Câu chuyện con tôm và trái sầu riêng

TS. Hồ Quốc Lực 08:27 27/11/2024 Kim Thu
Con dưới nước và trái trên bờ có gì liên quan? Chỉ là những con số làm liên tưởng, so sánh để có cái nhìn xu thế và cách ứng xử tròn hơn.

Theo thông tin, sầu riêng có sản lượng trên một triệu tấn, diện tích gieo trồng khoảng 150.000 hecta, tập trung ở Đông Nam Bộ và Tây Nguyên; 10 tháng đầu năm đạt kim ngạch xuất khẩu 3,4 tỷ USD, góp phần chủ yếu để đưa kim ngạch xuất khẩu củ quả cùng kỳ đạt trên 6 tỷ USD. Dự báo năm nay sản lượng sầu riêng khoảng 1,2 triệu tấn, kim ngạch xuất khẩu đạt 4 tỷ USD.

Theo thông tin, sản lượng tôm ta cũng vượt trên một triệu tấn, trên diện tích nuôi khoảng 700.000 hecta, tập trung ở các tỉnh ven biển đồng bằng sông Cửu Long; 10 tháng đầu năm kim ngạch xuất khẩu đạt 3,2 triệu USD và kế hoạch năm 2024 là 4 tỷ USD.

Điểm trùng hợp, quý cuối năm, sầu riêng đã hết vụ, chỉ còn một số diện tích không lớn có vụ trái mùa. Con tôm cũng vậy, quý 4 năm nay so mọi năm, nguồn cung tôm thương phẩm ít hơn do tình hình nuôi tôm đang gặp nhiều bất lợi.

Sầu riêng ta đã xuất khẩu tới 22 quốc gia và vùng lãnh thổ. Tuy nhiên, thị trường lớn nhất của sầu riêng là Trung Quốc, chiếm hơn 90%. Đối thủ lớn nhất của sầu riêng Việt là Thái Lan, Malaysia, Myanmar…, chỉ là các nước Đông Nam Á. Con tôm ta đã bơi tới tất cả thị trường lớn trên thế giới, đối thủ tôm ta là tôm châu Á, tôm Trung Mỹ…

Kim ngạch sầu riêng đạt chỉ vài trăm triệu đô la/năm. Từ tháng 7/2022 thị trường Trung Quốc chính thức mở cửa cho loại trái này, kim ngạch xuất khẩu đã tăng mạnh mẽ, đạt con số tỷ đô la. Năm 2023 tăng lên 2,3 tỷ USD. Như vậy trong hai năm qua tốc độ tăng xuất khẩu sầu riêng tăng bằng lần! Con tôm cũng có giai đoạn tăng tốc nhưng nhìn theo chiều dài, tốc độ tăng trưởng chỉ 5-7% mỗi năm. Cụ thể  năm 1978 kim ngạch xuất khẩu tôm xoay quanh 5 triệu USD. Con số này tăng lên 1 tỷ USD năm 2003, 2 tỷ USD năm 2010, 3 tỷ USD năm 2013, hơn 4 tỷ USD năm 2022. Như vậy, cơ bản trên 30 năm con tôm mới đạt mốc 4 tỷ USD, sầu riêng tăng tốc trong vòng vài năm là đạt. 

Từ những con số trên cho ta cái nhìn gì, cách gì để học hỏi ưu thế của nhau?

+ Con tôm đã đạt trình độ chế biến sâu, ngưỡng cao thế giới, thu về không ít giá trị gia tăng, có nguồn chia sẻ người nuôi tôm. Sầu riêng, chủ yếu xuất tươi. Lâu dài cần coi trọng nghiên cứu chế biến sản phẩm có thể lưu trữ lâu và gía trị cao hơn. Đây là tiến trình cần nhiều thời gian và bên tham gia có tài chính tốt cũng như nhân lực có chiều sâu.

+ Con tôm có thị phần cân đối ở tất cả thị trường lớn. Khi gia tăng chế biến, sầu riêng có cơ hội tham gia thêm nhiều thị trường, giảm lệ thuộc thị trường lớn, nhằm giảm rủi ro.

+ Tồn đọng của con tôm cũng là bài học tốt cho sầu riêng. Lớn nhất, đó là sớm có chương trình xây dựng thương hiệu quốc gia cho sản phẩm. Đó là kiểm soát tốt nhất vùng trồng nhằm giảm thiểu rủi ro về dư lượng quá mức cho phép. Đó là có quy chuẩn ngày càng chặt chẽ các tổ chức tham gia chuỗi giá trị sầu riêng để hạn chế phần nào các cá nhân, tổ chức vì quyền lợi riêng làm ảnh hưởng không tốt thành quả chung. Và cuối cùng là cung cách thanh toán sao hạn chế rủi ro…

Trong bối cảnh năm nay đầy khó khăn cho hầu hết ngành kinh tế, nhưng kim ngạch xuất khẩu sản phẩm nông nghiệp lại có kết quả tích cực, đi đầu là trái sầu riêng. Tính ra trên cùng diện tích đất, sầu riêng cho giá trị của cải cao gấp nhiều lần so con tôm. Rõ ràng điều này ít nhiều là sự động viên, là nguồn cảm hứng cho các bên tham gia chuỗi giá trị sản phẩm thuộc lĩnh vực nông nghiệp. Thật ra, con tôm ta đang có những tồn đọng quá lớn, xoay quanh giá thành cao, khó cạnh tranh, khó giữ vững thị phần nếu không sớm cải thiện… Và năm 2024 sầu riêng phơi phới hoàn thành kế hoạch ở tháng thứ 10, còn con tôm ta sẽ rất vất vả về đích. Nhìn sầu riêng thăng hoa, con tôm ta chắc ít nhiều bùi ngùi và đang có một mối sầu riêng!

TS. Hồ Quốc Lực - Nguyên Chủ tịch VASEP, Chủ tịch HĐQT FIMEX VN

Bạn đang đọc bài viết Câu chuyện con tôm và trái sầu riêng tại chuyên mục TS. Hồ Quốc Lực của Hiệp hội VASEP
xk tom viet nam

TIN MỚI CẬP NHẬT

Khủng hoảng cá tuyết gia tăng, giá cá minh thái lập đỉnh 20 năm do nhu cầu châu Âu tăng mạnh

 |  08:46 10/03/2026

(vasep.com.vn) Thị trường cá thịt trắng toàn cầu phục hồi trong tuần Tết Nguyên đán (16–22/2), song diễn biến giá cho thấy áp lực cung ngày càng rõ nét, đặc biệt với cá tuyết và cá minh thái. Theo Food World, giá cá tuyết Đại Tây Dương, cá tuyết chấm đen và cá minh thái đồng loạt tăng, trong đó cá minh thái Nga đạt mức cao nhất theo mùa trong hai thập kỷ.

Xuất khẩu surimi của Mỹ giảm xuống mức thấp nhất 14 năm

 |  08:39 10/03/2026

(vasep.com.vn) Năm 2025, xuất khẩu surimi dạng khối của Mỹ giảm xuống mức thấp nhất trong gần 14 năm. Dù nhập khẩu từ Ấn Độ tăng mạnh, xu hướng suy giảm tổng thể vẫn chưa được cải thiện.

Đồng Tháp đẩy mạnh nuôi tôm công nghệ cao gắn với kinh tế biển

 |  08:37 10/03/2026

(vasep.com.vn) Xác định thủy sản là ngành kinh tế mũi nhọn, tỉnh Đồng Tháp đang tập trung phát triển nuôi tôm theo hướng ứng dụng công nghệ cao, mở rộng quy mô sản xuất gắn với chuỗi giá trị và thích ứng bền vững với định hướng phát triển kinh tế biển.

Hiệp định Zanzibar báo hiệu một mặt trận khu vực mới trong cuộc chiến chống đánh bắt IUU

 |  08:33 10/03/2026

(vasep.com.vn) Các quốc gia dọc theo khu vực tây nam Ấn Độ Dương đã cam kết tăng cường hợp tác để chống lại hoạt động đánh bắt bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU), đánh dấu sự chuyển đổi từ các cuộc thảo luận kỹ thuật sang một phản ứng phối hợp trong khu vực.

Xung đột Trung Đông: Doanh nghiệp thủy sản cần lưu ý những rủi ro nào?

 |  08:29 10/03/2026

(vasep.com.vn) Những diễn biến căng thẳng quân sự tại Trung Đông từ cuối tháng 2/2026 đang làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn thương mại toàn cầu. Khu vực này nằm trên các tuyến hàng hải chiến lược, đặc biệt là Eo biển Hormuz và tuyến vận tải kết nối với Kênh đào Suez – nơi giữ vai trò quan trọng đối với dòng chảy hàng hóa và năng lượng của thế giới. Bất kỳ sự gián đoạn nào tại các tuyến vận tải này đều có thể kéo theo những biến động lớn về chi phí vận tải, giá năng lượng và chuỗi cung ứng quốc tế.

Công nghệ và thức ăn thủy sản Nga mở rộng hiện diện tại Uzbekistan

 |  08:17 09/03/2026

(vasep.com.vn) Tập đoàn Melkom (Nga) và Viện Nghiên cứu Thủy sản và Hải dương học Nga (VNIRO) vừa tổ chức hội nghị quốc tế đầu tiên tại Tashkent với chủ đề phát triển nuôi trồng thủy sản Uzbekistan. Sự kiện thu hút hơn 100 đại diện trang trại nuôi cá, đánh dấu bước chuyển từ cung ứng rời rạc sang hợp tác có hệ thống giữa hai bên.

Chiến sự Trung Đông làm rung chuyển thương mại cá tươi toàn cầu

 |  08:13 09/03/2026

(vasep.com.vn) Sau xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran, Trung Đông nhanh chóng đánh mất vai trò trung tâm trung chuyển hàng không và hàng hải. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến thị trường tiêu dùng khu vực mà còn làm gián đoạn trực tiếp hệ thống logistics thủy sản toàn cầu. Các sản phẩm cá tươi là nhóm chịu tác động đầu tiên, và sự gián đoạn chuỗi cung ứng đã bắt đầu lan sang các thị trường châu Á.

Mỹ có khả năng nâng thuế nhập khẩu toàn cầu lên 15% ngay trong tuần này

 |  08:11 09/03/2026

(vasep.com.vn) Chính quyền ông Trump đang chuẩn bị nâng mức thuế nhập khẩu từ 10% lên 15% ngay trong tuần này, trong bối cảnh Nhà Trắng tìm cách khôi phục chương trình thuế quan sau khi Tòa án tối cao Mỹ bác bỏ phần lớn hệ thống thuế trước đó.

Doanh nghiệp khoa học công nghệ - Công ty TNHH Phụ Gia Thực Phẩm Pha Lê (Crystal FoodTech Group) – Dấu ấn khoa học công nghệ Việt trên bản đồ phụ gia thực phẩm toàn cầu.

 |  17:47 06/03/2026

Trong bối cảnh ngành thủy sản Việt Nam không ngừng mở rộng thị trường xuất khẩu sang EU, Hoa Kỳ, Nhật Bản và nhiều quốc gia phát triển, các yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và an toàn thực phẩm ngày càng nghiêm ngặt. Bên cạnh nguyên liệu và công nghệ chế biến, phụ gia thực phẩm là một mắt xích quan trọng trong chuỗi giá trị, góp phần cải thiện cảm quan (hương vị, màu sắc, kết cấu), chống oxi hoá, kéo dài thời hạn sử dụng và tối ưu hiệu suất sản xuất.

Nguồn cung cá ngừ Ấn Độ Dương đối mặt bất ổn, dư cung Thái Bình Dương gây áp lực giá toàn cầu

 |  08:55 06/03/2026

(vasep.com.vn) Thị trường cá ngừ thế giới bước vào giai đoạn biến động mới sau khi Hiệp định Đối tác Nghề cá Bền vững giữa EUvà Seychelles (2020–2026) hết hiệu lực ngày 23/2. Đây là một trong những thỏa thuận quan trọng nhất của EU về quyền tiếp cận nguồn cá ngừ tại Ấn Độ Dương.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC