I. Tình hình chung:
Trên thế giới hiện nay có 6 nước nuôi tôm có sản lượng cao là Ecuador, Ấn Độ, Việt Nam, Trung Quốc, Indonesia và Thái Lan. Ecuador, Ấn Độ và Việt Nam là 3 nước có sản lượng tôm cao nhất. Ở đây chỉ trao đổi thông tin, nhận định về các đối thủ lớn này. Bởi sự trỗi dậy của hai quốc gia này sẽ tác động to lớn ngành tôm nước ta.
Về thị trường tiêu thụ tôm chính: Của Ecuador là Trung Quốc, Tây Âu và Hoa Kỳ; của Ấn Độ là Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản; của Việt Nam là Hoa Kỳ, Nhật Bản và Tây Âu. Như vậy về mặt thị trường, có đan xen nhau, khác nhau ở khúc sản phẩm.
Về chủng loại sản phẩm chế biến: Trình độ chế biến của Việt Nam là cao nhất. Ấn Độ mới cải thiện trong 5-7 năm gần đây. Ecuador chú trọng lĩnh vực này chậm hơn, chỉ rõ nét trong vòng 2-3 năm gần đây. Do vậy, giá tôm tiêu thụ trung bình của Việt Nam là cao nhất và Ecuador là thấp nhất.
II. Phân tích vị thế tương quan qua SWOT:
|
|
VIỆT NAM |
ECUADOR |
ẤN ĐỘ |
|
ĐIỂM MẠNH |
Trình độ CB cao. Chuỗi giá trị con tôm cân bằng. Tăng trưởng trung bình. |
Nuôi qui mô trang trại, tỉ lệ thành công cao, farm ASC nhiều. Đang trên đà tăng trưởng cao. |
Trình độ CB khá. Nuôi quy mô trung bình. Đang tăng trưởng khá. |
|
ĐIỂM YẾU |
Nuôi manh mún, nhỏ lẻ, farm ASC ít. Tỉ lệ nuôi thành công thấp, giá thành cao. |
Trình độ CB trung bình. |
Kiểm soát dịch bệnh trung bình, farm ASC ít.
|
|
CƠ HỘI |
Diện tích nuôi nhiều. Chính phủ quan tâm. |
Diện tích nuôi nhiều. Chính phủ quan tâm. |
Diện tích nuôi nhiều. Chính phủ quan tâm. |
|
NGUY CƠ |
Chi phí logistic cao, trừ thị trường Nhật Bản. Lạm phát, tiêu thụ khó.
|
Chi phí logistic cao, trừ thị trường Hoa Kỳ Lạm phát, tiêu thụ khó.
|
Chi phí logistic cao. Lạm phát, tiêu thụ khó.
|
III. Nhận xét diễn tiến và sách lược ứng xử:
1/ Nhận xét diễn tiến:
Ecuador đang có chiến lược gia hóa con giống, quy trình nuôi chuẩn, kiểm soát dịch bệnh qua quy trình nuôi và thủy lợi, hệ số nuôi thành công cao, sản lượng nuôi, nâng cấp chế biến, chuyển hướng thị trường. Ấn Độ cũng khá tương tự nhưng trình độ chế biến có khá hơn Ecuador một bậc.
Việt Nam đang nỗ lực trong công tác gia hóa tôm bố mẹ nhưng kết quả chưa rõ ràng; quy trình nuôi chưa có thống nhất cơ bản cho khu vực hoặc vùng, chấp nhận tùy thuộc chủ hộ nuôi; việc kiểm soát dịch bệnh còn thụ động; nội dung chiến lược phát triển ngành khá toàn diện nhưng đi vào thực tiễn chậm. Mảng sáng là trình độ chế biến và sách lược thị trường khá tốt.
2/ Sách lược ứng xử:
+ Nâng tỉ lệ nuôi thành công nhằm giảm giá thành, tăng sức cạnh tranh quốc tế:
- Thúc đẩy công tác gia hóa để có tôm bố mẹ chống chịu bệnh, mau lớn.
- Có biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn cơ sở kinh doanh tôm giống.
- Nỗ lực từng bước đầu tư thủy lợi vùng nuôi tôm trọng điểm.
- Kịp thời tổng kết mô hình nuôi, quy trình nuôi từng khu vực.
+ Coi trọng công tác dự báo, quan trắc để giảm rủi ro nuôi với thiên tai, dịch bệnh, thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số trong nuôi tôm:
Tất cả nhằm giảm thiểu rủi ro, tăng tỉ lệ thành công, giảm giá thành.
+ Nâng tỉ lệ ao nuôi đạt chuẩn ASC để có nền tảng nâng tầm tôm Việt:
Ao nuôi nhỏ lẻ thì không thể, chỉ có nuôi mức độ trang trại mới áp dụng thành công và có cơ hội tăng năng suất, giảm thiểu rủi ro, giảm giá thành… Như vậy, cần có chính sách tích tụ đất đai và chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực nuôi tôm.
IV. Kết luận:
Các cường quốc tôm đang nỗ lực tăng tốc thông qua chiến lược phát triển từ 5-7 năm qua và đã đạt kết quả ban đầu rất lớn, nhất là Ecuador và Ấn Độ. Đây cũng là đối thủ tôm lớn nhất của ta. Biết người biết mình để hoạch định hướng đi đúng đắn và kịp thời mới duy trì được vị thế của mình. Mọi sự chủ quan và chậm trễ đều có thể phải trả giá đắt.
TS. Hồ Quốc Lực - Nguyên Chủ tịch VASEP, Chủ tịch HĐQT FIMEX VN
(vasep.com.vn) Tại Lễ Tổng kết Xuất khẩu Thủy sản năm 2025 do VASEP tổ chức ngày 17/1/2026 tại TP. Hồ Chí Minh, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến đã có bài phát biểu quan trọng, đánh giá cao sự nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp và VASEP trong việc đưa kim ngạch xuất khẩu thủy sản lần đầu vượt ngưỡng 11 tỷ USD. Thứ trưởng khẳng định, đây là kết quả của sự xoay trục thị trường linh hoạt và bản lĩnh vượt khó trong một năm đầy thử thách.
(vasep.com.vn) Nichirei Foods Corporation vừa công bố danh mục sản phẩm mùa Xuân 2026 với 84 sản phẩm mới và cải tiến, đánh dấu bước chuyển chiến lược quan trọng khi tập trung mạnh vào các sản phẩm từ tôm. Động thái này gắn liền với kế hoạch hợp nhất Nichirei Fresh vào hoạt động cốt lõi của tập đoàn từ tháng 4/2026, nhằm tăng cường tích hợp chuỗi giá trị từ nguyên liệu đến thành phẩm.
(vasep.com.vn) Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu cá tra của Việt Nam đạt gần 2,2 tỷ USD, tăng 8% so với năm 2024. Kết quả này cho thấy xuất khẩu cá tra duy trì đà tăng trưởng trong bối cảnh thị trường quốc tế có nhiều biến động. Riêng tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt 200 triệu USD, tăng 10% so với cùng kỳ năm 2024.
(vasep.com.vn) Nhập khẩu của Mỹ bước sang đầu năm 2026 được dự báo tiếp tục ở mức thấp so với cùng kỳ năm trước, dù ghi nhận một đợt tăng nhẹ trong ngắn hạn do nhu cầu gom hàng trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán tại châu Á. Theo các tổ chức theo dõi thị trường, xu hướng suy giảm theo năm nhiều khả năng sẽ kéo dài trong những tháng mùa Xuân, trong bối cảnh bất ổn về chính sách thương mại và thuế quan vẫn hiện hữu.
(vasep.com.vn) Bất chấp một năm đầy biến động với nhiều yếu tố bất lợi, giá trị xuất khẩu thủy sản của Na Uy vẫn đạt mức cao kỷ lục trong năm 2025. Theo số liệu của Hội đồng Thủy sản Na Uy (NSC), nước này đã xuất khẩu 2,8 triệu tấn thủy sản, đạt giá trị 181,5 tỷ NOK (tương đương 18 tỷ USD), tăng 4% so với năm 2024 – vốn cũng là một năm kỷ lục.
(vasep.com.vn) Kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam trong năm 2025 đạt khoảng 99 triệu USD, tăng 141% so với năm 2024. Riêng tháng 12/2025, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi đạt khoảng 14 triệu USD, tăng 156% so với cùng kỳ năm 2024.
(vasep.com.vn) Năm 2025, xuất khẩu hải sản Việt Nam đạt 4,3 tỷ USD, tăng 7% so với năm 2024.
(vasep.com.vn) Trong khuôn khổ Lễ Tổng kết Xuất khẩu Thủy sản năm 2025 do Hiệp hội VASEP tổ chức ngày 17/01/2026 tại TP. Hồ Chí Minh, Hiệp hội VASEP đã trang trọng tổ chức Lễ vinh danh 62 doanh nghiệp xuất khẩu xuất sắc. Đây là những đơn vị đã có đóng góp quan trọng, góp phần giúp ngành thủy sản lần đầu tiên vượt mốc 11 tỷ USD, khẳng định vị thế và năng lực thích ứng vượt trội trong một năm đầy biến động.
(vasep.com.vn) Nhà nhập khẩu và phân phối thủy sản đông lạnh CenSea (Mỹ) vừa phối hợp với Công ty tôm Minh Phú (Việt Nam) ra mắt thương hiệu tôm cao cấp mới mang tên CenSea Reserve, hướng tới các đầu bếp nhà hàng và nhóm khách hàng cao cấp.
(vasep.com.vn) Trong 11 tháng đầu năm 2025, ngành tôm Indonesia trải qua một trong những giai đoạn biến động mạnh nhất trong nhiều năm trở lại đây. Dù tổng sản lượng xuất khẩu giảm nhẹ, giá trị vẫn tăng trưởng, phản ánh nỗ lực duy trì giá bán và cơ cấu sản phẩm của quốc gia xuất khẩu tôm lớn thứ tư thế giới. Đặc biệt, sự cố liên quan đến Cesium-137 trong quý III/2025 đã tạo ra cú sốc ngắn hạn, nhưng cũng bộc lộ rõ khả năng thích ứng và tái cơ cấu thị trường của Indonesia.
VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM
Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội
Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO
Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu
Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn
Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh
Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn
VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội
Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn
