Những thay đổi lớn trong dòng chảy thương mại sau lệnh cấm nhập khẩu hải sản Nhật Bản của Trung Quốc

Thị trường thế giới 09:01 08/01/2025 Lê Hằng
(vasep.com.vn) Vào tháng 8 năm 2023, Trung Quốc đã đình chỉ nhập khẩu hải sản từ Nhật Bản sau vụ xả nước đã qua xử lý từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi ra biển. Điều này đã gây ra những thay đổi đáng kể trong ngành xuất khẩu thủy sản của Nhật Bản, đặc biệt là về cấu trúc thị trường và kim ngạch xuất khẩu.

9 tháng đầu năm 2024, giá trị xuất khẩu thủy sản của Nhật Bản sang Trung Quốc chỉ đạt 914.298 USD, chiếm vỏn vẹn 0,1% tổng kim ngạch xuất khẩu, giảm mạnh so với các năm trước. Cụ thể, trong cùng kỳ ba năm trước, thị phần của Trung Quốc lần lượt là 23,7%, 28,6% và 26,8%.

Để ứng phó với lệnh cấm, Nhật Bản đã tích cực tìm kiếm các thị trường thay thế. Trong 9 tháng đầu năm 2024, Hoa Kỳ trở thành điểm đến xuất khẩu lớn nhất của Nhật Bản, chiếm 25,2% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản của nước này, tiếp theo là Việt Nam (14,0%) và Thái Lan (13,4%).

Trước khi lệnh cấm được áp đặt, sò điệp đông lạnh là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Nhật Bản sang Trung Quốc. Vào các năm 2022 và 2023, sò điệp chiếm lần lượt 55,8% và 43,0% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản của Nhật Bản. Tuy nhiên, trong 9 tháng đầu năm 2024, xuất khẩu sò điệp sang Trung Quốc đã giảm bằng 0, dẫn đến sự sụt giảm 26,6% và 43,1% trong giá trị xuất khẩu sò điệp trong cùng kỳ các năm 2022 và 2023.

Mặt khác, Việt Nam đã nổi lên như một thị trường thay thế quan trọng cho sò điệp Nhật Bản. Trong giai đoạn 9 tháng đầu năm 2024, nhập khẩu sò điệp từ Nhật Bản của Việt Nam tăng mạnh 771,0% so với cả năm 2023, chiếm 20,2% tổng thị phần xuất khẩu thủy sản của Nhật Bản. Hoa Kỳ cũng tăng nhập khẩu sò điệp Nhật Bản lên 23,7% trong cùng kỳ, chiếm 25,0% tổng thị phần xuất khẩu của Nhật Bản.

Vào ngày 20 tháng 9 năm 2024, Trung Quốc và Nhật Bản đã đạt được một thỏa thuận về việc xả nước từ nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi. Theo thỏa thuận này, Nhật Bản cam kết xả nước đã qua xử lý theo tiêu chuẩn của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA), đảm bảo tác động tối thiểu đối với môi trường. Đồng thời, Trung Quốc đã cam kết sẽ dần dần nối lại nhập khẩu thủy sản và nuôi trồng thủy sản của Nhật Bản nếu các sản phẩm này đáp ứng các tiêu chuẩn quản lý. Nhật Bản cũng sẽ hỗ trợ giám sát và tham gia các hoạt động quốc tế liên quan từ Trung Quốc và các bên liên quan khác. Cả hai bên nhất trí tiếp tục đối thoại khoa học về các vấn đề môi trường và sức khỏe.

so diep

TIN MỚI CẬP NHẬT

Xuất khẩu thủy sản duy trì trên 1 tỷ USD trong tháng 7: Đà tăng sẽ chậm lại khi thuế Mỹ bắt đầu “ngấm” vào đơn hàng

 |  11:04 03/08/2026

(vasep.com.vn) Xuất khẩu thủy sản Việt Nam tháng 7/2026 đạt gần 1,02 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 7 tháng đầu năm, kim ngạch đạt gần 6,78 tỷ USD, tăng 11,5%. Mốc trên 1 tỷ USD trong tháng 7 tiếp tục củng cố triển vọng xuất khẩu thủy sản cả năm có thể vượt 12 tỷ USD. Tuy nhiên, số liệu tháng 7 cũng phát đi tín hiệu rõ ràng rằng giai đoạn tăng trưởng thuận lợi nhất có thể đã đi qua: mức tăng chung chỉ còn 4,8%; cá tra giảm 6,1%; cá ngừ gần như không tăng; EU, Hàn Quốc và Trung Đông cùng giảm hai con số.

Nhập khẩu tôm EU giảm 8% trong 5 tháng đầu năm 2026 

 |  08:47 03/08/2026

(vasep.com.vn) Theo số liệu của Shrimp Insights, nhập khẩu tôm của EU tiếp tục giảm trong tháng 5/2026, phản ánh sự điều chỉnh sau giai đoạn tăng trưởng mạnh bất thường của năm trước. Theo dữ liệu thương mại, EU nhập khẩu 29.728 tấn tôm trong tháng 5, giảm 27% so với cùng kỳ năm 2025; giá trị nhập khẩu cũng giảm tương ứng xuống 181 triệu euro. 

FAO và Tanzania mở rộng chuỗi giá trị thủy sản

 |  08:41 03/08/2026

(vasep.com.vn) Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) đang mở rộng hợp tác với các cơ sở đào tạo và nghiên cứu thủy sản của Tanzania nhằm tăng sản lượng rong biển và hải sâm, củng cố chuỗi giá trị và hỗ trợ sinh kế bền vững, trong bối cảnh nước này đẩy mạnh phát triển kinh tế biển xanh.

Ngành khai thác EU đề nghị xem xét lại khu vực bảo vệ cá tuyết tại Kattegat

 |  08:38 03/08/2026

(vasep.com.vn) Hội đồng Tư vấn Biển Bắc (NSAC) vừa kêu gọi Liên minh châu Âu (EU) đánh giá lại quy định về khu vực bảo vệ cá tuyết tại Kattegat (Kattegat Cod Box), cho rằng các biện pháp quản lý hiện nay cần được điều chỉnh để phù hợp hơn với thực trạng nguồn lợi và hoạt động khai thác.

Nga áp dụng Tiêu chuẩn Quốc gia mới GOST 35273-2025 đối với cá đông lạnh

 |  08:17 03/08/2026

(vasep.com.vn) Từ ngày 1/6/2026, Liên bang Nga chính thức áp dụng tiêu chuẩn quốc gia mới GOST 35273-2025 “Cá đông lạnh - Yêu cầu kỹ thuật”, thay thế đồng thời ba tiêu chuẩn hiện hành gồm GOST 17660-97, GOST 32366-2013 và GOST 32910-2014. Tiêu chuẩn mới thiết lập một bộ yêu cầu thống nhất đối với cá đông lạnh dùng làm thực phẩm, bao gồm các quy định về chất lượng nguyên liệu, chế biến, cấp đông, bao gói, ghi nhãn, kiểm nghiệm, vận chuyển và bảo quản và được áp dụng bắt buộc đối với cả sản phẩm nội địa lẫn hàng nhập khẩu vào Nga. Đây là tiêu chuẩn liên quốc gia trong hệ thống tiêu chuẩn GOST, được Nga đưa vào áp dụng như tiêu chuẩn quốc gia, nhằm thống nhất một số yêu cầu kỹ thuật đối với cá đông lạnh dùng làm thực phẩm cho người.

Thông báo 407/TB-VPCP: Tập trung cao độ, tạo chuyển biến thực chất trong chống khai thác IUU

 |  08:08 03/08/2026

(vasep.com.vn) Ngày 29/7/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 407/TB-VPCP về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại Phiên họp lần thứ 35 của Ban Chỉ đạo quốc gia về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) và phát triển bền vững ngành thủy sản. Phó Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tập trung cao độ, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc; khẩn trương khắc phục triệt để các tồn tại, hạn chế và tạo chuyển biến thực chất trong công tác chống khai thác IUU.

Doanh nghiệp thủy sản cùng lúc đối mặt nhiều áp lực

 |  17:05 31/07/2026

Theo Chủ tịch VASEP, chi phí sản xuất cao, thiếu nguyên liệu cạnh tranh, rào cản thương mại gia tăng và khan hiếm lao động đang tạo áp lực lớn lên doanh nghiệp thủy sản.

Ẩm thực góp sức đưa cá rô phi vào bữa ăn của người dân bang Espírito Santo (Brazil)

 |  16:59 31/07/2026

(vasep.com.vn) Nuôi trồng thủy sản tại bang Espírito Santo (Brazil) đang ghi nhận đà tăng trưởng tích cực trong những năm gần đây, trong đó cá rô phi giữ vai trò chủ lực. Tuy nhiên, mức tiêu thụ cá của người dân vẫn thấp hơn khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Trước thực tế này, các chương trình đào tạo kết hợp ẩm thực đang được triển khai nhằm khuyến khích tiêu dùng và gia tăng giá trị cho sản phẩm cá rô phi.

Fiji siết chặt kiểm soát khai thác bất hợp pháp

 |  16:58 31/07/2026

(vasep.com.vn) Fiji đã chuyển từ phương thức tuần tra, kiểm soát truyền thống sang cách tiếp cận giám sát dựa trên thông tin tình báo nhằm xử lý hoạt động khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) trong vùng đặc quyền kinh tế của nước này.

Ecuador thúc đẩy đối thoại kỹ thuật với Trung Quốc về hạn chế xuất khẩu tôm

 |  16:47 31/07/2026

(vasep.com.vn) Phòng Nuôi trồng Thủy sản Quốc gia Ecuador (CNA) cho biết đang theo dõi sát các biện pháp hạn chế mà Trung Quốc áp dụng đối với một số doanh nghiệp xuất khẩu tôm Ecuador, đồng thời ủng hộ việc thành lập nhóm công tác kỹ thuật chính thức với cơ quan chức năng Trung Quốc để tìm giải pháp.

VASEP - HIỆP HỘI CHẾ BIẾN VÀ XUẤT KHẨU THỦY SẢN VIỆT NAM

Chịu trách nhiệm: Ông Nguyễn Hoài Nam - Phó Tổng thư ký Hiệp hội

Đơn vị vận hành trang tin điện tử: Trung tâm VASEP.PRO

Trưởng Ban Biên tập: Bà Phùng Thị Kim Thu

Giấy phép hoạt động Trang thông tin điện tử tổng hợp số 138/GP-TTĐT, ngày 01/10/2013 của Bộ Thông tin và Truyền thông

Tel: (+84 24) 3.7715055 – (ext.203); email: kimthu@vasep.com.vn

Trụ sở: Số 7 đường Nguyễn Quý Cảnh, Phường An Phú, Quận 2, Tp.Hồ Chí Minh

Tel: (+84) 28.628.10430 - Fax: (+84) 28.628.10437 - Email: vasephcm@vasep.com.vn

VPĐD: số 10, Nguyễn Công Hoan, Ngọc Khánh, Ba Đình, Hà Nội

Tel: (+84 24) 3.7715055 - Fax: (+84 24) 37715084 - Email: vasephn@vasep.com.vn

© Copyright 2020 - Mọi hình thức sao chép phải được sự chấp thuận bằng văn bản của VASEP

DANH MỤC