Tam mã tranh tiên - Vị trí tôm Việt trên thương trường quốc tế trong tương lai gần

TS. Hồ Quốc Lực 08:29 05/10/2022 Kim Thu
Sau bài viết Hội chợ quốc tế thủy sản ở Singapore, cho thấy sự nỗ lực vươn lên của ngành tôm, nhất là từ Ecuador và Ấn Độ, người đọc mong muốn có thông tin cụ thể hơn, đánh giá rõ hơn sự căng thẳng trong cạnh tranh ở tương lai gần và nhận định bước ứng xử cũng như vị trí ngành tôm nước ta sắp tới, tôi mạn phép viết thêm phần dưới đây:

I. Tình hình chung:

Trên thế giới hiện nay có 6 nước nuôi tôm có sản lượng cao là Ecuador, Ấn Độ, Việt Nam, Trung Quốc, Indonesia và Thái Lan. Ecuador, Ấn Độ và Việt Nam là 3 nước có sản lượng tôm cao nhất. Ở đây chỉ trao đổi thông tin, nhận định về các đối thủ lớn này. Bởi sự trỗi dậy của hai quốc gia này sẽ tác động to lớn ngành tôm nước ta.

Về thị trường tiêu thụ tôm chính: Của Ecuador là Trung Quốc, Tây Âu và Hoa Kỳ; của Ấn Độ là Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản; của Việt Nam là Hoa Kỳ, Nhật Bản và Tây Âu. Như vậy về mặt thị trường, có đan xen nhau, khác nhau ở khúc sản phẩm.

Về chủng loại sản phẩm chế biến: Trình độ chế biến của Việt Nam là cao nhất. Ấn Độ mới cải thiện trong 5-7 năm gần đây. Ecuador chú trọng lĩnh vực này chậm hơn, chỉ rõ nét trong vòng 2-3 năm gần đây. Do vậy, giá tôm tiêu thụ trung bình của Việt Nam là cao nhất và Ecuador là thấp nhất.

II. Phân tích vị thế tương quan qua SWOT:

 

 

    VIỆT NAM

     ECUADOR

        ẤN ĐỘ

ĐIỂM

MẠNH

Trình độ CB cao.

Chuỗi giá trị con tôm cân bằng.

Tăng trưởng trung bình.

Nuôi qui mô trang trại, tỉ lệ thành công cao, farm ASC nhiều.

Đang trên đà tăng trưởng cao.

Trình độ CB khá.

Nuôi quy mô trung bình.

Đang tăng trưởng khá.

ĐIỂM

YẾU

Nuôi manh mún, nhỏ lẻ, farm ASC ít.

Tỉ lệ nuôi thành công thấp, giá thành cao.

Trình độ CB trung bình.

Kiểm soát dịch bệnh trung bình, farm ASC ít.

 

HỘI

Diện tích nuôi nhiều.

Chính phủ quan tâm.

Diện tích nuôi nhiều.

Chính phủ quan tâm.

Diện tích nuôi nhiều.

Chính phủ quan tâm.

NGUY CƠ

Chi phí logistic  cao, trừ thị trường Nhật Bản.

Lạm phát, tiêu thụ khó.

 

Chi phí logistic  cao, trừ thị trường Hoa Kỳ

Lạm phát, tiêu thụ khó.

 

Chi phí logistic  cao.

Lạm phát, tiêu thụ khó.

 

III. Nhận xét diễn tiến và sách lược ứng xử:

1/ Nhận xét diễn tiến:

Ecuador đang có chiến lược gia hóa con giống, quy trình nuôi chuẩn, kiểm soát dịch bệnh qua quy trình nuôi và thủy lợi, hệ số nuôi thành công cao, sản lượng nuôi, nâng cấp chế biến, chuyển hướng thị trường. Ấn Độ cũng khá tương tự nhưng trình độ chế biến có khá hơn Ecuador một bậc.

Việt Nam đang nỗ lực trong công tác gia hóa tôm bố mẹ nhưng kết quả chưa rõ ràng; quy trình nuôi chưa có thống nhất cơ bản cho khu vực hoặc vùng, chấp nhận tùy thuộc chủ hộ nuôi; việc kiểm soát dịch bệnh còn thụ động; nội dung chiến lược phát triển ngành khá toàn diện nhưng đi vào thực tiễn chậm. Mảng sáng là trình độ chế biến và sách lược thị trường khá tốt.

2/ Sách lược ứng xử:

+ Nâng tỉ lệ nuôi thành công nhằm giảm giá thành, tăng sức cạnh tranh quốc tế:

- Thúc đẩy công tác gia hóa để có tôm bố mẹ chống chịu bệnh, mau lớn.

- Có biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn cơ sở kinh doanh tôm giống.

- Nỗ lực từng bước đầu tư thủy lợi vùng nuôi tôm trọng điểm.

- Kịp thời tổng kết mô hình nuôi, quy trình nuôi từng khu vực.

+ Coi trọng công tác dự báo, quan trắc để giảm rủi ro nuôi với thiên tai, dịch bệnh, thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số trong nuôi tôm:

Tất cả nhằm giảm thiểu rủi ro, tăng tỉ lệ thành công, giảm giá thành.

+ Nâng tỉ lệ ao nuôi đạt chuẩn ASC để có nền tảng nâng tầm tôm Việt:

Ao nuôi nhỏ lẻ thì không thể, chỉ có nuôi mức độ trang trại mới áp dụng thành công và có cơ hội tăng năng suất, giảm thiểu rủi ro, giảm giá thành… Như vậy, cần có chính sách tích tụ đất đai và chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực nuôi tôm.

IV. Kết luận:

Các cường quốc tôm đang nỗ lực tăng tốc thông qua chiến lược phát triển từ 5-7 năm qua và đã đạt kết quả ban đầu rất lớn, nhất là Ecuador và Ấn Độ. Đây cũng là đối thủ tôm lớn nhất của ta. Biết người biết mình để hoạch định hướng đi đúng đắn và kịp thời mới duy trì được vị thế của mình. Mọi sự chủ quan và chậm trễ đều có thể phải trả giá đắt.

TS. Hồ Quốc Lực - Nguyên Chủ tịch VASEP, Chủ tịch HĐQT FIMEX VN

ecuador an do viet nam thai lan trung quoc indonesia

TIN MỚI CẬP NHẬT

Gen Z – Thế hệ tiêu dùng mới và xu hướng tiêu dùng thông minh

 |  08:30 17/06/2026

Thị trường bán lẻ thực phẩm nội địa đang chứng kiến một cuộc chuyển giao thế hệ mạnh mẽ. Những người tiêu dùng trẻ không chỉ mang theo một túi tiền, mà còn mang theo một hệ giá trị hoàn toàn khác biệt: họ đề cao trải nghiệm, khắt khe với an toàn thực phẩm (Food Safety) và tôn thờ sự tiện lợi. Đối với ngành thủy sản, đây không còn là câu chuyện bán nguyên liệu tươi sống, mà là cuộc đua chinh phục phong cách sống.

Cá ngừ Việt Nam trước cuộc đua mới tại thị trường Anh

 |  08:28 17/06/2026

(vasep.com.vn) Thị trường Anh vừa bước vào một giai đoạn cạnh tranh khác hẳn. Khi Chính phủ Anh tạm dừng thuế nhập khẩu với toàn bộ sản phẩm cá ngừ đến hết năm 2028, lợi thế sẽ không còn nằm nhiều ở ưu đãi thuế mà chuyển sang năng lực cạnh tranh thực sự: giá, nguồn cung, độ ổn định và khả năng bám chuỗi bán lẻ. Với cá ngừ Việt Nam, đây không chỉ là thêm cơ hội vào thị trường Anh, mà là một cuộc sàng lọc mới.

Mỹ dỡ bỏ hệ thống quan trắc đại dương sâu, làm dấy lên lo ngại về khoảng trống dữ liệu khoa học

 |  08:26 17/06/2026

(vasep.com.vn) Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang tháo dỡ Hệ thống Quan trắc Đại dương (Ocean Observatories Initiative – OOI), mạng lưới giám sát dưới biển được thiết lập cách đây hơn một thập kỷ nhằm thu thập dữ liệu phục vụ nghiên cứu khí hậu, dự báo bão và đánh giá sức khỏe nguồn lợi thủy sản.

USDA chi hơn 848.000 USD mua cá da trơn phục vụ các chương trình thực phẩm

 |  08:24 17/06/2026

(vasep.com.vn) Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) vừa trao hợp đồng trị giá 848.160 USD cho Consolidated Catfish Producers, doanh nghiệp nuôi và chế biến cá da trơn có trụ sở tại bang Mississippi, nhằm cung cấp sản phẩm cho các chương trình thực phẩm trong nước.

Chính quyền Trump tiếp tục trì hoãn tiến trình hoàn thuế quan IEEPA

 |  08:23 17/06/2026

(vasep.com.vn) Chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục có các động thái pháp lý nhằm trì hoãn quá trình hoàn trả các khoản thuế quan được áp dụng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), sau khi Tòa án Tối cao Mỹ phán quyết các mức thuế này là trái pháp luật.

Cước biển leo thang, xuất khẩu thủy sản đối mặt áp lực giao hàng và chi phí

 |  09:39 16/06/2026

(vasep.com.vn) Thị trường vận tải biển quốc tế từ đầu tháng 5/2026 đến nay ghi nhận đợt tăng cước mạnh trên nhiều tuyến chính, đặc biệt là các tuyến đi Bắc Mỹ và châu Âu. Đối với doanh nghiệp thủy sản xuất khẩu, đây là diễn biến đáng chú ý vì chi phí logistics vốn đã chiếm tỷ trọng lớn trong giá thành, trong khi nhiều đơn hàng đang chịu áp lực về giá bán, thời gian giao hàng và yêu cầu bảo quản lạnh nghiêm ngặt.

Thị trường cá rô phi toàn cầu ổn định trở lại, kỳ vọng phục hồi trong nửa cuối năm

 |  08:36 16/06/2026

(vasep.com.vn) Thị trường cá rô phi toàn cầu trong tuần 23/2026 (1–7/6) ghi nhận xu hướng ổn định giá sau giai đoạn biến động kéo dài, khi các trung tâm sản xuất lớn bắt đầu điều chỉnh lại chiến lược nuôi và xuất khẩu theo tín hiệu cung – cầu mới.

Lệnh cấm nhập khẩu ghẹ của Mỹ khiến ngành thủy sản Philippines lao đao

 |  08:34 16/06/2026

(vasep.com.vn) Doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Phil-Union Frozen Foods Inc. (Puffi) đã cắt giảm hơn 200 lao động do đơn vị cung ứng nhân lực sau khi Mỹ hạn chế nhập khẩu ghẹ xanh của Philippines. Lệnh hạn chế này xuất phát từ việc thiếu hồ sơ chứng minh các biện pháp bảo vệ động vật có vú biển. Các bên liên quan trong ngành hiện đang kêu gọi các cơ quan chính phủ khẩn trương xử lý những vấn đề mà cơ quan quản lý của Mỹ nêu ra, nhằm bảo vệ sinh kế của hàng nghìn lao động địa phương.

Nguồn cung thắt chặt, thị trường bột cá toàn cầu đối mặt áp lực tăng giá

 |  08:33 16/06/2026

(vasep.com.vn) Thị trường bột cá thế giới đang đứng trước nhiều thách thức khi nguồn cung nguyên liệu tại các quốc gia sản xuất chủ lực suy giảm trong khi nhu cầu từ ngành nuôi trồng thủy sản và chăn nuôi vẫn duy trì ở mức cao.

Algeria tăng mạnh nhập công nghệ nuôi cá RAS từ Trung Quốc

 |  08:32 16/06/2026

(vasep.com.vn) Nhu cầu công nghệ nuôi trồng thủy sản trên bờ (RAS) từ Trung Quốc đang tăng nhanh tại Algeria, khi quốc gia Bắc Phi này đẩy mạnh phát triển nuôi cá nội địa, đặc biệt là cá rô phi, theo một nhà cung cấp thiết bị tại Quảng Châu.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC