(vasep.com.vn) Kenya kêu gọi tăng cường hợp tác quốc tế để chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), coi đây là mối đe dọa lớn đối với nguồn lợi biển và sinh kế của cộng đồng ven biển.
Phát biểu tại Hội nghị Our Ocean lần thứ 11 ở Mombasa, ông Hassan Joho, Bộ trưởng Nội các phụ trách Khai khoáng, Kinh tế xanh và Các vấn đề hàng hải của Kenya, cho rằng không quốc gia nào có thể đơn độc xử lý vấn nạn khai thác IUU.
Ông kêu gọi các chính phủ tăng cường thực thi pháp luật, chia sẻ công nghệ giám sát và buộc các đối tượng vi phạm phải chịu trách nhiệm.
Các đại biểu tham dự hội nghị cho biết khai thác IUU gây thiệt hại cho kinh tế toàn cầu tới 50 tỷ USD mỗi năm. Trước thực trạng này, 15 quốc gia họp tại Mombasa đã thông qua Tuyên bố Mombasa, nhằm tăng cường minh bạch và hợp tác trong cuộc chiến chống khai thác bất hợp pháp.
Ông Joho cho biết thêm Kenya đang xem xét các biện pháp như đưa vào danh sách đen những quốc gia, doanh nghiệp và tàu cá có liên quan đến hoạt động khai thác bất hợp pháp.
Ông cũng nêu các lĩnh vực then chốt cần triển khai để xử lý thách thức này, trong đó có một hệ thống cấm toàn cầu. Theo đó, nếu một tàu vi phạm trong vùng biển thuộc chủ quyền của Kenya, tàu này cũng sẽ bị cấm hoạt động tại các quốc gia khác.
Ông Joho cho rằng các nước cần hài hòa chính sách để hỗ trợ công tác thực thi pháp luật, đồng thời chia sẻ công nghệ và dữ liệu giám sát nhằm xác định rõ những đối tượng đang hoạt động trong vùng đặc quyền kinh tế của từng quốc gia và liệu họ có được cấp phép hay không.
Lời kêu gọi này được đưa ra trong bối cảnh Báo cáo Tình hình Nghề cá và Nuôi trồng Thủy sản Thế giới năm 2026 được công bố tại hội nghị, lần đầu tiên tổ chức ở châu Phi.
Báo cáo bày tỏ quan ngại về tính bền vững của nuôi trồng thủy sản, trong đó khai thác IUU được xác định là một trong những mối đe dọa lớn nhất.
Khi công bố báo cáo, ông Manuel Barange, Giám đốc phụ trách Nghề cá và Nuôi trồng thủy sản của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), cảnh báo rằng khai thác bất hợp pháp tiếp tục làm suy yếu công tác quản lý nghề cá bền vững.
Ông Barange kêu gọi các quốc gia thực thi đầy đủ Hiệp định về Biện pháp quốc gia có cảng (PSMA), một hiệp định quốc tế có tính ràng buộc pháp lý, được thiết kế nhằm ngăn chặn các tàu liên quan đến khai thác bất hợp pháp tiếp cận cảng và thị trường.
Ông cho rằng nếu có thêm nhiều quốc gia tham gia và thực thi hiệu quả hiệp định này, khai thác bất hợp pháp sẽ trở nên kém hấp dẫn hơn nhiều về mặt lợi nhuận.
Trong khi đó, các tổ chức hoạt động trong lĩnh vực thủy sản cho rằng nỗ lực chống khai thác IUU cần tính đến thực tế kinh tế của các cộng đồng ngư dân.
Tiến sĩ Rahma Adam, Trưởng đại diện WorldFish tại Kenya, cho biết việc tạo thêm sinh kế thay thế sẽ giúp giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản và tăng khả năng chống chịu của cộng đồng ven biển, trong khi chính phủ siết chặt xử lý các hoạt động bất hợp pháp.
Mặc dù đã có nhiều quy định pháp luật, Kenya vẫn đang phải đối mặt với tình trạng tàu nước ngoài khai thác nhưng không báo cáo dữ liệu sản lượng cho các cơ quan chức năng liên quan.
Khai thác bất hợp pháp tại Kenya trước đây từng được cho là có liên quan đến tình trạng suy giảm nguồn lợi cá tại vùng Ấn Độ Dương thuộc Kenya.