô phi Brazil. Ngoài cá rô phi, các loài bản địa như tambaqui cũng nổi lên như động lực tăng trưởng, đặc biệt ở thị trường nội địa và chiến lược xuất khẩu tương lai.