Tam mã tranh tiên - Vị trí tôm Việt trên thương trường quốc tế trong tương lai gần

TS. Hồ Quốc Lực 08:29 05/10/2022 Kim Thu
Sau bài viết Hội chợ quốc tế thủy sản ở Singapore, cho thấy sự nỗ lực vươn lên của ngành tôm, nhất là từ Ecuador và Ấn Độ, người đọc mong muốn có thông tin cụ thể hơn, đánh giá rõ hơn sự căng thẳng trong cạnh tranh ở tương lai gần và nhận định bước ứng xử cũng như vị trí ngành tôm nước ta sắp tới, tôi mạn phép viết thêm phần dưới đây:

I. Tình hình chung:

Trên thế giới hiện nay có 6 nước nuôi tôm có sản lượng cao là Ecuador, Ấn Độ, Việt Nam, Trung Quốc, Indonesia và Thái Lan. Ecuador, Ấn Độ và Việt Nam là 3 nước có sản lượng tôm cao nhất. Ở đây chỉ trao đổi thông tin, nhận định về các đối thủ lớn này. Bởi sự trỗi dậy của hai quốc gia này sẽ tác động to lớn ngành tôm nước ta.

Về thị trường tiêu thụ tôm chính: Của Ecuador là Trung Quốc, Tây Âu và Hoa Kỳ; của Ấn Độ là Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản; của Việt Nam là Hoa Kỳ, Nhật Bản và Tây Âu. Như vậy về mặt thị trường, có đan xen nhau, khác nhau ở khúc sản phẩm.

Về chủng loại sản phẩm chế biến: Trình độ chế biến của Việt Nam là cao nhất. Ấn Độ mới cải thiện trong 5-7 năm gần đây. Ecuador chú trọng lĩnh vực này chậm hơn, chỉ rõ nét trong vòng 2-3 năm gần đây. Do vậy, giá tôm tiêu thụ trung bình của Việt Nam là cao nhất và Ecuador là thấp nhất.

II. Phân tích vị thế tương quan qua SWOT:

 

 

    VIỆT NAM

     ECUADOR

        ẤN ĐỘ

ĐIỂM

MẠNH

Trình độ CB cao.

Chuỗi giá trị con tôm cân bằng.

Tăng trưởng trung bình.

Nuôi qui mô trang trại, tỉ lệ thành công cao, farm ASC nhiều.

Đang trên đà tăng trưởng cao.

Trình độ CB khá.

Nuôi quy mô trung bình.

Đang tăng trưởng khá.

ĐIỂM

YẾU

Nuôi manh mún, nhỏ lẻ, farm ASC ít.

Tỉ lệ nuôi thành công thấp, giá thành cao.

Trình độ CB trung bình.

Kiểm soát dịch bệnh trung bình, farm ASC ít.

 

HỘI

Diện tích nuôi nhiều.

Chính phủ quan tâm.

Diện tích nuôi nhiều.

Chính phủ quan tâm.

Diện tích nuôi nhiều.

Chính phủ quan tâm.

NGUY CƠ

Chi phí logistic  cao, trừ thị trường Nhật Bản.

Lạm phát, tiêu thụ khó.

 

Chi phí logistic  cao, trừ thị trường Hoa Kỳ

Lạm phát, tiêu thụ khó.

 

Chi phí logistic  cao.

Lạm phát, tiêu thụ khó.

 

III. Nhận xét diễn tiến và sách lược ứng xử:

1/ Nhận xét diễn tiến:

Ecuador đang có chiến lược gia hóa con giống, quy trình nuôi chuẩn, kiểm soát dịch bệnh qua quy trình nuôi và thủy lợi, hệ số nuôi thành công cao, sản lượng nuôi, nâng cấp chế biến, chuyển hướng thị trường. Ấn Độ cũng khá tương tự nhưng trình độ chế biến có khá hơn Ecuador một bậc.

Việt Nam đang nỗ lực trong công tác gia hóa tôm bố mẹ nhưng kết quả chưa rõ ràng; quy trình nuôi chưa có thống nhất cơ bản cho khu vực hoặc vùng, chấp nhận tùy thuộc chủ hộ nuôi; việc kiểm soát dịch bệnh còn thụ động; nội dung chiến lược phát triển ngành khá toàn diện nhưng đi vào thực tiễn chậm. Mảng sáng là trình độ chế biến và sách lược thị trường khá tốt.

2/ Sách lược ứng xử:

+ Nâng tỉ lệ nuôi thành công nhằm giảm giá thành, tăng sức cạnh tranh quốc tế:

- Thúc đẩy công tác gia hóa để có tôm bố mẹ chống chịu bệnh, mau lớn.

- Có biện pháp kiểm soát chặt chẽ hơn cơ sở kinh doanh tôm giống.

- Nỗ lực từng bước đầu tư thủy lợi vùng nuôi tôm trọng điểm.

- Kịp thời tổng kết mô hình nuôi, quy trình nuôi từng khu vực.

+ Coi trọng công tác dự báo, quan trắc để giảm rủi ro nuôi với thiên tai, dịch bệnh, thúc đẩy ứng dụng chuyển đổi số trong nuôi tôm:

Tất cả nhằm giảm thiểu rủi ro, tăng tỉ lệ thành công, giảm giá thành.

+ Nâng tỉ lệ ao nuôi đạt chuẩn ASC để có nền tảng nâng tầm tôm Việt:

Ao nuôi nhỏ lẻ thì không thể, chỉ có nuôi mức độ trang trại mới áp dụng thành công và có cơ hội tăng năng suất, giảm thiểu rủi ro, giảm giá thành… Như vậy, cần có chính sách tích tụ đất đai và chính sách khuyến khích đầu tư vào lĩnh vực nuôi tôm.

IV. Kết luận:

Các cường quốc tôm đang nỗ lực tăng tốc thông qua chiến lược phát triển từ 5-7 năm qua và đã đạt kết quả ban đầu rất lớn, nhất là Ecuador và Ấn Độ. Đây cũng là đối thủ tôm lớn nhất của ta. Biết người biết mình để hoạch định hướng đi đúng đắn và kịp thời mới duy trì được vị thế của mình. Mọi sự chủ quan và chậm trễ đều có thể phải trả giá đắt.

TS. Hồ Quốc Lực - Nguyên Chủ tịch VASEP, Chủ tịch HĐQT FIMEX VN

ecuador an do viet nam thai lan trung quoc indonesia

TIN MỚI CẬP NHẬT

Điểm tin thủy sản thế giới ngày 24/8/2026

 |  13:53 24/08/2026

(vasep.com.vn) Thị trường thủy sản toàn cầu tiếp tục có nhiều biến động đáng chú ý trong ngày 24/8/2026, với tâm điểm là quyết định dừng sớm mùa vụ cá cơm tại Peru gây nguy cơ thắt chặt nguồn cung bột cá toàn cầu. Cùng lúc đó, Ecuador đẩy mạnh xuất khẩu tôm sang EU khiến áp lực cạnh tranh với tôm Việt Nam lan rộng; trong khi thị trường Mỹ ghi nhận giá tôm chân trắng bán buôn giảm mạnh. Ở chiều ngược lại, giá cá rô phi Trung Quốc tăng cao do nguồn cung hạn chế đang mở ra cơ hội cạnh tranh thuận lợi cho cá tra Việt Nam tại phân khúc cá thịt trắng.

Khánh Hòa mở rộng nuôi cá chim vây vàng bằng lồng HDPE

 |  08:28 24/08/2026

(vasep.com.vn) Khánh Hòa đang đẩy mạnh thu hút đầu tư vào nuôi biển công nghệ cao, trong đó cá chim vây vàng được xác định là một trong những đối tượng nuôi có tiềm năng phát triển theo hướng hàng hóa, quy mô lớn. Tỉnh có lợi thế về đường bờ biển dài, hệ thống vịnh kín gió cùng hạ tầng cảng biển, dịch vụ hậu cần và hệ thống nghiên cứu, sản xuất giống thủy sản phát triển.

Đà Nẵng định hướng phát triển cá chim vây vàng theo chuỗi giá trị

 |  08:27 24/08/2026

(vasep.com.vn) Đà Nẵng đang định hướng nâng cao năng lực sản xuất của khu vực kinh tế hợp tác, trong đó nuôi cá biển, đặc biệt cá chim vây vàng, có thể trở thành một hướng phát triển phù hợp với lợi thế vùng biển và nhu cầu thị trường. Việc tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết được kỳ vọng giúp các hộ nuôi và hợp tác xã nâng quy mô, chuẩn hóa chất lượng và từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi thủy sản hàng hóa.

USDA mở đợt mua mới cá da trơn và cá minh thái Đại Tây Dương

 |  08:26 24/08/2026

(vasep.com.vn) Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) tiếp tục tăng cường mua thủy sản phục vụ các chương trình phân phối thực phẩm trong nước, với hai gói thầu mới dành cho cá da trơn và cá minh thái Đại Tây Dương đông lạnh.

Peru, Ecuador và Chile bàn giải pháp quản lý bền vững mực Humboldt

 |  08:26 24/08/2026

(vasep.com.vn) Lima sẽ tổ chức Hội thảo Khu vực đầu tiên về tính bền vững của mực Humboldt (Dosidicus gigas) trong hai ngày 18-19/8, quy tụ cơ quan quản lý, nhà khoa học và đại diện ngư dân thủ công từ Peru, Ecuador và Chile.

Giá nguyên liệu cá minh thái Alaska lên mức cao nhất 20 năm

 |  08:25 24/08/2026

(vasep.com.vn) Giá nguyên liệu cá minh thái Alaska (Alaska pollock) đang tăng mạnh do nguồn cung cá cỡ lớn khan hiếm, sản lượng khai thác mùa hè thấp và hiệu suất chế biến giảm. Trong tuần 32 (3–9/8/2026), giá CFR Trung Quốc đối với cá minh thái Alaska nguyên con đã bỏ đầu, bỏ nội tạng (H&G) cỡ 25+ từ Nga tăng thêm 20 USD/tấn, sau khi tăng tổng cộng 90 USD/tấn trong hai tuần trước. Như vậy, chỉ trong ba tuần, giá đã tăng 110 USD/tấn, lên mức cao nhất kể từ khi dữ liệu được ghi nhận năm 2005.

Thủy sản bảo quản tăng mạnh tại Mỹ trong tháng 7

 |  11:27 22/08/2026

Thị trường thủy sản bán lẻ Mỹ tiếp tục ghi nhận xu hướng phân hóa trong tháng 7/2026, khi sản phẩm thủy sản bảo quản tăng trưởng tốt, trong khi thủy sản tươi và đông lạnh chịu tác động rõ rệt từ lạm phát.

Trung Quốc: Thương mại cá tuyết chế biến tăng mạnh trong nửa đầu 2026

 |  11:26 22/08/2026

(vasep.com.vn) Thương mại các sản phẩm cá tuyết chế biến của Trung Quốc tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026, cả về sản lượng và giá trị. Tuy nhiên, diễn biến giá trị cao hơn nhiều so với khối lượng cho thấy chi phí nguyên liệu đang gia tăng và được chuyển dần vào giá sản phẩm.

Cá điêu hồng trên hồ Định Bình mở hướng phát triển kinh tế

 |  11:26 22/08/2026

(vasep.com.vn) Nghề nuôi cá lồng trên hồ Định Bình, xã Vĩnh Thạnh, tỉnh Gia Lai đang từng bước phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, mang lại nguồn thu đáng kể cho người dân. Trong đó, mô hình nuôi cá điêu hồng của ông Nguyễn Nga là một điển hình với sản lượng 50–60 tấn/vụ. 

Người nuôi tôm Ấn Độ chịu sức ép từ giá thức ăn và giá tôm

 |  11:26 22/08/2026

(vasep.com.vn) Hơn 90% người nuôi tôm tại Ấn Độ có diện tích dưới 2 ha, khiến nhóm này dễ bị tổn thương trước biến động chi phí đầu vào và giá tôm nguyên liệu. Trong đó, thức ăn chiếm 50-60% tổng chi phí nuôi và đang trở thành áp lực lớn.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC