Tam mã tranh tiên - Vị trí tôm Việt trên thương trường quốc tế trong tương lai gần

TS. Hồ Quốc Lực 08:29 05/10/2022 Kim Thu
Sau bài viết Hội chợ quốc tế thủy sản ở Singapore, cho thấy sự nỗ lực vươn lên của ngành tôm, nhất là từ Ecuador và Ấn Độ, người đọc mong muốn có thông tin cụ thể hơn, đánh giá rõ hơn sự căng thẳng trong cạnh tranh ở tương lai gần và nhận định bước ứng xử cũng như vị trí ngành tôm nước ta sắp tới, tôi mạn phép viết thêm phần dưới đây:

I. Tình hình chung:

Trên thế giới hiện nay có 6 nước nuôi tôm có sản lượng cao là Ecuador, Ấn Độ, Việt Nam, Trung Quốc, Indonesia và Thái Lan. Ecuador, Ấn Độ và Việt Nam là 3 nước có sản lượng tôm cao nhất. Ở đây chỉ trao đổi thông tin, nhận định về các đối thủ lớn này. Bởi sự trỗi dậy của hai quốc gia này sẽ tác động to lớn ngành tôm nước ta.

Về thị trường tiêu thụ tôm chính: Của Ecuador là Trung Quốc, Tây Âu và Hoa Kỳ; của Ấn Độ là Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản; của Việt Nam là Hoa Kỳ, Nhật Bản và Tây Âu. Như vậy về mặt thị trường, có đan xen nhau, khác nhau ở khúc sản phẩm.

Về chủng loại sản phẩm chế biến: Trình độ chế biến của Việt Nam là cao nhất. Ấn Độ mới cải thiện trong 5-7 năm gần đây. Ecuador chú trọng lĩnh vực này chậm hơn, chỉ rõ nét trong vòng 2-3 năm gần đây. Do vậy, giá tôm tiêu thụ trung bình của Việt Nam là cao nhất và Ecuador là thấp nhất.

II. Phân tích vị thế tương quan qua SWOT:

 

 

    VIỆT NAM

     ECUADOR

        ẤN ĐỘ

ĐIỂM

MẠNH

Trình độ CB cao.

Chuỗi giá trị con tôm cân bằng.

Tăng trưởng trung bình.

Nuôi qui mô trang trại, tỉ lệ thành công cao, farm ASC nhiều.

Đang trên đà tăng trưởng cao.

Trình độ CB khá.

Nuôi quy mô trung bình.

Đang tăng trưởng khá.

ĐIỂM

YẾU

Nuôi manh mún, nhỏ lẻ, farm ASC ít.

Tỉ lệ nuôi thành công thấp, giá thành cao.

Trình độ CB trung bình.

Kiểm soát dịch bệnh trung bình, farm ASC ít.

 

HỘI

Diện tích nuôi nhiều.

Chính phủ quan tâm.

Diện tích nuôi nhiều.

Chính phủ quan tâm.

Diện tích nuôi nhiều.

Chính phủ quan tâm.

NGUY CƠ

Chi phí logistic  cao, trừ thị trường Nhật Bản.

Lạm phát, tiêu thụ khó.

 

Chi phí logistic  cao, trừ thị trường Hoa Kỳ

Lạm phát, tiêu thụ khó.

 

Chi phí logistic  cao.

Lạm phát, tiêu thụ khó.

 

III. Nhận xét diễn tiến và sách lược ứng xử:

1/ Nhận xét diễn tiến:

Ecuador đang có chiến lược gia hóa con giống, quy trình nuôi chuẩn, kiểm soát dịch bệnh qua quy trình nuôi và thủy lợi, hệ số nuôi thành công cao, sản lượng nuôi, nâng cấp chế biến, chuyển hướng thị trường. Ấn Độ cũng khá tương tự nhưng trình độ chế biến có khá hơn Ecuador một bậc.

Việt Nam đang nỗ lực trong công tác gia hóa tôm bố mẹ nhưng kết quả chưa rõ ràng; quy trình nuôi chưa có thống nhất cơ bản cho khu vực hoặc vùng, chấp nhận tùy thuộc chủ hộ nuôi; việc kiểm soát dịch bệnh còn thụ động; nội dung chiến lược phát triển ngành khá toàn diện nhưng đi vào thực tiễn chậm. Mảng sáng là trình độ chế biến và sách lược thị trường khá tốt.

2/ Sách lược ứng xử:

+ Nâng tỉ lệ nuôi thành công nhằm giảm giá thành, tăng sức cạnh tranh quốc tế:

- Thúc đẩy công tác gia hóa để có tôm bố mẹ chống chịu bệnh, mau lớn.

- Có biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn cơ sở kinh doanh tôm giống.

- Nỗ lực từng bước đầu tư thủy lợi vùng nuôi tôm trọng điểm.

- Kịp thời tổng kết mô hình nuôi, quy trình nuôi từng khu vực.

+ Coi trọng công tác dự báo, quan trắc để giảm rủi ro nuôi với thiên tai, dịch bệnh, thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số trong nuôi tôm:

Tất cả nhằm giảm thiểu rủi ro, tăng tỉ lệ thành công, giảm giá thành.

+ Nâng tỉ lệ ao nuôi đạt chuẩn ASC để có nền tảng nâng tầm tôm Việt:

Ao nuôi nhỏ lẻ thì không thể, chỉ có nuôi mức độ trang trại mới áp dụng thành công và có cơ hội tăng năng suất, giảm thiểu rủi ro, giảm giá thành… Như vậy, cần có chính sách tích tụ đất đai và chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực nuôi tôm.

IV. Kết luận:

Các cường quốc tôm đang nỗ lực tăng tốc thông qua chiến lược phát triển từ 5-7 năm qua và đã đạt kết quả ban đầu rất lớn, nhất là Ecuador và Ấn Độ. Đây cũng là đối thủ tôm lớn nhất của ta. Biết người biết mình để hoạch định hướng đi đúng đắn và kịp thời mới duy trì được vị thế của mình. Mọi sự chủ quan và chậm trễ đều có thể phải trả giá đắt.

TS. Hồ Quốc Lực - Nguyên Chủ tịch VASEP, Chủ tịch HĐQT FIMEX VN

ecuador an do viet nam thai lan trung quoc indonesia

TIN MỚI CẬP NHẬT

Nhập khẩu tôm EU giảm 8% trong 5 tháng đầu năm 2026 

 |  08:47 03/08/2026

(vasep.com.vn) Theo số liệu của Shrimp Insights, nhập khẩu tôm của EU tiếp tục giảm trong tháng 5/2026, phản ánh sự điều chỉnh sau giai đoạn tăng trưởng mạnh bất thường của năm trước. Theo dữ liệu thương mại, EU nhập khẩu 29.728 tấn tôm trong tháng 5, giảm 27% so với cùng kỳ năm 2025; giá trị nhập khẩu cũng giảm tương ứng xuống 181 triệu euro. 

FAO và Tanzania mở rộng chuỗi giá trị thủy sản

 |  08:41 03/08/2026

(vasep.com.vn) Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đang mở rộng hợp tác với các cơ sở đào tạo và nghiên cứu thủy sản của Tanzania nhằm tăng sản lượng rong biển và hải sâm, củng cố chuỗi giá trị và hỗ trợ sinh kế bền vững, trong bối cảnh nước này đẩy mạnh phát triển kinh tế biển xanh.

Ngành khai thác EU đề nghị xem xét lại khu vực bảo vệ cá tuyết tại Kattegat

 |  08:38 03/08/2026

(vasep.com.vn) Hội đồng Tư vấn Biển Bắc (NSAC) vừa kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) đánh giá lại quy định về khu vực bảo vệ cá tuyết tại Kattegat (Kattegat Cod Box), cho rằng các biện pháp quản lý hiện nay cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực trạng nguồn lợi và hoạt động khai thác.

Nga áp dụng Tiêu chuẩn Quốc gia mới GOST 35273-2025 đối với cá đông lạnh

 |  08:17 03/08/2026

(vasep.com.vn) Từ ngày 1/6/2026, Liên bang Nga chính thức áp dụng tiêu chuẩn quốc gia mới GOST 35273-2025 “Cá đông lạnh - Yêu cầu kỹ thuật”, thay thế đồng thời ba tiêu chuẩn hiện hành gồm GOST 17660-97, GOST 32366-2013 và GOST 32910-2014. Tiêu chuẩn mới thiết lập một bộ yêu cầu thống nhất đối với cá đông lạnh dùng làm thực phẩm, bao gồm các quy định về chất lượng nguyên liệu, chế biến, cấp đông, bao gói, ghi nhãn, kiểm nghiệm, vận chuyển và bảo quản và được áp dụng bắt buộc đối với cả sản phẩm nội địa lẫn hàng nhập khẩu vào Nga. Đây là tiêu chuẩn liên quốc gia trong hệ thống tiêu chuẩn GOST, được Nga đưa vào áp dụng như tiêu chuẩn quốc gia, nhằm thống nhất một số yêu cầu kỹ thuật đối với cá đông lạnh dùng làm thực phẩm cho người.

Thông báo 407/TB-VPCP: Tập trung cao độ, tạo chuyển biến thực chất trong chống khai thác IUU

 |  08:08 03/08/2026

(vasep.com.vn) Ngày 29/7/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 407/TB-VPCP về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Phiên họp lần thứ 35 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) và phát triển bền vững ngành thủy sản. Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung cao độ, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc; khẩn trương khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế và tạo chuyển biến thực chất trong công tác chống khai thác IUU.

Doanh nghiệp thủy sản cùng lúc đối mặt nhiều áp lực

 |  17:05 31/07/2026

Theo Chủ tịch VASEP, chi phí sản xuất cao, thiếu nguyên liệu cạnh tranh, rào cản thương mại gia tăng và khan hiếm lao động đang tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp thủy sản.

Ẩm thực góp sức đưa cá rô phi vào bữa ăn của người dân bang Espírito Santo (Brazil)

 |  16:59 31/07/2026

(vasep.com.vn) Nuôi trồng thủy sản tại bang Espírito Santo (Brazil) đang ghi nhận đà tăng trưởng tích cực trong những năm gần đây, trong đó cá rô phi giữ vai trò chủ lực. Tuy nhiên, mức tiêu thụ cá của người dân vẫn thấp hơn khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Trước thực tế này, các chương trình đào tạo kết hợp ẩm thực đang được triển khai nhằm khuyến khích tiêu dùng và gia tăng giá trị cho sản phẩm cá rô phi.

Fiji siết chặt kiểm soát khai thác bất hợp pháp

 |  16:58 31/07/2026

(vasep.com.vn) Fiji đã chuyển từ phương thức tuần tra, kiểm soát truyền thống sang cách tiếp cận giám sát dựa trên thông tin tình báo nhằm xử lý hoạt động khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) trong vùng đặc quyền kinh tế của nước này.

Ecuador thúc đẩy đối thoại kỹ thuật với Trung Quốc về hạn chế xuất khẩu tôm

 |  16:47 31/07/2026

(vasep.com.vn) Phòng Nuôi trồng Thủy sản Quốc gia Ecuador (CNA) cho biết đang theo dõi sát các biện pháp hạn chế mà Trung Quốc áp dụng đối với một số doanh nghiệp xuất khẩu tôm Ecuador, đồng thời ủng hộ việc thành lập nhóm công tác kỹ thuật chính thức với cơ quan chức năng Trung Quốc để tìm giải pháp.

Chile - Mexico thúc đẩy đồng quản lý nghề cá quy mô nhỏ

 |  16:46 31/07/2026

(vasep.com.vn) Dự án hợp tác giữa Chile và Mexico nhằm tăng cường đồng quản lý nghề cá quy mô nhỏ vừa hoàn thành khóa tập huấn thứ hai tại thành phố Puerto Montt với sự tham gia của 35 đại diện từ các Ủy ban Quản lý nghề cá đáy, ngư dân khai thác thủ công, chuyên gia và nhà nghiên cứu.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC